(ANKARA) - Anayasa Mahkemesi (AYM), Spor Kulüpleri ve Spor Federasyonları Kanunu'nun, spor kulüplerinin tüzel kişilik kazanabilmesini Bakanlığın tescil şartına bağlayan kuralı ile Türkiye Futbol Federasyonu (TFF) Tahkim Kurulu üyelerinin Yönetim Kurulu tarafından seçilmesini öngören düzenlemesini Anayasa'ya aykırı bularak iptal etti. İptal hükümleri, 9 ay sonra yürürlüğe girecek. Yüksek Mahkeme, profesyonel kulüplere belediye bütçesinden para aktarılmasını yasaklayan düzenlemenin iptal istemini ise reddetti.
AYM'nin Resmi Gazete'de yayımlanan kararına göre, CHP, 7405 sayılı Spor Kulüpleri ve Spor Federasyonları Kanunu'yla değiştirilen 5894 sayılı Türkiye Futbol Federasyonu Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanun'un bazı hükümlerinin iptali istemiyle Anayasa Mahkemesi'ne başvurdu.
Dilekçede, Kanun'un, TFF Tahkim Kurulu üyelerinin Yönetim Kurulu tarafından seçilmesini öngören düzenlemeleri ile örgütlenme özgürlüğünün anayasal güvencelerine aykırı olarak spor kulüplerinin tüzel kişilik kazanabilmesini Bakanlığın tescil şartına bağlayan düzenlemenin Anayasa'ya aykırı olduğu ileri sürüldü. Dilekçede ayrıca, Kanun'un, büyükşehir belediyeleri, belediyeler ve bağlı kuruluşları ile bunların sermayesinin yüzde ellisinden fazlasına sahip oldukları şirketlerin spor kulüplerinin ve spor anonim şirketlerinin, profesyonel spor dallarına ve bunların profesyonel sporcularına her ne ad altında olursa olsun kaynak aktaramaması ve yardımda bulunamamasına ilişkin düzenlemenin de Anayasa'ya aykırı olduğu savunuldu.
AYM'den kısmi iptal
Anayasa Mahkemesi, iptali istenen düzenlemelerden, TFF Tahkim Kurulu üyelerinin Yönetim Kurulu tarafından seçilmesini öngören düzenleme ile spor kulüplerinin tüzel kişilik kazanabilmesini Bakanlığın tescil şartına bağlayan kuralı, Anayasa'ya aykırı bularak iptal etti. İptal hükümleri, 9 ay sonra yürürlüğe girecek.
Spor kulüplerinin tüzel kişilik kazanabilmesini Bakanlığın tescil şartına bağlayan kuralın iptal gerekçesinde, iptali istenen kuralın, spor kulüplerinin tüzel kişilik kazanmasını, kuruluşun uygun görülmesi şeklinde bir inceleme neticesinde gerçekleştirilen tescil işlemine bağlı kıldığı aktarıldı. Gerekçede, şu tespitler yapıldı:
'Dolayısıyla spor kulübünün bir tüzel kişi olarak hukuken varlık kazanması, ilgili kanun ve diğer mevzuatta gösterilen kuruluşa ilişkin belgelerin yetkili makama bildirilmesi suretiyle değil bu belgelerin ve başvurunun belirli süreler içinde incelenerek verilen karar üzerine söz konusu olabilecektir. Kural kapsamında öngörülen tescil şartı, spor kulübünün tüzel kişiliğini kazanmasında Bakanlığın iznini esaslı bir unsur haline getirmektedir. Dolayısıyla kuralın herkesin önceden izin almaksızın dernek kurma hakkına sahip olduğunu güvence altına alan Anayasa'nın 33. maddesinin sözüyle bağdaştığı söylenemez. Bu bakımdan kural, Anayasa'nın 13. maddesinde belirtilen sınırlamanın Anayasa'nın sözüne aykırı olamayacağı hükmüyle bağdaşmamaktadır. Örgütlenme özgürlüğü, bireylerin kendi menfaatlerini korumak için kolektif oluşumlar meydana getirerek bir araya gelebilme özgürlüğüdür. Bu özgürlük bireylere topluluk hâlinde siyasal, kültürel, sosyal ve ekonomik amaçlarını gerçekleştirme imkanı sağlar. Belirli bir spor dalında spor faaliyeti yürütmek için bir araya gelen kişilerden oluşan spor kulüplerinin tüzel kişilik kazanmasını tescil şartına bağlayan kuralın, örgütlenme özgürlüğüne sınırlama getirdiği açıktır.'
'Tahkim Kurulu, bağımsız ve tarafsız bir mahkeme niteliğinde olmalı'
Yüksek Mahkeme, Tahkim Kurulu üyelerinin TFF Yönetim Kurulu tarafından seçilmesini öngören düzenlemenin iptal gerekçesinde ise Tahkim Kurulu'nun, spor uyuşmazlıklarını karara bağlayan ve yargısal işlev yerine getiren bir merci olduğuna işaret edildi. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi içtihatlarına da atıf yapılan gerekçede, zorunlu tahkim sistemi nedeniyle Kurulun, adil yargılanma hakkına ilişkin güvenceleri taşıması gerektiği vurgulandı. Gerekçede, Anayasa'nın 59. maddesi gereği spor federasyonlarının kararlarına karşı zorunlu tahkim yolunun öngörüldüğü ve Tahkim Kurulu kararlarının kesin olduğu hatırlatılarak, bu nedenle Kurulun bağımsız ve tarafsız bir mahkeme niteliğinde olması gerektiği vurgulandı.
Gerekçede, 5894 sayılı Kanun'da, TFF Genel Kurulu ve Yönetim Kurulu'nun oluşumuna ilişkin açık bir çerçevenin bulunmadığı, Kurul'un baktığı uyuşmazlıkların tarafları olan kulüpler, futbolcular, teknik direktörler ve hakemlerin, Tahkim Kurulu üyelerinin belirlenmesinde herhangi bir etkisinin olmadığı, bu durumun tarafların Kurul'da adil şekilde temsil edilmesini engellediği ve bağımsızlık ile tarafsızlık ilkeleriyle bağdaşmadığı belirtildi.
Yüksek Mahkeme'nin gerekçesinde, tahkim kurulunun tarafsız ve bağımsızlığına ilişkin esaslara Kanunda yer verilmekle birlikte, tahkim kurulunu seçen yönetim kurulu ve yönetim kurulunu belirleyen genel kurulun oluşum ve yapısına ilişkin yeterli çerçevenin Kanunda bulunmadığı, bu nedenle tahkim kurulunun yönetim kurulu tarafından seçilmesinin Anayasa'nın 9, 36. ve 138. maddelerine aykırı olduğu sonucuna varıldığı aktarıldı.
İptal hükümlerinin, 9 ay sonra yürürlüğe girmesine karar verildi.
Profesyonel kulüplere belediye bütçesinden kaynak aktarımı yasağı Anayasa'ya uygun
Yüksek Mahkeme, profesyonel kulüplere belediye bütçesinden para aktarılmasını yasaklayan düzenlemenin iptal istemini ise reddetti.
Profesyonel kulüplere belediye bütçesinden kaynak aktarımı yasağının ret gerekçesinde, kuralla spor kulüpleri ile spor anonim şirketlerinin profesyonel spor dallarına ve bunların profesyonel sporcularına yapılacak yardım ve kaynak aktarma hususunda getirilen sınırlamanın, sporda haksız rekabetin önlenerek spor faaliyetlerinin etkin ve sağlıklı bir şekilde yürütülmesini amaçladığının anlaşıldığı belirtildi. Gerekçede, 'Bu itibarla kanun koyucunun takdir yetkisi kapsamında spor faaliyetleriyle ilgili düzenleme içeren kuralın kamu yararı dışında bir amaç taşımadığı açıktır. Kuralla getirilen kaynak aktarımı ve yardım yasağı, yalnızca profesyonel spor dalları ve profesyonel sporcularla sınırlandırılmıştır. Başka bir anlatımla profesyonel olmayan şekilde sporla iştigal eden spor kulüpleri ile sporcular bakımından böyle bir yasak söz konusu değildir' denildi.
Belediye Kanunu'nun ilgili hükümlerinde, sporu teşvik etmek amacıyla gençlere spor malzemesi vermek, amatör spor kulüplerine ayni ve nakdî yardım yapmak ve gerekli desteği sağlamak belediyelerin gerektiğinde amatör spor kulüplerine nakdî yardım yapmak, malzeme vermek ve gerekli desteği sağlamak büyükşehir belediyelerinin görev ve sorumlulukları arasında sayıldığı hatırlatılan gerekçede, bu bağlamda yasağın kapsamının sadece profesyonel spor kulüpleri ve bunların profesyonel sporcuları ile sınırlı olduğu gözetildiğinde kuralla mahallî idarelerin mali özerkliğine orantısız bir sınırlama getirildiği söylenemez' tespiti yapıldı.
