Erdal Sağlam
(ANKARA) - Merkez Bankası 2027 yılı için yüzde 21'lik enflasyon hedefi koydu. Teknik olarak bu orana belki inilebilir ama siyasetin etkisini de katınca, geçen yıllarda olduğu gibi 2027 hedefinin tutması da çok zor gözüküyor.
Merkez Bankası 2026 hedefini, geçen haftaki Enflasyon Raporu'nda, yüzde 28'den 29,5'e yükseltti. Buna karşılık piyasalarda, yılsonunda enflasyonun yüzde 30 ile 31 arasında bir rakamda kesinleşmesi bekleniyor.
Bu yılın ilk dört ayındaki yüksek enflasyon rakamları, ekonomi yönetimini '2027'nin ilk aylarında yıllık enflasyonda yüksek oranlı düşüşler' açısından umutlandırıyor. Nisan sonu itibariyle yüzde 25, hatta daha da altında yıllık enflasyon rakamlarına inilme ihtimali konuşuluyor.
Bu yılın ilk 4 ayında sırasıyla yüzde 4,8, 2,96, 1,94 ve 4,18'lik enflasyon rakamları çıkmıştı. Nedeni yıl başında kamu mallarına yapılan zamların yüksek olması ve gıda üretimindeki sıkıntılardı. 2027 yılı başında hükümetin kamu mallarına zamları düşük tutması beklentisi var. Bunun yanında gıda fiyatlarındaki seyirde ise iyimser tahminler yapıldığını tahmin ediyoruz.
Yıl başında kumu mallarına yapılacak zamlar çok düşük kalırsa bu kez de zaten büyüyen KİT açıklarının sorun haline gelmesi, bütçe dengelerinin bozulması gibi yeni sorunlarla karşılaşılacak. Bu arada mevcut iyimser senaryo içinde petrol fiyatlarının 90 doların altına inme beklentisi bulunuyor. Bunlar olmadığı takdirde, yıllık enflasyonda beklenen düşüşler yaşanmayacaktır.
ASGARİ ÜCRET ZAMMI
Mevcut hedef kapsamında, 'yıl başında asgari ücret zammı için, yüzde 25'i geçmeyecek bir oran' baz alındığını tahmin ediyoruz. Halbuki asgari ücretin açlık sınırına çıkarılması, 2026 yılı enflasyon hedefinin 9-10 puan üzerinde gerçekleşen enflasyonu telafi için 'en azından yüzde 30 zam' gerekiyor.
Merkez Bankası'nın kullandığı ekonometrik modele yakın modelleri kullanan iktisatçılar, bu varsayımlar altında bile 2027 yıl sonu enflasyonunda ancak yüzde 22,5 seviyesine kadar inilebileceğini söylüyorlar. Yüzde 21'e inebilmesi için petrol fiyatlarının 75 dolarlara kadar inmesi, iç talepte son dönemde yaşanan daralmanın daha da katılaşarak sürmesi gerektiği görüşündeler.
Merkez Bankası büyüyen batık kredi sorununu, reel sektör taleplerinin iyice artmasını göz önüne almamış gözüküyor. Öyle anlaşılıyor ki Merkez Bankası yönetimi, 2027'nin özellikle ilk yarısı için iç talepteki daralma sürerken, kamu zamlarını da düşük tutarak 'nisan sonunda enflasyonun yüzde 25'in altına inmesini' umuyor. Böylece, 'artık enflasyonla mücadelede somut başarılar görülmeye başladı' dedirterek, itibarını yükseltmeyi planlıyor.
Fon kriziyle birlikte, Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek ve Merkez Bankası Başkanı Fatih Karahan'a güven arttı. Ancak ekonomide tek elden yönetime dönülmüş değil ki bu kişilerin başarısı tüm ekonominin başarısı için yeterli olsun. Üstüne üstlük Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın, AKP yönetiminin de etkisiyle, kısa süre içerisinde gevşeme için adım atmayacağının garantisi yok.
ŞİMŞEK'İN ARTAN İTİBARI YETMEZ
Fon kriziyle birlikte, daha doğrusu fon vurgunundan yararlanan kişilerin listesi yayımlanmadığı için genel olarak bakıldığında, yönetime olan güvensizliğin iyice arttığı çok açık. Tüm kesimlerin talepleri artıyor ve böylesi kırılgan bir iklimde, 'Erdoğan'ın taleplere karşı koyma gücünün azaldığı' da ortada.
Enflasyon Raporu açıklamalarıyla birlikte Aralık'ta 1 puanlık faiz indirim beklentisi iyice arttı. Ancak vatandaşın dövize dönme tehlikesinin bulunduğu hassas bir döneme girilmesi nedeniyle, faiz indirimlerinde temkinli gidileceği de yapılan açıklamalardan anlaşılıyor. Dolayasıyla hızlı bir enflasyon düşüşü yaşansa bile, piyasaları rahatlatacak faiz oranlarına inilebilmesi çok zor.
Bu arada erken yapılması beklenen seçim tarihiyle ilgili de son ekonomik gelişmelere bağlı tahminlerin değiştiği görülüyor. Son dönemde, 'oy oranları düşünülerek, seçimin 2028 Mart-Nisan aylarında yapılabileceği' söylenmeye başladı. Fon listesi açıklanmadığı takdirde, seçim tarihi hangi tarihe alınırsa alınsın, AKP'nin eski oy oranlarına ulaşmasının çok zor olacağı açık.
Kısacası yıl başında olmasa bile en geç 2027 ortasından itibaren ekonominin gevşetileceğini, dolayısıyla yeniden enflasyonda artış sürecinin başlayacağını rahatlıkla söyleyebiliriz. O nedenle '2026 Nisan sonunda inilecek yıllık enflasyon oranının, önümüzdeki 2-3 yılda enflasyonun inebileceği en düşük oran olarak tarihe geçeceğini' da söyleyebiliriz.
Dış ve iç siyasi olayların etkisi olsa bile, AKP iktidarı enflasyonla mücadelede sınıfta kaldı. 3,5 yıl geçti, gerekenler yapılamadığı için enflasyon hala yüzde 30'larda. O nedenle 'Ne değişti ki, enflasyon hedefi bu kez tutsun?' deniyor.
