Türkiye'de kamu iktisadi teşebbüslerinin (KİT) 2027 yılına ilişkin yatırım ve finansman hedefleri belli oldu. Resmî Gazete'de yayımlanan Cumhurbaşkanı Kararı'na göre kamu kuruluşlarının gelecek yıl toplam 754 milyar 196 milyon 990 bin liralık yatırım gerçekleştirmesi öngörülüyor.
Enerji, ulaştırma ve altyapı yatırımlarının öne çıktığı programda en yüksek yatırım hedefi Türkiye Petrolleri Anonim Ortaklığına (TPAO) verildi. TPAO'nun 353,8 milyar liralık yatırım planı, toplam yatırım hedefinin yaklaşık yüzde 47'sini oluşturuyor.
Kamu yatırımlarında 754,2 milyar liralık hedef
20 Ekim 2026 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanan Kamu İktisadi Teşebbüsleri ve Bağlı Ortaklıklarının 2027 Yılına Ait Genel Yatırım ve Finansman Programı ile kamu işletmelerinin gelecek yıla ilişkin mali hedefleri belirlendi.
Cumhurbaşkanı Kararı kapsamında KİT'lerin yatırım planlarının yanı sıra finansman ihtiyaçları, işletme faaliyetleri ve kaynak kullanımına ilişkin esaslar da düzenlendi.
Programda kamu kuruluşlarının verimliliğini artırması, maliyetlerini kontrol altında tutması ve finansal sürdürülebilirliği güçlendirmesi amaçlanıyor.
En büyük yatırım bütçesi TPAO'ya ayrıldı
2027 yılı yatırım programında ilk sırayı Türkiye Petrolleri Anonim Ortaklığı aldı.
TPAO için belirlenen yatırım hedefi 353,8 milyar lira oldu. Böylece kurum, toplam yatırım planının yaklaşık yüzde 46,9'unu tek başına oluşturdu.
Enerji alanındaki yatırımların önemli bir bölümünün TPAO üzerinden gerçekleştirilmesi hedeflenirken, petrol ve doğal gaz arama ve üretim faaliyetleri kurumun başlıca çalışma alanları arasında bulunuyor.
TCDD ve TEİAŞ da ilk sıralarda
Yatırım programında TPAO'nun ardından Türkiye Cumhuriyeti Devlet Demiryolları (TCDD) İşletmesi Genel Müdürlüğü yer aldı.
TCDD'nin 2027 yılı yatırım hedefi 122,7 milyar lira olarak belirlendi.
Türkiye Elektrik İletim AŞ (TEİAŞ) için ise 75,7 milyar liralık yatırım öngörüldü.
Bu üç kuruluşun toplam yatırım hedefi yaklaşık 552,2 milyar liraya ulaşırken, söz konusu tutar genel yatırım programının yüzde 73'ünden fazlasına karşılık geliyor.
Hangi kamu kuruluşu ne kadar yatırım yapacak?
2027 yılı yatırım programında öne çıkan kuruluşların hedefleri şöyle:
-
Türkiye Petrolleri Anonim Ortaklığı (TPAO): 353,8 milyar TL
-
Türkiye Cumhuriyeti Devlet Demiryolları (TCDD): 122,7 milyar TL
-
Türkiye Elektrik İletim AŞ (TEİAŞ): 75,7 milyar TL
-
Boru Hatları ile Petrol Taşıma AŞ (BOTAŞ): 70 milyar TL
-
TCDD Taşımacılık AŞ: 45 milyar TL
-
Devlet Hava Meydanları İşletmesi (DHMİ): 26 milyar TL
-
Türkiye Raylı Sistem Araçları Sanayii AŞ (TÜRASAŞ): 13,6 milyar TL
-
Elektrik Üretim AŞ (EÜAŞ): 13,5 milyar TL
-
Eti Maden İşletmeleri: 13,5 milyar TL
Belirlenen tutarlar, kuruluşların 2027 yılı için planlanan yatırım hedeflerini ifade ediyor. Yatırımların gerçekleşme düzeyi yıl içerisindeki uygulamalarla netleşecek.
Kamu işletmelerine verimlilik ve tasarruf talimatı
Yayımlanan kararda kamu işletmelerinin faaliyetlerini verimlilik ve kârlılık ilkeleri doğrultusunda yürütmesi istendi.
Bu kapsamda atıl durumdaki gayrimenkullerin değerlendirilmesi, ham madde ve üretim maliyetlerinin kontrol edilmesi, teknolojik gelişmelerin takip edilmesi ve araştırma-geliştirme faaliyetlerine önem verilmesi öngörüldü.
Kamu teşebbüslerinin enerji tüketimini azaltacak uygulamalara yönelmesi ve yerli enerji kaynaklarının kullanımını artırması da programın öncelikleri arasında yer aldı.
Borçların zamanında ödenmesi isteniyor
Kararda kamu işletmelerinin mali yükümlülüklerini zamanında yerine getirmesine yönelik hükümler de bulunuyor.
KİT'lerin kamu ve özel sektör ayrımı yapmaksızın borçlarını zamanında ödemesi, alacaklarını da gecikmeden tahsil etmesi için gerekli önlemleri alması istendi.
İşletmelerin finansal risklerini kontrol altında tutması ve ticari kredi kullanımında mali disipline dikkat etmesi gerektiği belirtildi.
Fiyat ve tarifeler nasıl belirlenecek?
Yeni program kapsamında kamu teşebbüsleri, ilgili mevzuat hükümleri çerçevesinde ürettikleri mal ve hizmetlerin fiyatlarını belirleyebilecek.
Ancak fiyatlandırma kararlarında ekonomik programın hedefleri, mali politikalar ve işletmelerin finansman ihtiyaçları dikkate alınacak.
Böylece kamu işletmelerinin hem faaliyetlerini sürdürebilmesi hem de belirlenen ekonomik hedeflerle uyumlu hareket etmesi amaçlanıyor.
2027 bütçeleri yıl sonuna kadar hazırlanacak
Kamu teşebbüsleri, 2027 yılına ilişkin işletme bütçelerini 31 Aralık 2026 tarihine kadar hazırlayacak.
Hazırlanan bütçeler, ilgili kuruluşun bağlı olduğu yapıya göre Hazine ve Maliye Bakanlığına veya Özelleştirme İdaresi Başkanlığına bildirilecek.
2027 yılı için belirlenen 754,2 milyar liralık yatırım hedefi, özellikle enerji ve ulaştırma alanlarındaki kamu yatırımlarının gelecek yılın ekonomi gündeminde önemli yer tutacağını gösteriyor.
