İran ile Umman arasında küresel enerji ticaretinin en kritik geçiş noktalarından biri olan Hürmüz Boğazı konusunda dikkat çeken bir gelişme yaşandı. İran Devrim Muhafızları, iki ülkenin boğazdaki payları ve buradan elde edilecek gelirlerin bölüşümü konusunda mutabakata vardığını duyurdu.
Gelir paylaşımında anlaşma sağlandı
İran Devrim Muhafızları Sözcüsü Hüseyin Muhibbi, Umman ile yaklaşık bir aydır devam eden görüşmelerde bazı başlıklarda anlaşmaya varıldığını söyledi.
Muhibbi, iki ülkenin Hürmüz Boğazı sularındaki payları ile boğazdan elde edilecek gelirlerin nasıl paylaşılacağı konusunda mutabakat sağlandığını açıkladı.
Geçiş ücretleri nasıl alınacak?
Daha önce gündeme gelen planlarda, boğazdan geçen gemilerden klasik bir “geçiş ücreti” yerine güvenlik, çevre koruması, yakıt ikmali ve benzeri denizcilik hizmetleri karşılığında ücret alınması üzerinde durulmuştu.
İranlı yetkililer, bu ücretlerin geminin aldığı hizmetlere göre değişebileceğini belirtmişti. Gelirlerin İran ve Umman arasında paylaşılması planlanıyor.
Gemiler için yeni güzergâh planlanıyor
İran ile Umman arasında görüşülen sistemde, Basra Körfezi’ne giriş yapan ticari gemilerin İran kıyılarına yakın kuzey koridorundan, çıkış yapanların ise Umman tarafındaki güney koridorundan ilerlemesi öngörülüyor.
İlerleyen aşamada ise trafiğin ortak şekilde yönetilecek merkezi bir deniz koridoruna taşınması planlanıyor.
İran’dan ABD’ye Hürmüz şartı
İran yönetimi, boğazın tamamen yeniden açılmasını ABD ile yürütülen görüşmelerden ayrı değerlendirmiyor.
Devrim Muhafızları Sözcüsü Muhibbi, Washington’ın İran ile Umman arasındaki görüşmeleri engellediğini öne sürerek ABD’nin İran tarafından öne sürülen şartları kabul etmemesi halinde Hürmüz Boğazı’nın tamamen açılmayacağını söyledi.
Umman’dan henüz aynı açıklama gelmedi
İran tarafından anlaşmaya varıldığı açıklansa da Umman yönetimi gelir paylaşımına ilişkin nihai bir anlaşmayı henüz kamuoyuna doğrulamadı.
İki ülkenin dışişleri bakanlıklarının daha önce yaptığı ortak açıklamada gemi geçişlerinin yeniden başlamasına yönelik “geçici bir çerçeve” üzerinde durulduğu bildirilmiş, gelir paylaşımı veya ücretlere ilişkin ayrıntı verilmemişti. Bu nedenle anlaşmanın nihai teknik detaylarının henüz netleşmediği belirtiliyor.
Küresel enerji ticareti için kritik önemde
Hürmüz Boğazı, dünya petrol ve sıvılaştırılmış doğal gaz ticaretinin yaklaşık beşte birinin geçtiği en önemli enerji güzergâhlarından biri olarak biliniyor.
Bu nedenle İran ile Umman arasında uygulanacak yeni geçiş sistemi ve ücret modeli, yalnızca iki ülkeyi değil küresel petrol ve doğal gaz piyasalarını da yakından ilgilendiriyor.
