(TBMM) - CHP İstanbul Milletvekili Fethi Açıkel, Ümraniye'de yıkılan tarihi camiyi TBMM gündemine taşıdı. Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy'un yanıtlaması istemiyle soru önergesi veren Açıkel, 'Söz konusu uygulama restorasyon, rekonstrüksiyon ya da yıkım kapsamında mıdır? Eğer yapı yıkılmış ise, bu işlemin gerekçesi nedir? Yıkım kararı hangi teknik raporlara ve bilimsel değerlendirmelere dayanmaktadır' dedi.
CHP İstanbul Milletvekili Fethi Açıkel, Ümraniye'de yıkılan tarihi camiye ilişkin TBMM Başkanlığına, Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy'un yanıtlaması istemiyle yazılı soru önergesi verdi. Açıkel, önergenin gerekçesinde şu ifadelere yer verdi:
'Seçim bölgem olan İstanbul'da, Ümraniye ilçesinde bulunan Cevherağa Camisi'ne ilişkin olarak kamuoyuna yansıyan bilgiler, söz konusu yapıya yönelik müdahalenin restorasyon kapsamında mı yoksa yıkım ve yeniden inşa niteliğinde mi olduğu hususunda ciddi tereddütler doğurmuştur. 2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu uyarınca korunması gerekli taşınmaz kültür varlıklarına yönelik her türlü müdahalenin; bilimsel ilkelere, koruma kurulu kararlarına ve özgünlüğün muhafazası esasına uygun biçimde gerçekleştirilmesi gerekmektedir. Bu kapsamda restorasyon uygulamaları, yapının özgün malzemesinin, mimari karakterinin ve tarihsel değerinin korunmasını esas almakta; yıkım ve yeniden yapım ise ancak istisnai ve teknik olarak zorunlu hallerde, ilgili kurulların onayıyla mümkün olabilmektedir.
'Tarihsel değerinin geri dönülemez biçimde zarar görmesine yol açabilir'
Koruma hukukunun temel yaklaşımı, bir yapının yalnızca fiziksel varlığının değil, aynı zamanda tarihsel katmanlarının, malzeme bütünlüğünün ve bulunduğu çevre ile kurduğu ilişkinin de korunmasıdır. Bu çerçevede gerçekleştirilen müdahalelerde 'aslına uygunluk', 'geri döndürülebilirlik' ve 'belgelendirilebilirlik' ilkeleri esas alınmaktadır. Aksi yöndeki uygulamalar, yapının tarihsel değerinin geri dönülemez biçimde zarar görmesine yol açabilmektedir. Ancak söz konusu uygulamada, yapının özgünlüğünün korunup korunmadığı, alınan kararların hangi bilimsel ve idari süreçlere dayandığı, uygulamanın koruma mevzuatına uygunluğu gibi temel hususlarda kamuoyuna açık, şeffaf ve teknik bir bilgilendirme yapılmadığı görülmektedir. Özellikle uygulamanın niteliğine ilişkin farklı değerlendirmelerin bulunması, sürecin daha ayrıntılı biçimde incelenmesini gerekli kılmaktadır. Kültürel mirasın korunması, anayasal ve yasal yükümlülükler çerçevesinde kamu idarelerinin ortak sorumluluğunda bulunan bir alandır.'
'Cevherağa Camisi'nin mevcut hukuki statüsü nedir?'
Açıkel önergesinde, Bakan Ersoy'a şu soruları yöneltti:
'-Cevherağa Camisi'nin mevcut hukuki statüsü nedir? Söz konusu yapı, korunması gerekli taşınmaz kültür varlığı olarak tescilli midir?
-Yapıya ilişkin olarak alınmış koruma kurulu kararları nelerdir? Bu kararların tarih ve sayıları nedir?
-Söz konusu uygulama restorasyon, rekonstrüksiyon (yeniden yapım) ya da yıkım kapsamında mıdır? Eğer yapı yıkılmış ise, bu işlemin gerekçesi nedir? Yıkım kararı hangi teknik raporlara ve bilimsel değerlendirmelere dayanmaktadır?
-Uygulama sürecinde yapının özgün malzeme ve mimari unsurlarının korunmasına yönelik hangi yöntemler kullanılmıştır?
-Proje, ilgili koruma bölge kurulu tarafından onaylanmış mıdır? Onaylandıysa, onay sürecinde hangi kriterler esas alınmıştır? Uygulama sürecinde Ümraniye Belediyesi ile Bakanlığınız ve bağlı birimleri arasında nasıl bir koordinasyon yürütülmüştür?
-Benzer nitelikteki kültür varlıklarına yönelik müdahalelerde yıkım ve yeniden yapım uygulamalarının artış gösterdiğine ilişkin bir değerlendirme yapılmakta mıdır?
-Kültürel mirasın korunmasına yönelik uygulamalarda şeffaflık ve kamuoyunun bilgilendirilmesi amacıyla Bakanlığınızca yürütülen çalışmalar nelerdir?'
