Ticaret Bakanı Ömer Bolat, sebze ve meyve ticaretini düzenleyen Hal Kanunu'nda kapsamlı değişiklik yapılmasını öngören taslağın TBMM'deki AK Parti grubuna sunulduğunu açıkladı. Yeni düzenlemeyle üretici birlikleri ve kooperatiflerinin güçlendirilmesi, toptancı hallerinde daha fazla yer almaları ve doğrudan satış olanaklarının artırılması hedefleniyor.
TBMM Plan ve Bütçe Komisyonunda Ticaret Bakanlığının 2027 yılı bütçesine ilişkin sunum yapan Bolat, 2012 yılında yürürlüğe giren Hal Kanunu'nun yeniden düzenlenmesi için hazırlanan taslağın ayrıntılarını paylaştı.
Üretici birlikleri ve kooperatiflerine yeni destekler
Bakan Bolat, hazırlanan taslakla üretici birlikleri ve kooperatiflerinin hallerde ve semt pazarlarında daha etkin faaliyet göstermelerinin amaçlandığını belirtti.
Düzenleme kapsamında üretici örgütlerinin kendi toptancı hallerini kurabilmeleri için maddi destek sağlanması, vergi ve rüsum muafiyetlerinden yararlanmaları öngörülüyor.
Ayrıca üretici örgütlerinin ortaklarına veya üyelerine ait ürünlerin satışına aracılık edebilmesine yönelik düzenlemeler de taslakta yer alıyor.
Üreticilere bedelsiz Hazine arazisi tahsis edilebilecek
Yeni Hal Kanunu taslağında üretici örgütlerinin hal kurmasını kolaylaştıracak bir düzenleme de bulunuyor.
Buna göre, toptancı hali kurmak isteyen üretici örgütlerine Hazine arazilerinin bedelsiz tahsis edilmesi planlanıyor.
Taslakta ayrıca üretici örgütleri aracılığıyla pazarlanan tarım ürünlerinin bedellerinden yapılan gelir vergisi stopajının kaldırılması öngörülüyor.
Pazar ve hallerde üretici payı artırılacak
Hazırlanan düzenleme, semt pazarları ve toptancı hallerinde üreticilere ayrılan satış alanlarının artırılmasını da kapsıyor.
Mevcut durumda yüzde 20 olarak belirlenen üretici satış yeri oranının yüzde 30'a çıkarılabilmesine yönelik Ticaret Bakanlığına yetki verilmesi planlanıyor.
Bu değişiklikle üreticilerin ürünlerini pazarlama olanaklarının genişletilmesi amaçlanıyor.
Sebze ve meyve ticaretinde banka üzerinden ödeme dönemi
Taslakta sebze ve meyve ticaretindeki ödeme işlemlerine yönelik değişiklikler de bulunuyor.
Buna göre, sektörde faaliyet gösteren bütün taraflar için ödeme sürelerinin belirlenmesi ve ürün bedellerinin bankalar aracılığıyla ödenmesi öngörülüyor.
Hal dışında ticaret yapan gerçek ve tüzel kişilere ise Ticaret Bakanlığından yetki belgesi alma zorunluluğu getirilmesi planlanıyor. Bu kişiler için teminat uygulaması da taslakta yer alıyor.
Hal içindeki bazı satış işlemlerine yasak geliyor
Yeni düzenlemede toptancı hallerindeki ticari işlemlere yönelik sınırlamalar da bulunuyor.
Taslağa göre, komisyoncudan komisyoncuya ve aynı toptancı hali içerisinde tüccardan tüccara ürün alımı, satımı ve devrinin yasaklanması öngörülüyor.
Piyasa düzenini bozan bazı faaliyetlere uygulanan idari para cezalarının artırılması ve cezaları uygulama yetkisinin belediyelerden Ticaret Bakanlığına devredilmesi de planlanan değişiklikler arasında yer alıyor.
Stokçuluk yapanlara destek kısıtlaması
Taslakta stokçuluk gibi bazı piyasa bozucu faaliyetler nedeniyle ceza alanların kamu desteklerinden yararlanmasına ilişkin yeni yaptırımlar da bulunuyor.
Bu kapsamda, belirlenen ihlaller nedeniyle ceza alanların kamu kurum ve kuruluşları tarafından sağlanan ayni ve nakdi desteklerden üç yıl boyunca yararlandırılmaması öngörülüyor.
Ayrıca Ticaret Bakanlığının belirleyeceği nitelikleri taşıyan perakendecilere, sattıkları ürünlerin belirli bir bölümünü doğrudan üretici ve üretici örgütlerinden satın alma zorunluluğu getirilmesi planlanıyor. Bu oranın yüzde 20'yi aşmaması öngörülüyor.
Yeni Hal Yasası ne zaman yürürlüğe girecek?
Ticaret Bakanı Ömer Bolat'ın açıklamasına göre hazırlanan kanun taslağı, TBMM'deki AK Parti grubuna sunuldu.
Düzenleme henüz yasalaşmadı. Taslağın kanun teklifi olarak Meclise sunulması ve yasama sürecinin tamamlanması gerekiyor.
Yeni Hal Kanunu'nun yürürlüğe giriş tarihi ise henüz açıklanmadı.
