Haber: Tuba KARA / Kamera: Belçim KILIÇKIRAN
(İSTANBUL) İBB iştiraki İSPER AŞ koordinasyonunda; BETAM, İPA ve Bölgesel İstihdam Ofisleri (BİO) iş birliğiyle hazırlanan 'İstanbul Genç İşgücü Piyasası: Güncel Görünüm, Sorunlar ve Çözüm Önerileri' araştırma raporu tanıtımı yapıldı. İBB olarak 300 bine yakın istihdama aracılık ettiklerini ve bunun yüzde 55'ini gençlerin oluşturduğunu belirten İSPER Genel Müdürü Banu Öksün, 'İşsizlik sorunu sadece devletin, hükümetin sorunu değil; yerel yönetimlerin, STK'ların ve iş insanlarının da sorunu. Çok ciddi bir istihdam ihtiyacından söz ediyoruz.' dedi.
İstanbul Büyükşehir Belediyesi (İBB) iştiraki İSPER AŞ koordinasyonunda; 2021 yılından bu yana her yıl yayımlanan İstanbul İşgücü Piyasası araştırma serisinin beşincisi olan bu yılki çalışma, odağına üniversite mezunu gençleri alarak çarpıcı veriler ortaya koydu. Araştırma; 3 bin gençle yapılan hane anketi, 28 firmanın üst düzey yöneticisi ile derinlemesine görüşmeler ve odak grup çalışmalarından elde edilen verilerle hazırlandı. Rapor, İstanbul'da diplomanın tek başına yeterli olmadığını, gençlerin 'deneyim paradoksu' ve liyakat sorunuyla karşı karşıya kaldığını, özellikle genç kadınların işgücü piyasasının dışında bırakıldığını gösterdi.
'İstanbul Genç İşgücü Piyasası: Güncel Görünüm, Sorunlar ve Çözüm Önerileri' araştırma raporu lansmanına İSPER Genel Müdürü Banu Öksün, İBB Başkan Danışmanı Yiğit Oğuz Duman, BETAM Kurucu Direktörü Prof. Dr. Seyfettin Gürsel katıldı.
BANU ÖKSÜN: 'DİPLOMALI İŞSİZLİK DEĞİL, DOĞRU ALANLARDA EĞİTİM VE İSTİHDAM HAYAL EDİYORUZ'
Toplantıda konuşan İSPER Genel Müdürü Banu Öksün, genç istihdamının sadece bugünün değil, geleceğin sorunu olduğunu vurgulayarak şu değerlendirmelerde bulundu:
'BÜTÜNCÜL BİR YAKLAŞIM GEREKİYOR'
'Bu sadece devletin, hükümetin sorunu değil; yerel yönetimlerin, STK'ların ve iş insanlarının da sorunu. Çok ciddi bir istihdam ihtiyacından söz ediyoruz. 2025 yılında İŞKUR verilerine göre 2,5 milyon açık iş ilanı yayınlandı. Ancak ne kadar sosyal bilimlere, beşeri bilimlere, sanat ve tasarıma gidiliyorsa uyumsuzluk o kadar artıyor ve gençlerimiz 'ne iş olsa yaparım' noktasına geliyor. Bu ciddi bir sorun.
'SAĞLIK SEKTÖRÜNDE ARZ YAVAŞLIYOR'
İstanbul'da açık iş ilanlarında sağlık sektörü ikinci sırada. OECD verilerine göre hekim başına düşen hemşire oranında Türkiye, OECD ülkelerinin üçte birinde kalıyor. Yetişmiş hemşire sayısında 100 bin kişiye 300 kişi düşerken, OECD'de bu rakam binin üzerinde. İstihdam ihtiyacı büyük ama arz tarafında maalesef yavaşlıyoruz.
'İBB OLARAK 300 BİNE YAKIN İSTİHDAMA ARACILIK ETTİK'
Bölgesel İstihdam Ofislerimizle 300 bine yakın istihdama aracılık ettik ve bunun yüzde 55'ini gençler oluşturuyor. Tech İstanbul, Enstitü İstanbul İSMEK ve Genç Yetenek programlarımızla gençlere ihtiyaç duyulan yetkinlikleri kazandırmaya çalışıyoruz. Ancak bu tek başına yerel yönetimle olacak bir iş değil. YÖK'ün kontenjan planlamasından zorunlu stajların yapılandırılmasına kadar bütüncül bir strateji şart.
'GENÇ KADINLARDA NEET ORANI ENDİŞE VERİCİ'
Ne eğitimde ne istihdamda olan (NEET) kesimde genç kadınlarda oran yüzde 34,1. Erkeklerde ise bu oran yüzde 14,3. Kadınlar mezun oldukları alanda çalışmak istiyor ama iş bulamıyor. Bakım yükümlülükleri ve sosyal destek eksikliği, kadın işsizliğini erkeklerin iki katına çıkarıyor. Sosyal alanlarda kadınları destekleyemezsek bu sorun artmaya devam edecek.'
ARAŞTIRMA RAPORU ÖZETİ: ÜNİVERSİTE MEZUNU İŞSİZLİĞİ VE CİNSİYET UÇURUMU
Raporun hane halkı anketi ve saha çalışmalarından elde edilen temel bulguları şöyle özetlendi:
İstanbul'da en yüksek işsizlik yüzde 15,1 ile lise mezunlarındayken, yükseköğrenim mezunları yüzde 13,7 ile ikinci sırada yer alıyor. Bu durumun, 'her ile üniversite' politikası sonucu artan diplomalı sayısından kaynaklandığı belirtiliyor.
Yükseköğrenimli kadınlarda işsizlik oranı yüzde 16,4 ile erkeklerden 6 puan daha yüksek. Üniversite mezunu her üç kadından birinin ekonomik olarak inaktif veya işsiz olmasının temel nedenleri; çocuk bakım hizmetlerine erişimin kısıtlılığı ve toplumsal cinsiyet rolleri olarak öne çıkıyor.
İstanbul'da ne istihdamda ne eğitimde olan (NEET) gençlerin oranı üniversite mezunları arasında yüzde 24,8'e ulaşırken, bu oran kadınlarda yüzde 34,1 ile erkeklerin (yüzde 14,3) iki katından fazla.
Genç çalışanların sadece yüzde 59,5'i eğitim aldığı alanla uyumlu bir işte çalışıyor. Mühendislik yüzde 81,5 ile en yüksek istihdam oranına sahipken; sanat, tasarım ve doğa bilimleri mezunları arasında iş bulma oranları daha düşük.
Gençler, işe alımların liyakatten ziyade 'tanıdık ve referans' ilişkileriyle yürüdüğüne inanıyor. Yeni mezunlar için 'deneyim şartı' aşılması imkansız bir engele dönüşürken, işverenler ise gençlerin yüksek ücret beklentisinden ve düşük iş bağlılığından yakınıyor.
18-29 yaş arası gençlerin yüzde 58,2'si yüksek kira ve yaşam maliyetleri nedeniyle ailesiyle birlikte yaşıyor. Günlük ortalama ulaşım süresinin 60 dakika olması ve yüksek kiralar, gençlerin iş seçimlerini kısıtlıyor.
DİNAMİK KONTENJAN VE SOSYAL DESTEK
Raporun sonuç bölümünde, üniversite kontenjanlarının işgücü piyasası taleplerine göre her yıl güncellenmesi gerektiği vurgulandı. Ayrıca kadın istihdamını artırmak için kreş desteği ve esnek çalışma modellerinin yaygınlaştırılması, gençlerin deneyim kazanması için ise nitelikli staj programlarının hayata geçirilmesi acil müdahale alanları olarak sıralandı.
