Haber: İleyda ÖZMEN / Kamera: Dursun ALKAYA
(ANKARA) - Yerel Yönetimi İnsan Hakları için Örgütlenmek temasıyla Çankaya Belediyesi ev sahipliğinde Akın Atauz Konferansı düzenleniyor. Konferansta 'Yerel Yönetimlerde Katılım ve Ortaklaşım' başlıklı sunumu yapan Eski Başbakan Yardımcısı Murat Karayalçın, Türkiye'de toplumsal örgütlenmenin yetersizliğine dikkati çekerek, 'Halk güçlü bir tepki verilebiliyor ama bunu örgütlenmeye dönüştüremiyor' dedi.
Akın Atauz Konferansı, Yerel Yönetimi İnsan Hakları için Örgütlenmek temasıyla Çankaya Belediyesi Doğan Taşdelen Çağdaş Sanatlar Merkezi'nde gerçekleştiriliyor. Konferansın açılış konuşmalarının ardından oturumlara geçildi. Üç oturumun ilki olan 'Türkiye'de Yerel Yönetimler, İnsan Hakları ve Demokratikleşme' oturumunun moderatörlüğünü Cemile Kaçar yaptı.
Oturumda Eski Başbakan Yardımcısı Murat Karayalçın, 'Yerel Yönetimlerde Katılım ve Ortaklaşım' başlıklı bir sunum gerçekleştirdi. Karayalçın yerel yönetimlerin örgütlenmesinin önemini vurgulayarak özetle şunları kaydetti:
'Belediyelerimizin özellikle 2021'de Covid salgını sırasında daha sonra 2023'te deprem sırasında yaşadığımız büyük deprem olayında çok etkili olduklarını, hatta merkezi yönetime göre daha başarılı olduklarını gördük. Ben bunu da Türkiye'de yerel yönetimlerin örgütlenmesinin bir gücü olarak alınması, değerlendirilmesi gerektiği kanısındayım. Güçlü bir devlet var, güçlü bir yerel yönetimler var. Türkiye'de formel ve informel olarak hemşehri örgütlenmesinin de güçlü olduğunu düşünüyorum. Bu belki de tek örgütlenme bizim sivil olarak düşünebileceğimiz örgütlenmelerden verebileceğimiz tek örnek. Halk toplumsal olarak örgütlü değil. Bunu görmemiz gerekiyor. Halk bir nedenle benim tanımlayamadığım bir eşik aşıldığında çok güçlü tepki verebiliyor. Bunu kimi zaman uzun bir süre sürdürebiliyor. Ama daha sonra bu tepkiyi, o eylemi bir örgütlenme şekline dönüştüremiyor.
'GEZİ DİRENİŞİ'NDE OLAĞANÜSTÜ BİR DİRENİŞ ORTAYA KONDU'
Bana göre Türkiye siyasi tarihinin en güçlü, en ileri örneklerinden birisi Gezi Direnişi'dir. Gezi Direnişi'nde gerçekten olağanüstü bir direniş ortaya kondu. Olağanüstü bir birliktelik sergilendi. Neredeyse bir 10 gün diyebileceğimiz uzunlukta oldu, yaşandı. Ama daha sonra bunu bir örgütlenmeye dönüştürmek, devamını getirmek söz konusu olmadı. O nedenle güçlü bir tepki verilebiliyor ama bu örgütlenmeye dönüşemiyor örneğini vermek istedim. Avrupa'da özellikle İspanya'da, Portekiz'de kiracılar örgütlü ve olağanüstü bir eylem sürecinin içine girdiler. Hatta yer yer sonuç da aldılar. Ama Türkiye'de kiracılar Kasım'ın ikinci haftasında gidenler kurmuşlar. O derneğin ilk toplantısını da galiba Metal İş salonunda yapmışlar. Çok yeni ve ses getirebilecek bir düzeyde değil. Bu bana Türkiye'deki toplumsal örgütlenmenin yetersizliği konusunda değerlendirebileceğimiz, düşünebileceğimiz çok çarpıcı bir örnek.
'İNSANLAR ANCAK SOMUT KAZANIM ELDE EDECEKLERİ SÜREÇLERE KATILIYORLAR'
Yaşam boyunca çalıştığım, görev yaptığım yerlerde çok sayıda proje uyguladım. Hem kentsel yaşamı ilgilendiren hem de genel konulardaki projelerden sonuç itibariyle iki tane ders çıkarttım. Birincisi şu: İnsanlar ancak somut kazanım elde edecekleri süreçlere katılıyorlar. Başka süreçlere de belki katılıyorlar ama yani biraz şan olsun diye katılıyorlar. Bir iki kez katılıyorlar. O kadar. Ondan sonra onu sürdürmüyorlar. Ama sonuçta bir kazanım söz konusuysa, bir maddi kazanım elde edilmesi gündemdeyse, söz konusuysa çok büyük bir kararlılıkla o süreçlere katılıyorlar. İkinci iddiam da ancak sahibi olan projelerin başarıya ulaşacağıdır. Türkiye'de sahibi olan projeler başarılı oluyor, sonuç alıcı oluyor. Proje başarılı olsa bile eğer sahibi yoksa, bir toplumsal destek yoksa o projenin çok da başarılı olmayabileceğini değişik örneklerde yaşamış durumdayız. Aslında ben bunları çok değişik uygulamalarda, farklı dönemlerde irdeleme olanağını buldum ve bunlara belki de iddia dememem gerekiyor, hipotez dememem gerekiyor, bunları bir teori olarak da ifade edebileceğimi düşünüyorum.
'HEMŞERİLERİN 'KENTİN PLANLARI, BÜTÇESİ VE PROJELERİ' ALANLARINA KATILMALARI ÖNEM TAŞIYOR'
Hemşehrilerin kent yönetimine katılmaları özellikle üç alanda önem taşıyor: Kentin planları, kentin bütçesi ve kentin projeleri. Somut olarak bu üç alanda hemşehrilerin katılımı söz konusu. Biz 89-94 dönemindeki sosyal demokrat belediye yönetimi olarak bu üç alanın ikisinde bir katılım uygulaması örneğini sergiledik. Kent planları ve kent bütçesinde kurumsal bir katılım söz konusuydu. Ankara Kurultayı adını verdiğimiz bir platformu topladık. Ankara Kurultayı'na katılan delegelerle Ankara'nın planlarını ve Ankara'nın bütçelerini tartışma öngörmüştük. Ankara'daki bütün sivil toplum örgütlerine yazı gönderdik. Resmen temsilci talep ettik kendilerinden. Bunun içinde hemşehri dernekleri de var, meslek odaları da var, başka kuruluşlar da var. Ben hiçbir kuruluşun üyesi değilim, hiçbir kuruluşa bağlı değilim ama sıradan bir Ankaralı olarak bu sürece ben de katılmak istiyorum, ben de bu konudaki düşüncelerimi hemşehrilerimle paylaşmak istiyorum diyenler olabilir diye onları da billboard'lardan çağırdık. Sonuçta Ankara Kurultayı'na delege olarak katılacak önemli bir kitle ortaya çıktı.
Bir hafta boyunca bu iki konuyu yani Ankara'nın bütçesini, Büyükşehir Belediyesi'nin bütçesini ve Büyükşehir Belediyesi'nin hazırladığı planları bu kurultay delegeleriyle tartıştık. Komisyonlar kuruldu, tartışıldı. Daha sonra genel kurul şeklinde çalışma yapıldı. Orada bunlar ele alındı. Ben orada planları ve bütçeyi Ankara'nın bir sonraki yıl uygulayacağı bütçeyi sundum. Bunlar ele alındı, tartışıldı, değerlendirildi. Ayrıca Büyükşehir Belediyesi'nin ve ilçe belediyelerimizin, metropol belediyelerimizin çalışanları da bunu izlediler. Çıktılar, belediye meclisine daha sonra sunuldu. Katılım örneği olarak bunu sizlere sundum. Burada Ankaralıların bu iki konuya katılımı sağlandı.
'ANKARA'NIN SABİT TOPLUMSAL TABANLI PROJELERİNİ ÖNE ÇIKARTTIK'
İkinci alan ortaklaşa adını verdiğimiz alan. Buna proje demokrasisi de diyoruz. Burada Ankara'nın sabit toplumsal tabanlı diye adlandırdığımız, nitelediğimiz projelerini öne çıkarttık. O projeler üzerinde bu katılım sürecini işlettik. Bir kentin değişik projeler olabiliyor tabii. Bunların kimleri sabit toplumsal tabanlı bana göre, kimleri ise genel olarak niteleyeceğimiz projeler. Batıkent'ten örnek vereyim. Batıkent projesinin kendisi sabit toplumsal tabanlı bir proje. Neden böyle söylüyorum? Batıkent'te 55 bin konut yapılacaktı. 55 bin konutta kimlerin oturacağı belliydi. Ama Ankara'nın, Türkiye'nin ilk metrosu olan Batıkent Kızılay metrosu sabit toplumsal tabanlı diyeceğimiz bir proje değil. Çünkü oraya kimin bineceği, kimin kullanacağı bilinmez. Batıkent projesinde kimin kullanacağı biliniyor çünkü üyeler belli. Kooperatif üyeleri olarak yer almışlardı. Ama metro farklı. Kanalizasyon projesi çok pahalı bir projeydi o farklı yani orada bir sabit toplumsal tabandan söz etmek mümkün değil. Kentsel projelerin önemli bir bölümünün ben böyle olduğunu düşünüyorum, sabit toplumsal tabanlı olduğunu düşünüyorum.'
Ardından Prof. Dr. Alanur Çavlin de 'Kentte Yaşam Hakkı: Kent İçi Eşitsizlikleri Veriye Dayalı Bir İnsan Hakları Perspektifi ile Görmek' başlıklı sunum gerçekleştirdi. Daha sonra Dr. Mehmet Onur Yılmaz da 'İnsan Hakları İçin Yerel Yönetim: Neden, Nasıl?' başlıklı sunum yaptı.
İlk oturumun ardından Prof. Dr. Feyzan Erkip moderatörlüğünde 'İtirazdan İnşaya: Yerel Demokrasi, Özyönetim ve Kurucu Perspektif' başlıklı ikinci oturum gerçekleştirildi.
Oturumda 'Yerel Yönetimi Kamusal Alan Olarak Yeniden Örgütlemek' başlıklı sunumuyla Sosyal Demokrasi Derneği Genel Sekreteri Ali Onat Çetin ve 'Fatsa'dan Bugüne, Hemşehrilerrin Hukukundan Patronajına Yerel Yönetimler' sunumuyla Prof. Dr. Ulaş Bakraktar söz aldı. Yazar Cuma Çiçek de 'Diyarbakır'da Sivil Toplum: Yerellik, Müşterekler ve İnşa Siyaseti' başlıklı sunumuna ilişkin video mesajı gönderdi.





