(ANKARA) - Türkiye İşçi Partisi (TİP) İstanbul Milletvekili Ahmet Şık, Nurol Holding'e bağlı TÜMAD Madencilik'in Balıkesir İvrindi'deki altın ve gümüş madenini genişletmesine verilen ÇED onayını Meclis gündemine taşıdı. Şık, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum'a, 'İliç'te yaşanan facianın benzerinin İvrindi'de yaşanması halinde, siyanürlü yığın liçinin kayarak yüzey sularına ve yeraltı sularına ulaşmasını engelleyecek hangi somut güvenlik sistemleri bulunmaktadır' diye sordu.
Balıkesir İvrindi ilçesinde Nurol Holding'e bağlı TÜMAD Madencilik'e ait Altın ve Gümüş Madeni'nin kapasitesinin artırılması için 20 Haziran 2026 tarihinde 'ÇED Olumlu' kararı verilmişti. TİP İstanbul Milletvekili Ahmet Şık, konuya ilişkin Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum'un yanıtlaması istemiyle TBMM Başkanlığı'na soru önergesi verdi. Şık, 'Kapasite artışıyla birlikte yaklaşık 835 hektarlık ÇED alanının bin 288 hektara, ocak alanının 134 hektardan 353 hektara, siyanürlü yığın liç alanının ise 83 hektardan 257 hektara çıkarılması planlanmaktadır. Yığın liç kapasitesinin de 75,3 milyon tondan 155,3 milyon tona çıkarılması öngörülmektedir. Proje kapsamında 66 bin 410 ağacın kesileceği belirtilmektedir' dedi.
İLİÇ'TEKİ MADEN FACİASINI HATIRLATTI: '9 İŞÇİ YAŞAMINI YİTİRMİŞTİ'
Erzincan'ın İliç ilçesindeki Çöpler Altın Madeni'nde 2024 yılında yaşanan faciada milyonlarca tonluk siyanürlü yığın liçinin kayması sonucunda 9 işçi yaşamını yitirdiğini hatırlatan Şık, 'İliç faciası, yığın liç sistemlerinde meydana gelebilecek büyük ölçekli bir kazanın hem işçi sağlığı ve iş güvenliği bakımından, hem de toprak, yüzey suları ve yeraltı suları açısından ağır sonuçlar doğurabileceğini göstermiştir. Bu nedenle İvrindi'de TÜMAD Madencilik'in altın ve gümüş madeni için kapasitenin iki katına çıkarılması planlanırken, olası bir liç yığını kayması veya sızıntı durumunda Balıkesir halkının içme ve tarımsal sulama kaynaklarının nasıl korunacağı açık biçimde ortaya konulmalıdır' ifadesini kullandı.
'OLASI BİR YIĞIN KAYMASININ YARATABİLECEĞİ EN KÖTÜ SENARYO BAKANLIK TARAFINDAN HESAPLANDI MI?'
Ahmet Şık, Bakan Kurum'a şu soruları yöneltti:
'İliç'te yaşanan facianın benzerinin İvrindi'de yaşanması halinde; siyanürlü yığın liçinin kayarak yüzey sularına ve yeraltı sularına ulaşmasını engelleyecek hangi somut güvenlik sistemleri bulunmaktadır? Böyle bir durumda Balıkesir halkının içme ve tarımsal sulama sularının kirlenmesini önleyecek acil eylem planı nedir? ÇED Olumlu kararı verilen, İvrindi'deki siyanürlü yığın liç alanının 83 hektardan 257 hektara ve kapasitesinin 75,3 milyon tondan 155,3 milyon tona çıkarılması sonrasında, olası bir yığın kaymasının yaratabileceği en kötü senaryo Bakanlık tarafından hesaplanmış mıdır? Hesaplandıysa etkilenecek yerleşim yerleri, dereler ve su kaynakları hangileridir? Proje sahasının bulunduğu bölgede yeraltı sularının akış yönü ve olası bir siyanür sızıntısının hangi su kaynaklarına ulaşabileceği konusunda bağımsız bir hidrojeolojik modelleme yapılmış mıdır? Sonuçları kamuoyuna açıklanacak mıdır?
'KAPASİTE ARTIŞI SONRASINDA YILLIK SU İHTİYACININ NE KADAR OLMASI BEKLENİYOR?'
TÜMAD'ın mevcut faaliyetleri sırasında kullandığı su miktarı ne kadardır? Kapasite artışı sonrasında yıllık su ihtiyacının ne kadar olması beklenmektedir ve bu su hangi kaynaklardan sağlanacaktır? Kapasite artışına ÇED Olumlu kararı verilen proje alanındaki 66.410 ağacın kesilmesinin yanı sıra, maden sahasının 1.288 hektara çıkarılmasının Madra Dağı ekosistemi, tarım, hayvancılık, mera alanları ve bölgedeki su havzaları üzerindeki kümülatif etkisi hesaplanmış mıdır? Kapasite artışıyla birlikte kullanılacak siyanür ve diğer kimyasalların yıllık miktarı ne kadar artacaktır? Bu kimyasalların taşınması, depolanması ve kullanılması sırasında meydana gelebilecek kazalara karşı hangi bağımsız denetim mekanizmaları bulunmaktadır? İvrindi Altın ve Gümüş Madeni'nin bulunduğu bölgede olası bir siyanür sızıntısı veya liç yığını kayması sonrasında içme suyu kaynaklarının kirlenmesi halinde, temizleme ve rehabilitasyon çalışmalarının maliyetini karşılamak üzere TÜMAD'ın yatırdığı teminatın güncel tutarı ne kadardır? Bu tutar olası bir çevre felaketinin maliyetini karşılamaya yeterli midir?
''ÇED OLUMLU' KARARINDA, İLİÇ FACİASINDAN ÇIKARILAN DERSLER HANGİ SOMUT GÜVENLİK KRİTERLERİYLE UYGULANDI?'
27 Mayıs 2025 tarihinde gerçekleştirilen Halkın Katılımı Toplantısı'nda şirket tarafından köylere yol, okul, köy meydanı, gasilhane ve hayvan yemi gibi çeşitli destekler sağlanacağına ilişkin vaatlerde bulunulduğu kamuoyuna yansımıştır. Bu vaatlerin ÇED süreciyle herhangi bir bağlantısı veya hukuki karşılığı var mıdır? TÜMAD'ın İvrindi'de bugüne kadar kamu kurumlarına, belediyelere, okullara veya köylere yaptığı bağış, yardım ve sosyal yatırımların toplam parasal değeri nedir? Bu harcamaların şirketin kamu kurumlarıyla yürüttüğü izin ve denetim süreçleri bakımından herhangi bir idari avantaj sağlayıp sağlamadığı araştırılmış mıdır? İliç faciasından sonra yığın liç yöntemiyle çalışan madenlerde kaza risklerine ilişkin hangi yeni denetim standartları getirilmiştir? İvrindi Altın ve Gümüş Madeni kapasite artışı için verilen ÇED Olumlu kararında, İliç faciasından çıkarılan dersler hangi somut güvenlik kriterleriyle uygulanmıştır?'
