(ANKARA) - Antalya'da düzenlenen Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Konferansı (COP31) kapsamında, yapay zekanın çevresel etkilerini azaltmayı amaçlayan 'Antalya Yapay Zeka Taahhüdü' duyuruldu. Avrupa merkezli çevre girişimi Beyond Fossil Fuels, taahhüdün veri merkezlerinin enerji tüketimi ve fosil yakıtlara bağımlılığı konusunda yeterli güvence içermediğini belirterek tepki gösterdi. Beyond Fossil Fuels Kurumsal Kampanyalar Sorumlusu Jill McArdle, 'Yapay zeka taahhüdü, büyük teknoloji şirketlerinin altyapılarının gerçek iklim etkilerini ele almalarını zorunlu kılmadan onlara yeşil onay verilmesi riskini taşıyor. Bu, dikkatleri asıl meseleden uzaklaştıran bir girişim. Verilen sözler belirsiz, veri merkezlerinin emisyonları artırmasını veya fosil yakıtlara bağımlılığı uzatmasını önlemek için gereken güvenceler ise büyük ölçüde eksik' dedi.

Antalya'da devam eden COP31 kapsamında düzenlenen üst düzey toplantıda, 'Antalya Yapay Zeka Taahhüdü (Antalya AI Pledge)' kamuoyuna duyuruldu.

COP31 Başkanlığı ve Uluslararası Telekomünikasyon Birliği (ITU) tarafından düzenlenen toplantıda, yapay zeka teknolojilerinin, iklim değişikliğiyle mücadelede kullanılması, çevresel etkilerinin ölçülmesi, sürdürülebilir dijital altyapının geliştirilmesi ve enerji verimliliğinin artırılması konuları ele alındı.

Taahhütle, hükümetlerin, teknoloji şirketlerinin ve diğer paydaşların yapay zeka sistemlerinin tasarımı, enerji tüketimi, altyapısı, çevresel etkilerinin ölçülmesi ve sürdürülebilirliği konularında gönüllü yükümlülükler üstlenmesi amaçlanıyor. 

Avrupa merkezli çevre girişimi Beyond Fossil Fuels ise taahhüdün açıklanmasının ardından yaptığı değerlendirmede, yapay zekanın hızla yaygınlaşmasının, veri merkezlerinin elektrik talebini artırabileceği ve fosil yakıt kullanımının devam etmesine neden olabileceği uyarısında bulundu.

MCARDLE: 'VERİ MERKEZLERİNİN EMİSYONLARI ARTIRMASINI ÖNLEYECEK GÜVENCELER EKSİK'

Beyond Fossil Fuels Kurumsal Kampanyalar Sorumlusu Jill McArdle, Antalya Yapay Zeka Taahhüdü'nün, büyük teknoloji şirketlerinin gerçek çevresel etkilerini azaltmalarını sağlayacak bağlayıcı önlemler içermediğini savunarak, şunları söyledi:

'Yapay zeka taahhüdü, büyük teknoloji şirketlerinin altyapılarının gerçek iklim etkilerini ele almalarını zorunlu kılmadan onlara yeşil onay verilmesi riskini taşıyor. Bu, dikkatleri asıl meseleden uzaklaştıran bir girişim. Verilen sözler belirsiz, veri merkezlerinin emisyonları artırmasını veya fosil yakıtlara bağımlılığı uzatmasını önlemek için gereken güvenceler ise büyük ölçüde eksik.

Taahhüt, insanların endişelerini ele alıyor veya yapay zekanın kontrolsüz büyümesini düzenliyor gibi görünmüyor. AB ve Avrupa ülkeleri, yapay zekanın iklim üzerindeki etkilerini ele alma konusunda ciddiyse öncelikle kendi veri merkezi genişleme planlarını yeniden düşünmeli ve yapay zekanın kontrolden çıkmasına imkan sağlayan politikaları düzeltmelidir.'

'VERİ MERKEZLERİNİN HIZLA ARTMASI İKLİM EYLEMİ İÇİN BÜYÜK BİR TEHDİT'

Veri merkezlerinin artan enerji tüketiminin temiz enerjiye geçişi zorlaştırdığını belirten Jill McArdle, yapay zekanın iklim açısından sağlayacağı faydalara ilişkin yeterli kanıt bulunmadığını savundu. McArdle, şöyle devam etti:

'Veri merkezlerinin hızla artması, iklim eylemi ve elektrifikasyonun başarıya ulaşması açısından halihazırda büyük bir tehdit oluşturuyor. Yapay zekanın iklim açısından fayda sağlayacağına ilişkin ikna edici hiçbir kanıt bulunmuyor. Buna rağmen bir kez daha tanıdık bir durumla karşı karşıyayız. Önemli bir çevresel ayak izine sahip bir sektör, iklim çözümünün parçası olarak sunulurken, bu çevresel etkiyi ele almak için gereken önlemler bir kenara itiliyor. Çok büyük miktarda enerji tüketen veri merkezleri, konutların, ulaşımın ve sanayinin temiz ve uygun fiyatlı elektriğe yönelik acil ihtiyaçlarıyla rekabet ediyor.'

'HÜKÜMETLER, YAPAY ZEKA İÇİN YENİ FOSİL YAKIT KULLANIMINI DIŞLAMALI'

McArdle, veri merkezlerinin enerji ve su tüketiminin kamuoyuyla paylaşılması gerektiğini belirterek, hükümetlere büyük teknoloji şirketlerine yönelik daha sıkı düzenlemeler getirilmesi çağrısında bulundu. McArdle, açıklamasını şu sözlerle tamamladı:

TBMM Plan ve Bütçe Komisyonu... Sağlık Bakanı Memişoğlu: 'Son bir yılda 8,2 milyon kanser taraması yaptık, 21 bin 179 vatandaşımızda kanser tespit ettik'
TBMM Plan ve Bütçe Komisyonu... Sağlık Bakanı Memişoğlu: 'Son bir yılda 8,2 milyon kanser taraması yaptık, 21 bin 179 vatandaşımızda kanser tespit ettik'
İçeriği Görüntüle

'Yapay zekaya ilişkin yeşil aklama, liderlik ve acil eylem gerektiren küresel iklim gündemini kirletmemeli. Hükümetler, veri merkezlerinin temel elektrifikasyon ihtiyaçlarının önüne geçmemesini sağlamalıdır. Yapay zekaya enerji sağlamak için yeni fosil yakıt kullanımını dışlamalı, veri merkezlerinin ilave yenilenebilir enerjiyle çalışmasını zorunlu kılmalı ve büyük teknoloji şirketlerinden her tesisin enerji ve su tüketimini ve kullandığı elektrik kaynaklarının dağılımını açıklamalarını istemelidir. Yerel topluluklar, öncelikle teknoloji milyarderlerinin çıkarlarına hizmet eden bir genişlemenin maliyetlerini üstlenmek zorunda bırakılmamalıdır.'

AVRUPA'DAKİ VERİ MERKEZLERİNİN ENERJİ TÜKETİMİNE DİKKAT ÇEKİLDİ

Beyond Fossil Fuels tarafından yapılan açıklamada, yeni veri merkezlerinin küresel ölçekte fosil gaz kullanımının genişlemesini hızlandıran etkenlerden biri olduğu savunuldu. Açıklamada, Avrupa'da veri merkezlerinin elektrik şebekeleri üzerindeki baskısının giderek arttığına işaret edilerek Danimarka, İrlanda, Hollanda ve İspanya'daki gelişmelere dikkat çekildi.

Danimarka'da veri merkezlerinden gelen yoğun bağlantı taleplerinin elektrik şebekesinde uzun bekleme sürelerine yol açtığı, bu nedenle perakende şirketi Lidl'ın araç filosunu elektrikli hale getirmekte güçlük yaşadığı belirtildi. Danimarka'nın veri merkezlerinin elektrik şebekesine erişimdeki önceliğini azaltan önlemler uygulamaya başladığı kaydedildi.

İrlanda ve Hollanda'da veri merkezlerinin yoğunlaştığı bölgelerde elektrik şebekelerindeki kapasite sorunlarının ulaşımın elektrikleştirilmesini geciktirdiği ifade edildi. İspanya'da ise çelik ve kimya gibi sektörlerin temiz ve uygun fiyatlı enerjiye erişebilmesi için veri merkezlerine tanınan önceliğin azaltılmasının talep edildiği aktarıldı.

Ayrıca İrlanda'da veri merkezlerinin yoğun olduğu bölgelerde yenilenebilir enerjinin payındaki artışın durgunlaştığı, İspanya'nın rüzgar ve güneş enerjisi potansiyeli yüksek Aragon bölgesinde bile artan elektrik talebinin şebeke üzerinde baskı oluşturduğu belirtildi.

'VERİ MERKEZLERİ YENİLENEBİLİR ENERJİYLE ÇALIŞMAYA ZORUNLU TUTULMALI' ÇAĞRISI

Beyond Fossil Fuels, Antalya Yapay Zeka Taahhüdü'nün, yapay zeka sistemleri ve veri merkezlerinin elektrik şebekelerine etkin biçimde entegre edilmesini hedeflemesini eleştirdi. Girişim, hükümetlerin veri merkezlerine öncelik vermek yerine ulaşım ve ağır sanayi gibi enerji dönüşümünde kritik öneme sahip sektörlerin elektrik ihtiyaçlarını güvence altına alması gerektiğini savundu.

Açıklamada, taahhüdün sıfır veya düşük emisyonlu enerji kullanımının aşamalı olarak artırılmasına yönelik yaklaşımının yetersiz olduğu belirtilerek, yapay zeka altyapısında yeni fosil yakıt kullanımının önlenmesi ve veri merkezlerinin ilave yenilenebilir enerji kaynaklarıyla çalışmasının zorunlu hale getirilmesi gerektiği ifade edildi.

Beyond Fossil Fuels, yapay zeka sistemlerinin enerji verimliliğinin ölçülmesinin tek başına yeterli olmadığını, veri merkezlerinin sahipleri ve işletmecilerinin de her tesisin elektrik ve su tüketimiyle kullanılan enerji kaynaklarını açıklamakla yükümlü olması gerektiğini bildirdi. Girişim, veri merkezlerinin kontrolsüz büyümesinin konutlar, ulaşım ve sanayi için gerekli temiz elektrik kaynaklarını başka alanlara yönlendirebileceği uyarısında bulundu.

Beyond Fossil Fuels, COP31 gündeminde fosil yakıtlardan uzaklaşma ve adil geçişin finansmanı gibi konuların öncelikli olması gerektiğini belirterek, yapay zeka altyapısının çevresel etkilerini azaltacak somut düzenlemeler yapılması çağrısını yineledi.

Kaynak: ANKA