Bakan Fidan: Mekke İttifakı’nı Kurumsallaştırmak İçin Somut Adımlar Atıyoruz

Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, Türkiye’nin Pakistan ve Suudi Arabistan’la imzaladığı Ortak Savunma İçin Mekke Anlaşması’nın Orta Doğu’da kapsayıcı bir güvenlik düzeninin temelini oluşturduğunu söyledi. Fidan, Avrupa Birliği’nin siyasi irade ve stratejik bir bakış ortaya koyması halinde Türkiye-AB ilişkilerinde ortak çıkarlara dayalı yeni bir iş birliği döneminin başlayabileceğini de belirtti.

AK Parti Samsun Milletvekili Mehmet Muş’un başkanlığında toplanan TBMM Plan ve Bütçe Komisyonu’nda, Dışişleri Bakanlığı ve bağlı kuruluşlarının 2027 yılı bütçesi ele alındı. Bakan Fidan, sunumunda küresel gelişmeleri değerlendirirken Türkiye’nin dış politika önceliklerini ve bakanlığın bütçe teklifini paylaştı.

Belirsizlikler Artarken Bölgesel İş Birliği Vurgusu

2026’nın belirsizliklerin ve çatışmaların arttığı bir yıl olduğunu ifade eden Fidan, ihtilafların artık tek bir bölgeyle sınırlı kalmadığını, küresel barış ve istikrarı doğrudan tehdit ettiğini kaydetti. Uluslararası sistemin krizleri çözme kapasitesinin ve meşruiyetinin daha fazla sorgulandığını belirten Fidan, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın uzun süredir dile getirdiği reform ihtiyacının bugün daha geniş kabul gördüğünü söyledi.

Dijital egemenliğin geleneksel egemenliğin yeni bir boyutuna dönüştüğünü dile getiren Fidan, yapay zekâ başta olmak üzere yeni teknolojilerin rekabet ve kutuplaşmayı derinleştirme riski taşıdığına dikkat çekti. Hürmüz ve Babülmendep boğazlarındaki krizler ile Karadeniz’deki çatışmaların da deniz ulaşımını, enerji ve gıda güvenliğini tehdit ettiğini vurguladı.

Türkiye’nin küresel rekabet alanlarının kesiştiği bir konumda bulunduğunu belirten Fidan, ülkenin yaşanan dönüşümü dışarıdan izleme imkânı olmadığını söyledi. Ankara’nın çok boyutlu dış politikayla bölgesel ve küresel barış için sorumluluk üstlendiğini ifade eden Fidan, kalıcı çözümlerde bölgesel sahiplenmenin belirleyici olması gerektiğini kaydetti.

Bu yaklaşım doğrultusunda Pakistan ve Suudi Arabistan’la Ortak Savunma İçin Mekke Anlaşması’nın imzalandığını hatırlatan Fidan, anlaşmanın TBMM tarafından 5 Kasım’da onaylandığını belirtti. Türkiye’nin, Mekke İttifakı’nın kurumsallaşması için somut adımlar attığını söyledi. Suudi Arabistan, Mısır ve Pakistan’la Bölgesel Dörtlü (R4) mekanizmasının oluşturulduğunu da aktaran Fidan, bu yapının Avrupa’nın önde gelen ülkelerinden Birleşik Krallık, Fransa, Almanya ve İtalya’yı bir araya getiren E4 grubuyla İstanbul’da buluştuğunu bildirdi. Böylece Avrupa ile Orta Doğu’nun meselelerini birlikte değerlendireceği yeni bir platformun temellerinin atıldığını kaydetti.

İran’a yönelik saldırılarla başlayıp bölge ülkelerini hedef alan gelişmelerle genişleyen savaş karşısında Türkiye’nin ön alıcı bir diplomasi yürüttüğünü söyleyen Fidan, İslamabad Mutabakatı’na giden sürece katkı sağlandığını belirtti. Çatışmaların yeniden başlamasını önlemek için Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın liderliğinde çalışmaların sürdüğünü ifade etti.

Ankara’da NATO Zirvesi’ne ev sahipliği yapılmasının Türkiye’ye Avrupa güvenlik mimarisinin şekillenmesinde önemli bir rol kazandırdığını söyleyen Fidan, Ukrayna’daki savaşın sona ermesi için diplomasi ve diyaloğu önceleyen bir politika izlediklerini vurguladı.

Türk Dünyası’ndan Afrika’ya Genişleyen Diplomasi

Türkiye’nin Türk Devletleri Teşkilatı’nın 13. Zirvesi’ne Cumhuriyet Bayramı’nda Ankara’da ev sahipliği yaptığını ve dönem başkanlığını devraldığını belirten Fidan, teşkilatın Türk dünyasının başlıca iş birliği platformu olma niteliğini güçlendirmeyi hedeflediklerini söyledi.

Balkanlardaki anlaşmazlıkların diyalogla çözülmesi amacıyla kurulan Balkan Barış Platformu’nun üçüncü bakanlar toplantısının nisan ayında düzenlendiğini aktaran Fidan, Afrika Birliği’yle dördüncü ortaklık zirvesinin 9 Aralık’ta Libya’da gerçekleştirileceğini bildirdi. ASEAN nezdindeki girişimler sonucunda Türkiye’nin 12. gözlemci üye olduğunu belirten Fidan, Latin Amerika ve Karayipler’le ilişkilerin de geliştirildiğini, Türkiye’nin İberAmerika Konferansı Zirvesi’ne ilk kez ortak gözlemci sıfatıyla katıldığını kaydetti.

Parlamenter diplomasinin dış politikanın hedeflerine katkı sağladığını belirten Fidan, farklı görüşlerin Meclis’te temsil edilmesinin politika hazırlama ve uygulama süreçlerini zenginleştirdiğini söyledi.

Filistin Ve Suriye Dış Politikanın Öncelikleri Arasında

Filistin meselesinin yıl boyunca dış politikanın başlıca gündemlerinden biri olduğunu belirten Fidan, Gazze’deki saldırıların durdurulması, insani krizin önlenmesi ve yeniden inşa çalışmalarının başlaması için Türkiye’nin girişimlerde bulunduğunu ifade etti. Batı Şeria’daki yerleşimci şiddetine, Mescid-i Aksa’ya yönelik provokasyonlara ve İsrail’in bölgeyi etkileyen politikalarına karşı uluslararası ortaklarla çalışmayı sürdüreceklerini söyledi.

Fidan, Türkiye’nin nihai hedefinin 1967 sınırları temelinde, başkenti Doğu Kudüs olan bağımsız ve egemen bir Filistin Devleti’nin kurulması olduğunu vurguladı.

Suriye’de ise ülkenin birliğini ve toprak bütünlüğünü koruyan, kendi ayakları üzerinde durabilen ve uluslararası toplumla yeniden bütünleşen bir yapının desteklendiğini belirtti. Suriye Hükümeti’nin devlet otoritesini ülke genelinde tesis etme ve SDG’nin entegrasyon sürecini tamamlama çabalarına destek verdiklerini kaydeden Fidan, kapsayıcı bir siyasi düzenin önemine dikkat çekti.

Suriye’de Kürtlere temel hak ve özgürlüklerin tanınmasını olumlu bir gelişme olarak nitelendiren Fidan, Türkmenler dâhil tüm kesimlerin eşit vatandaşlık temelinde temsil edilmesini desteklediklerini söyledi. İsrail’in yayılmacı politikalarının Suriye’de istikrarın önündeki engellerden biri olduğunu belirterek, uluslararası toplumla birlikte bu politikalara karşı çalışmayı sürdüreceklerini ifade etti.

Irak Ve Güney Kafkasya’da Diyalog Mesajı

Irak’la ilişkilerin enerji, ulaştırma ve su altyapısı projeleri üzerinden ilerletildiğini belirten Fidan, Kalkınma Yolu Projesi’ne desteğin sürdüğünü söyledi. Irak Hükümeti’nin Sincar’daki PKK varlığını sona erdirmeye yönelik adımlarını memnuniyetle karşıladıklarını aktaran Fidan, Sincar’da atılacak somut adımlara paralel olarak Başika’daki faaliyetlerin kademeli biçimde sonlandırılmasında mutabakata varıldığını kaydetti. Irak Türkmenlerine desteğin de devam edeceğini belirtti.

Yemen’de barışın, istikrarın ve toprak bütünlüğünün sağlanmasının bölge ve uluslararası deniz ulaşımı açısından önem taşıdığını söyleyen Fidan, ülkenin egemenliği ve siyasi birliği temelinde kalıcı çözüm çabalarını desteklediklerini ifade etti.

Güney Kafkasya’da Azerbaycan’la eşgüdüm içinde yürütülen Ermenistan’la normalleşme sürecindeki ilerlemenin kalıcı barış umutlarını artırdığını belirten Fidan, Azerbaycan ile stratejik ortaklığın bölgenin istikrarı için itici güç olduğunu söyledi. Ermenistan ile Azerbaycan arasında barış anlaşmasının imzalanması için Türkiye’nin katkı sunmayı sürdüreceğini kaydetti.

Yunanistan’la iyi komşuluk ve iş birliğini esas aldıklarını ifade eden Fidan, Şubat 2026’da Ankara’da Cumhurbaşkanı Erdoğan ve Yunanistan Başbakanı Kiryakos Miçotakis’in başkanlığında Yüksek Düzeyli İşbirliği Konseyi’nin altıncı toplantısının yapıldığını hatırlattı. Türkiye’nin milli menfaatleri ve Batı Trakya ile On İki Ada’daki soydaşların hakları konusunda kararlı tutumunu koruyacağını da ekledi.

Kıbrıs meselesinde adil ve kalıcı bir çözüm için çalışmayı sürdürdüklerini söyleyen Fidan, adada iki ayrı halk, demokrasi ve devlet bulunduğu gerçeğinin dikkate alınması gerektiğini belirtti. Ege ve Doğu Akdeniz’in ihtilaf değil, istikrar ve refah alanı olması için tarafların meşru çıkarlarını gözeten bir anlayışa ihtiyaç olduğunu vurguladı.

Libya Ve Mısır’la İlişkiler Geliştiriliyor

Türkiye ile Özbekistan arasında yatırım fırsatları görüşüldü
Türkiye ile Özbekistan arasında yatırım fırsatları görüşüldü
İçeriği Görüntüle

Libya’nın istikrarını ve toprak bütünlüğünü desteklediklerini belirten Fidan, ülkenin doğusundaki Temsilciler Meclisi’nin, Türkiye ile Libya arasında deniz yetki alanlarının sınırlandırılmasına ilişkin mutabakatı 20 Ekim’de oy birliğiyle kabul etmesini olumlu değerlendirdi. Mısır’la ilişkilerin de karşılıklı saygı ve ortak çıkarlar temelinde geliştirildiğini kaydetti.

AB İle Yeni Bir İş Birliği Dönemi Mümkün

Avrupa Birliği’nin Türkiye’yle diyalog ve temasları artırma çabası içinde olduğunu gördüklerini belirten Fidan, katılım sürecinin siyasi saiklerden bağımsız ve objektif kriterlere dayalı biçimde ilerlemesi gerektiğini söyledi. Türkiye’nin öncelikleri arasında Gümrük Birliği’nin güncellenmesi, ülkenin Made in EU girişimine dâhil edilmesi ve vize serbestisi diyaloğunun hızlandırılması bulunuyor.

Fidan, AB’nin güvenlik ve savunma mekanizmalarının NATO’yu tamamlaması ve Türkiye’nin bu mekanizmalara katılması gerektiğini de dile getirdi. “AB stratejik bir vizyonla hareket eder ve siyasi irade ortaya koyarsa, ilişkilerimizde ortak çıkar temelinde yeni bir iş birliği dönemi başlayabilir” dedi.

ABD’yle ilişkilerin karşılıklı saygı ve çıkarlar temelinde ilerlediğini belirten Fidan, Cumhurbaşkanı Erdoğan ile ABD Başkanı Donald Trump arasındaki diyaloğun bu sürece katkı sağladığını söyledi. Trump’ın temmuzda Ankara’daki NATO Zirvesi’ne katılımı ve zirve öncesindeki Türkiye ziyaretinin ilişkiler açısından yararlı olduğunu ifade eden Fidan, Gazze, Suriye, Ukrayna ve Kafkasya konularında Washington’la temasların sürdüğünü kaydetti. Kanada’yla ilişkilerin stratejik ortaklık seviyesine yükseltildiğini ve Serbest Ticaret Anlaşması müzakerelerine başlanması kararı alındığını da açıkladı.

Enerji Güvenliği Ve İklim Diplomasisi

Deniz yollarındaki tıkanıklıkların, Karadeniz’de seyrüsefer güvenliğine yönelik risklerin ve artan çatışmaların enerji güvenliği ile bağlantısallığı küresel gündemin merkezine taşıdığını belirten Fidan, Türkiye’nin bu alanları rekabet değil iş birliği zemini olarak gördüğünü söyledi. Deniz ulaşımının güvenliği için G20 bünyesinde rehber ilkeler üzerinde uzlaşma girişimi başlattıklarını aktardı.

Orta Asya’dan Orta Doğu’ya, Kafkasya’dan Avrupa’ya uzanan hatlarda kesintisiz bağlantı kurulmasına önem verdiklerini belirten Fidan, Çin’den Orta Asya üzerinden Türkiye’ye ve Avrupa’ya ulaşan Orta Koridor’un bu stratejinin önemli bir parçası olduğunu kaydetti.

Antalya’da düzenlenen BM İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi 31. Taraflar Konferansı’nın (COP31), Türkiye’nin iklim diplomasisindeki etkisini gösteren önemli bir adım olduğunu söyleyen Fidan, toplantının Cumhuriyet tarihinin en kapsamlı uluslararası etkinliklerinden biri olduğunu ifade etti. Türkiye’nin Sıfır Atık girişimiyle küresel çevre gündemine katkı sunduğunu, COP31’e ev sahipliğiyle iklim alanındaki etkinliğini de ortaya koyduğunu belirtti.

BM Görevleri İçin İki Türk Aday

Türkiye’nin uluslararası kuruluşlardaki temsil gücünü artırmayı hedeflediğini kaydeden Fidan, AGİT Genel Sekreteri Büyükelçi Feridun Sinirlioğlu’nun BM Genel Sekreterliği, eski Tarım Bakanı Mehdi Eker’in ise BM Gıda ve Tarım Teşkilatı (FAO) Genel Direktörlüğü için aday gösterildiğini açıkladı. Her iki adayın kampanyasına destek çalışmalarının sürdüğünü bildirdi.

Yurt dışında yaşayan yaklaşık 7,5 milyon vatandaşın haklarının korunması ve konsolosluk hizmetlerine erişiminin kolaylaştırılmasının öncelikleri arasında bulunduğunu belirten Fidan, Schengen vize başvurularındaki sorunların da yakından takip edildiğini söyledi. Kademeli Vize Uygulaması’yla hızlandırılmış süreçte çok girişli vize alınmasının önünün açıldığını, başvuru süreçlerinin sadeleştirilmesi için Türkiye’deki Schengen temsilciliklerinin bir çalışma grubu kurduğunu aktardı.

Dışişleri Bakanlığı’nın Bütçe Teklifi 64,4 Milyar Lira

Türkiye’nin dış temsilcilik sayısının 2002’de 163 iken bugün 267’ye yükseldiğini belirten Fidan, ülkenin dünyada en geniş temsil ağına sahip üç ülkeden biri olduğunu söyledi. Bakanlığın yeni yerleşkesinin inşaatının sürdüğünü ve hedeflerinin kuruma tarihî misyonuna uygun bir bina kazandırmak olduğunu kaydetti.

Fidan’ın verdiği bilgiye göre, Dışişleri Bakanlığına 2025 yılı için 40,2 milyar lira ödenek tahsis edildi; harcama 36,9 milyar lira olarak gerçekleşti. Böylece bütçenin kullanım oranı yüzde 91,7 oldu.

2027 yılı Merkezi Yönetim Bütçe Kanun Teklifi kapsamında Bakanlığa 64,4 milyar lira ödenek ayrılması öngörülüyor. AB Başkanlığı için teklif edilen 18 milyar liranın 16,8 milyar lirasının gençlerin, öğrencilerin ve akademisyenlerin Türkiye Ulusal Ajansı aracılığıyla AB programlarına katılımında kullanılması planlanıyor. Türk Akreditasyon Kurumu için öngörülen ödenek ise 636 milyon lira.

Kaynak: ANKA