Sosyal Güvenlik Uzmanı Mehmet Akif Cenkci, Halk TV’de yayımlanan “Bir günlük iş, büyük sorumluluk: İş kazasında sorumlu kim?” başlıklı köşe yazısında, günübirlik çalışmalarda iş kazası ve sosyal güvenlik sorumluluğuna dikkat çekti.
Cenkci, Kıvanç Tatlıtuğ’un İstanbul Göktürk’teki evinde bir çalışanın çatıdan düşerek ağır yaralandığı olaydan hareketle, bir iş kazasında sorumluluğun yalnızca kazanın meydana geldiği adrese bakılarak belirlenemeyeceğini vurguladı.
“Asıl mesele gerçek çalışma ilişkisi”
Cenkci’ye göre bir evde iş kazası meydana gelmesi, tek başına ev sahibinin işveren olduğu anlamına gelmiyor. Aynı şekilde işi bir firmaya vermiş olmak da her durumda sorumluluğun tamamen ortadan kalkmasını sağlamıyor.
İncelemede çalışanın kim tarafından işe çağrıldığı, ücretini kimin ödediği, işi kimin tarif ettiği, talimatları kimin verdiği ve işin sevk ve idaresinin kimde bulunduğu gibi unsurların belirleyici olduğunu ifade etti.
Sigortasız çalışma sorumluluğu kaldırmıyor
Cenkci, bir çalışanın SGK’ya bildirilmemiş olmasının ortada bir çalışma ilişkisi bulunmadığı anlamına gelmediğine dikkat çekti.
Fiilen bir hizmet ilişkisi tespit edilmesi halinde sigortalılık yükümlülüklerinin de gündeme geleceğini belirten Cenkci, kayıt dışı çalışmanın işveren açısından koruma sağlamadığını vurguladı.
İş kazası üç iş günü içinde bildirilmeli
Yazıda, 4/a kapsamında çalışan bir sigortalının geçirdiği iş kazasının genel kural olarak kazadan sonraki üç iş günü içinde SGK’ya bildirilmesi gerektiği hatırlatıldı.
Ancak bu bildirimin kimin sorumluluğunda olduğunun belirlenebilmesi için öncelikle gerçek işverenin kim olduğunun ortaya çıkarılması gerektiğine işaret edildi.
Yabancı çalışanlarda izin kapsamı da önemli
Cenkci, yabancı uyruklu çalışanlar açısından çalışma izninin bulunmasının tek başına yeterli olmayabileceğini, iznin hangi işveren ve hangi iş kapsamında düzenlendiğinin de incelenmesi gerektiğini belirtti.
Yabancı bir çalışanın başka bir işveren için düzenlenen izinle farklı bir işte çalışmasının ayrıca değerlendirilmesi gerektiğine dikkat çekti.
“Bir gün çalışması can güvenliğini değiştirmez”
Günübirlik çalışmalar konusunda toplumda yaygın bir yanlış algı bulunduğunu belirten Cenkci, çalışma süresinin birkaç saat veya bir gün olmasının sosyal güvenlik ve iş sağlığı yükümlülüklerini ortadan kaldırmadığını vurguladı.
Yüksekten çalışmalarda gerekli güvenlik ekipmanlarının sağlanması, çalışma alanının güvenli hale getirilmesi ve işi kimin verdiğinin belirlenmesinin kritik önem taşıdığını ifade etti.
Cenkci yazısını, çalışma hayatında sorumluluğun adres üzerinden değil gerçek çalışma ilişkisi üzerinden belirlenmesi gerektiğinin altını çizerek tamamladı.
“Bir günlük işten ne olacak?” anlayışının terk edilmesi gerektiğini belirten Cenkci, kısa süreli bir çalışmanın bile bir insanın hayatını kalıcı biçimde değiştirebileceğine dikkat çekti.
