ABD’de Uçuşları Durduran Arızanın Kaynağı L3Harris Yönlendiricileri Olabilir
ABD’de 13 Kasım Cuma günü hava trafiğini yaklaşık beş saat durduran iletişim arızasının, savunma ve teknoloji şirketi L3Harris’in kurduğu ağ yönlendiricilerinden kaynaklanmış olabileceği bildirildi. Arıza, ülke genelinde 20 binden fazla uçuşun iptal edilmesine veya gecikmesine yol açtı.
ABD Ulaştırma Bakanı Sean Duffy, sorunun kullanıcı ya da kurulum hatasından mı, yoksa kusurlu bir cihazdan mı kaynaklandığının henüz belirlenemediğini söyledi. Federal Havacılık İdaresi (FAA) Başkanı Bryan Bedford ise uçuşların pazar günü geç saatlerde büyük ölçüde normale dönmesini beklediklerini açıkladı.
ABD medyasına göre incelemeler, FAA’nın eski bakır kablo altyapısını fiber optik sisteme dönüştürme çalışmaları sırasında yapılan rutin bakıma odaklandı. Duffy, en az bir tesise yerleştirilen yeni yönlendiricilerin arızaya yol açmış olabileceğini belirterek, “Kullanıcı hatası mı, L3Harris’in kurulum hatası mı, yoksa arızalı bir yönlendirici mi olduğunu araştırıyoruz. Hatanın ne olduğunu henüz tespit edemedik” dedi.
FAA çalışanlarını temsil eden Professional Aviation Safety Specialists (PASS) sendikası, sorunun cuma günü güncellenen iki yönlendiriciyle sınırlı olduğunu bildirdi. Reuters’a konuşan bir yetkili, cihazların Arkansas ve Teksas’ta bulunduğunun değerlendirildiğini aktardı.
FAA’nın 22 Merkezinden 17’si Etkilendi
Duffy’ye göre yeni yönlendiriciler, her dört ila beş saniyede binden fazla bağlantı girişimi oluşturarak diğer cihazlara aşırı veri yükü bindirdi. Bu durum uçaklarla iletişimi aksattı, radar sistemlerinde sorunlara yol açtı. Ülke genelindeki 22 hava trafik kontrol merkezinin 17’si etkilendi.
Bedford, veri iletişiminin istikrarsız hale gelmesi üzerine güvenlik amacıyla kalkışların durdurulduğunu söyledi. Hiçbir kontrol merkezinin tamamen devre dışı kalmadığını ve iletişimin bütünüyle kesilmediğini belirtti.
Arızanın ardından Beyaz Saray’da acil toplantı düzenlendi. Federal kurumlar, sorunun siber saldırıdan kaynaklanıp kaynaklanmadığını da araştırdı. L3Harris, olayın ciddiyetle ele alındığını ve FAA’nın soruşturmasına destek verildiğini açıkladı.
Binlerce Uçuş İptal Edildi, Yolcular Mahsur Kaldı
FlightAware verilerine göre cuma günü ABD’de yaklaşık 9 bin 200 uçuş iptal edildi, 7 bin 500 sefer gecikti. Cumartesi günü ise 6 bin 400’den fazla uçuş iptal edilirken 8 binden fazlası gecikmeli gerçekleşti. Pazar günü için planlanan 875 sefer de önceden iptal edildi.
Delta Air Lines, United Airlines ve American Airlines cumartesi günkü uçuşlarının yaklaşık dörtte birini, JetBlue ise seferlerinin yüzde 45’e yakınını iptal etti. Hava yolu şirketleri yolculara ücretsiz bilet değişikliği imkânı sunarken binlerce kişi havalimanlarında mahsur kaldı. Bedford, yaşanan aksaklık nedeniyle yolculardan özür diledi.
Yaklaşık beş saat süren durdurma kararı, 11 Eylül 2001 saldırılarından bu yana ABD genelinde hava trafiğinin en uzun süreli durdurulması olarak kayda geçti.
Hava Trafik Sistemlerinin Yenilenmesi İçin 50 Milyar Dolar İsteniyor
Arıza, ABD’nin eskiyen hava trafik kontrol altyapısını yeniden gündeme taşıdı. FAA’nın bakır kablo sisteminin bakımına yılda yaklaşık 1 milyar dolar harcadığı, yaklaşık 25 yıllık ağ yönlendiricilerinin ise 2006’da değiştirilmesinin planlandığı belirtildi. Duffy, FAA sistemlerinin modernleştirilmesi gerektiğini vurguladı.
Kongre daha önce hava trafik kontrol ve iletişim sistemlerinin yenilenmesi için 12,5 milyar dolar kaynak sağlamıştı. Duffy, modernizasyonun tamamlanması için 50 milyar dolarlık ek finansman talep etti. Temsilciler Meclisi Başkanı Mike Johnson ilave kaynak ayrılmasını desteklediğini açıklarken, Demokrat üyeler Rick Larsen ve Andre Carson benzer bir krizin tekrarlanmaması için yönetimden hesap soracaklarını bildirdi.
FAA’nın bilgisayar sistemlerinde yaşanan bir başka arıza 2023’te uçuşları yaklaşık 90 dakika durdurmuş, 11 bin seferi aksatmıştı.
