Nepal ile Çin’in Tibet bölgesi arasındaki sınırı vuran büyük sel ve heyelan felaketi dünyanın gündemine oturdu. Yüzlerce kişinin kayıp olduğu afetin nasıl meydana geldiği ve iklim değişikliğinin benzer olaylar üzerindeki etkisi tartışılırken, CNN TÜRK Meteoroloji Danışmanı Prof. Dr. Orhan Şen, canlı yayında dikkat çeken değerlendirmelerde bulundu.
Şen, Himalayalar gibi yüksek rakımlı bölgelerde buzulların giderek daha kırılgan hale geldiğini belirterek, dünyada daha önce karşılaşılmayan ölçekte doğal afetlerin yaşanabileceği uyarısında bulundu. Şen, “Dünyada görülmemiş felaketler yaşanacak” dedi.
Orhan Şen CNN Türk canlı yayınında anlattı
Nepal’de yaşanan felaketi CNN Türk ekranlarında değerlendiren Prof. Dr. Orhan Şen, bölgedeki coğrafi yapı ile buzulların oluşturduğu tehlikeye dikkat çekti.
Şen’in değerlendirmesine göre yüksek rakımlı Himalaya bölgesinde meydana gelen sarsıntı ve sonrasındaki kütle hareketleri, buz ve kaya parçalarının aşağıya doğru hareket etmesine yol açabiliyor. Bu süreç, akarsu yataklarının kapanmasına ve büyük miktarda suyun doğal bir setin arkasında birikmesine neden olabiliyor.
Nepal Dışişleri Bakanı da bölgedeki bir sarsıntının çığı tetiklediğini, bunun ardından Tibet tarafındaki buzul göllerinin etkilenmesiyle felaketin geliştiğini açıklamıştı. Ancak bilim insanlarının olayın kesin başlangıç mekanizmasına yönelik incelemeleri sürüyor.
Saatlerce biriken su önüne geleni sürükledi
Prof. Dr. Orhan Şen, CNN Türk canlı yayınındaki değerlendirmesinde felaketin zincirleme biçimde geliştiğine dikkat çekti.
Buz, kaya ve toprak kütlelerinin akarsu yatağını kapatmasıyla doğal bir bent oluştu. Arkasında saatler boyunca biriken suyun oluşturduğu basınca dayanamayan bu setin parçalanmasıyla dev miktardaki su, çamur ve kaya parçaları vadiden aşağıya doğru ilerledi.
Ortaya çıkan ani sel; yerleşim yerlerini, yolları, köprüleri ve enerji tesislerini vurdu.
Uluslararası uzmanların ön değerlendirmelerinde de büyük bir buz-kaya çığının Lhende Nehri’ni kapatarak zincirleme bir sel felaketine yol açmış olabileceği üzerinde duruluyor.
Himalayalardaki buzullar için kritik uyarı
Şen, yaşanan felaketin yalnızca Nepal açısından değerlendirilmemesi gerektiğine işaret ederek küresel iklim değişikliğinin buzullar üzerindeki etkisini vurguladı.
Yükselen sıcaklıklarla birlikte buzulların erimesi, parçalanması ve yüksek rakımlardaki buzul göllerinin büyümesi yeni riskleri beraberinde getiriyor. Buzul göllerini tutan doğal setlerin çökmesi halinde çok büyük miktarda su kısa sürede aşağıdaki yerleşimlere ulaşabiliyor.
Himalayalar, iklim değişikliğinin etkilerinin hızlı biçimde görüldüğü bölgeler arasında gösteriliyor. Uzmanlar, artan sıcaklıkların buz ve kaya kütlelerini istikrarsızlaştırarak benzer afetlerin riskini artırabileceğini belirtiyor.
“Dünyada görülmemiş felaketler yaşanacak”
CNN Türk canlı yayınında geleceğe ilişkin değerlendirmelerde bulunan Prof. Dr. Orhan Şen, iklim değişikliğinin oluşturduğu tehlikenin giderek büyüdüğünü söyledi.
Şen, aşırı sıcaklıklar, buzulların erimesi ve atmosferdeki değişimlerin bir araya gelmesiyle dünyada daha önce görülmeyen büyüklükte afetlerin ortaya çıkabileceğine dikkat çekti.
Bu nedenle hem yüksek dağlık bölgelerdeki buzul göllerinin hem de afet riski taşıyan alanların sürekli takip edilmesinin önemine işaret etti.
Yüzlerce kişiden haber alınamıyor
Afetin ardından Nepal ve Tibet tarafında geniş çaplı arama kurtarma çalışmaları başlatıldı. Nepal Turizm Kurulu, yalnızca Nepal tarafında 384 turist ve yolcunun kayıp olarak bildirildiğini açıkladı. Çin’in Tibet bölgesindeki Gyirong’da da yüzlerce kişinin kayıp olduğu bildirildi.
Can kaybına ilişkin rakamlar ise gün içerisinde hızla değişti. Nepal polisi ilerleyen saatlerde ülkede 95 kişinin hayatını kaybettiğini açıklarken, Çin makamları Tibet tarafında en az 3 kişinin öldüğünü bildirdi. Arama kurtarma çalışmaları devam ettiği için bilançonun değişebileceği belirtiliyor.
