(ANKARA) - Hazine'nin, ocak-mart döneminde yavaşlayan altın üzerinden borçlanması, nisan ayında tekrar hızlandı. Nisanda 18,4 ton ödeme yapan Hazine, bu tutarın yüzde 95'ine karşılık gelen 17,6 ton yeni borçlanmada bulundu. Hazine, yalnızca bu yıl ocak-nisan döneminde altınla yaptığı borçlanmaya karşılık yabancılara, yatırım ve emeklilik fonları ile bankalara (bu kâğıtları alan bireylere), 411,4 milyar TL'lik faiz (değerleme farkı dahil) ödedi.

TEPAV Merkez Direktörü Prof. Dr. Hakkı Hakan Yılmaz, ANKA Haber Ajeansı'na, Hazine'nin altınla yaptığı borçlanmanın ayrıntılarını ve bu borçlanmanın bazı kesimlerde yarattığı büyük zenginliği ve devletin milyarlarca liralık vergi kaybını anlattı.

Yılmaz, Hazine'nin birkaç yıldır altınla borçlandığını belirterek, nisan sonunda kümülatif olarak 2024 ve 2025 yıllarındaki borçlanmalardan gelen 2026 vadeli 183,9 ton altının yüzde 58,8'inin itfa edildiğini, itfa edilen tutarın yüzde 79,2'si seviyesinde yeniden borçlanıldığını söyledi.

9,4 milyar dolar ödeme

Yılmaz, 'Bu dönemde itfa edilen 8 kağıt üzerinden yaptığımız hesaplamaya göre altının ons fiyatındaki değişmeye karşılık gelmek üzere değerleme (alım satım kazancı) ve faiz olarak finansal kurumlara toplam 411,4 milyar TL ödeme yapıldı, bunun 17,3 milyar TL'si doğrudan faiz ödemesi. ABD doları cinsinden toplam ödeme 9,4 milyar dolar' diye konuştu.

Dolar bazında yıllık yüzde 128 faiz

Altınla borçlanmanın finansman maliyetine de işaret eden Yılmaz, '2024 yılında çıkarılan kâğıtlar üzerinden yıllık bazda ortalama dolar bazında yüzde 128, 2025 yılı kâğıtları üzerinden yüzde 68 seviyesinde oldukça yüksek sayılacak geniş tanımda faiz ödemesi yapılmış oldu. Tekrar altını çizersem, dünyanın hiçbir ülkesinde bu seviyede altına dayalı borçlanma ve ödeme portföyü yok' dedi.

Yılmaz, değerleme farkının bir finansman maliyeti olarak bütçe giderlerinde yer almadığını belirterek, 'Borçlanmanın finansman maliyeti niteliğinde olan değerleme farkı nisan sonunda 394 milyar TL seviyesinde gerçekleşti. Bir tür gider olan bu tutar borç stokuna ilave edilmiş gözükmekle birlikte, bu kâğıtları elinde bulunduranlar açısından bir gelir etkisi yaratmakta ve ekonomide toplam talebi artırmaktadır. Bu ise geliri artan kesimlerin servet etkisi ile harcamalarının artması ve enflasyonist etki yaratılması anlamına gelmektedir' ifadesini kullandı.

Üst gelir gruplarına servet transferi

Yılmaz, altının, dolar ve TL üzerinden yüksek seviyeye ulaşan değerleme farkının Hazine üzerinden üst gelir gruplarına önemli bir servet transferi etkisi yarattığını söyledi.

Büyük vergi kaybı

TEPAV Merkez Direktörü Prof. Dr. Hakkı Hakan Yılmaz, altınla yapılan borçlanmanın vergi boyutuna da dikkati çekerek, 'Bütçe üzerinden yapılan ödemede genel vergileme rejimi dışında sınırlı vergi var. Yabancılara hiç yok diyebiliriz. Altına dayalı kâğıtların ilk üç ayda yaklaşık yüzde 60'ı ödendi, yılın başından bu yana dile getirmemize rağmen bu kazançlara yönelik ilave bir vergi düzenlemesi yapılmadı. Buradaki vergi kaybının 50 milyar TL'yi aştığını söylemek yanıltıcı olmayacaktır' diye konuştu.

TÜİK, 2024 yılına ilişkin 'Girişim Özelliklerine Göre Uluslararası Hizmet Ticareti İstatistikleri'ni açıkladı. Buna göre, hizmet ihracatının yüzde 8,7'sini yapan 1-9 çalışanı olan mikro ölçekli girişimler, toplam hizmet ihracatı yapan girişimlerin yüzde 74,3'ünü oluşturdu. Çalışan sayısı 10-49 kişi olan küçük ölçekli girişimlerin hizmet ihracatındaki payı yüzde 12,3 iken 50-249 kişi olan orta ölçekli girişimlerin ihracattaki payı yüzde 16,4 oldu.

İthalat yapan girişimlerin sayıca yüzde 4,6'sını oluşturan büyük ölçekli yapılar, toplam ithalatın yüzde 56'ını gerçekleştirdi. Hizmet ithalatı yapan girişimlerin yüzde 53,2'sini oluşturan 1-9 çalışanı olan mikro ölçekli girişimler, hizmet ithalatının yüze 7,9'unu yaptı. 

Ulaştırma ve depolama ihracatta ilk sırada

Toplamda 60 milyar 913 milyon dolar olan hizmet ihracatının 40 milyar 252 milyon dolarını ulaştırma ve depolama faaliyetindeki girişimler gerçekleştirirken, bilgi ve iletişim faaliyetindeki girişimlerin hizmet ihracatı 5 milyar 906 milyon dolar olarak geçekleşti. Hizmet ihracatında 4 milyar 284 milyon dolar imalat sanayiindeki girişimler tarafından yapılırken ana faaliyeti finans ve sigorta olan girişimlerin hizmet ihracatı 2 milyar 929 milyon dolar oldu.

48 milyar 462 milyon dolarlık toplam hizmet ithalatının 12 milyar 752 milyon doları imalat sanayi girişimlerince yapıldı. Bunu, 9 milyar 660 milyon dolar ile toptan ve perakende ticaret girişimleri izledi.

Yabancı kontrollü girişimlerin bilgi ve iletişimdeki payı yüksek

Hizmet ticaretinin kontrol yapısı incelendiğinde, taşımacılık ihracatının yüzde 90,2'si Türkiye kontrollü girişimlerce yapıldı. Hizmet ihracatının yüzde 18,8'ini, ithalatının ise yüzde 32,0'ını yabancı kontrollü girişimler yaptı. Diğer iş hizmetleri ihracatında Türkiye kontrollü girişimlerin payı yüzde 58,1 iken yabancı kontrollü girişimlerin payı yüzde 41,9 oldu. Telekomünikasyon, bilgisayar ve bilgi hizmetleri ihracatının yüzde 51,4'ü ve ithalatının yüzde 32,3'ü yabancı kontrollü girişimler tarafından yapıldı.

TÜİK, Mart 2026 dönemine ilişkin 'Motorlu Kara Taşıtları' verilerini açıkladı. Verilere göre, mart ayında trafiğe kaydı yapılan 159 bin 931 adet taşıtın türlerine göre dağılımında otomobiller ilk sırada yer aldı. Mart ayında trafiğe kaydı yapılan taşıtların yüzde 50,2'sini otomobil, yüzde 34,8'ini motosiklet, yüzde 10,1'ini kamyonet, yüzde 1,7'sini kamyon, yüzde 1,6'sını traktör, yüzde 1,0'ını minibüs, yüzde 0,5'ini otobüs ve yüzde 0,1'ini özel amaçlı taşıtlar oluşturdu.

Aylık artışta motosiklet zirvede

Trafiğe kaydı yapılan taşıt sayısı bir önceki aya göre yüzde 31,3 oranında artış gösterdi. Bu artışta en yüksek oran yüzde 51 ile motosiklette gerçekleşti. Mart ayında trafiğe kaydı yapılan taşıt sayısı bir önceki aya göre otomobilde yüzde 27,2, traktörde yüzde 19,3, minibüste yüzde 17,7, kamyonette yüzde 12,8, otobüste yüzde 4,5 artarken özel amaçlı taşıtta yüzde 28,9 ve kamyonda yüzde 10,5 azaldı.

Yıllık bazda traktör ve motosiklet kayıtlarında düşüş

Geçen yılın aynı ayı ile kıyaslandığında, trafiğe kaydı yapılan taşıt sayısında yüzde 18,3 azalma oldu. Yıllık bazda en büyük azalma yüzde 50,1 ile traktörde yaşanırken, özel amaçlı taşıtta yüzde 34,2, kamyonda yüzde 25,3, motosiklette yüzde 21,2, otomobilde yüzde 15,4 ve kamyonette yüzde 15,0 azalma oldu. 

Toplam taşıt sayısı 34 milyonu geçti

Türkiye genelinde trafiğe kayıtlı toplam taşıt sayısı mart sonu itibarıyla 34 milyon 23 bin 986 oldu. Bu taşıtların yarısından fazlasını otomobiller oluştururken, motosikletlerin payı yüzde 21,2, kamyonetlerin payı ise yüzde 14,6 olarak belirlendi. Mart ayında ayrıca 870 bin 992 adet taşıtın devri yapılırken bu devir işlemlerinin yüzde 68,6'sı otomobillerde gerçekleşti.

Mart ayında trafiğe kaydı yapılan 80 bin 348 adet otomobilin markalara göre dağılımında Renault yüzde 15,5 ile ilk sırada yer aldı. Yerli otomobil TOGG, yüzde 5,9'luk payla 6. sırada yer bulurken, Tesla'nın payı yüzde 1,2 oldu. Dağılımın devamında Toyota yüzde 8,2, Peugeot yüzde 7,4, Volkswagen yüzde 6,9 ve Hyundai yüzde 6,1 oranında pay aldı.

Ocak-Mart döneminde trafikten kaydı silinen taşıt sayısı yüzde 23,1 arttı

2026 yılının ilk çeyreğinde Ocak-Mart aylarında toplam 426 bin 342 adet taşıtın trafiğe kaydı yapıldı. Geçen yılın aynı dönemine göre kayıtlar yüzde 14,4 azalırken, trafikten kaydı silinen taşıt sayısı yüzde 23,1 artarak 13 bin 42 adet oldu. İlk çeyrekte 224 bin 627 adet otomobilin trafiğe kaydı yapıldı. 

Öte yandan, mart ayı sonu itibarıyla trafiğe kayıtlı 17 milyon 611 bin 509 adet otomobilin genel dökümünde dizel yüzde 32,4 ile hala ilk sırada yer alırken, onu yüzde 31,0 ile benzinli ve yüzde 29,8 ile LPG'li otomobiller takip etti.

En çok gri renk ve düşük silindirli otomobiller tercih edildi

Ocak-Mart döneminde yeni kayıt yapılan otomobillerin silindir hacmi ve renk tercihleri de belli oldu. Buna göre; kayıt yapılan otomobillerin yüzde 33,2'si 1300 ve altı motor hacmine sahipken, renk seçiminde en çok gri tercih edildi. 

TÜİK, Şubat 2026 dönemine ilişkin 'Ücretli Çalışan İstatistikleri'ni yayımladı. Verilere göre, sanayi, inşaat ve ticaret-hizmet sektörleri toplamında ücretli çalışan sayısı şubat ayında bir önceki yılın aynı ayına göre yüzde 1,3 oranında arttı. Ücretli çalışan sayısı bir önceki yılın aynı ayında 15 milyon 297 bin 723 kişi iken, 2026 yılı Şubat ayında 15 milyon 501 bin 511 kişi oldu.

Sanayide gerileme, inşaat ve ticarette artış

Ücretli çalışanların sektörlere göre dağılımı incelendiğinde, yıllık bazda sanayi sektöründeki daralma öne çıktı. TÜİK'in alt detaylara ilişkin paylaştığı verilere göre, 2026 Şubat ayında ücretli çalışan sayısı yıllık bazda sanayi sektöründe yüzde 3,2 oranında azalma kaydetti.

Buna karşın inşaat ve ticaret-hizmet sektörlerinde artış yaşandığı görüldü. İstatistiklere göre, ücretli çalışan sayısı yıllık olarak inşaat sektöründe yüzde 4,5 artarken, ticaret-hizmet sektöründe ise yüzde 3,3 oranında yükseliş gösterdi.

Aylık bazda tüm sektörlerde artış gözlendi

Ücretli çalışan sayısı, 2026 yılının Şubat ayında aylık bazda sanayi, inşaat ve ticaret-hizmet sektörleri toplamında, bir önceki aya göre yüzde 0,4 oranında arttı.

2026 Şubat ayında ücretli çalışanlar aylık olarak sanayi sektöründe yüzde 0,1, inşaat sektöründe yüzde 0,9 ve ticaret-hizmet sektöründe ise yüzde 0,5 arttı.

ATO Başkanı Gürsel Baran, Atılım Üniversitesi ve Ankara Lojistik Üssü iş birliğinde düzenlenen 'Doğu-Batı Ekseninde Ankara'nın Ulaştırmadaki Yeni Rolü' konulu panelin açılışında konuştu. Ulaştırma ve Altyapı Bakan Yardımcısı Osman Boyraz'ın katılımıyla, Ankara Lojistik Üssü Yerleşkesi'nde gerçekleşen programa; Atılım Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Serkan Eryılmaz, Ankara Lojistik Üssü Yönetim Kurulu Başkanı Erhan Gündüz, ATO Meclis Başkan Yardımcısı Ali İhsan Özdemir ile kamu, akademi ve sektör temsilcileri ile öğrenciler katıldı.

'Türkiye, koridorun en kritik halkalarından biri'

Ulaştırma altyapısının ticaret ve ekonomik gelişim açısından stratejik rolüne dikkat çeken Baran, ulaştırmanın sadece altyapı meselesi olmadığını, rekabet gücünün belirleyicisi ve ekonominin nabzı görevi gördüğünü belirterek 'Bir şehir ne kadar hızlı, ne kadar entegre ve ne kadar sürdürülebilir bir ulaşım ağına sahipse o kadar güçlü hale gelir' dedi. Sektörlerin gelişiminin ulaşım altyapısıyla yakından ilişkili olduğunu ifade eden Baran, 'Dünyada; ticaret de, turizm de, sağlık da, hangi alan olursa olsun hepsi ulaşım sistemlerinin gelişimine paralel ilerliyor' diye konuştu. 

Pandemi ile başlayan ve son dönemde yaşanan küresel gelişmelerle birlikte ticaret rotalarının yeniden şekillendiğini anlatan Baran, özellikle Asya ile Avrupa arasındaki taşımacılıkta, yeni güzergâh arayışlarının hız kazandığını kaydetti. Türkiye'nin ulaştırmada alternatif bir güzergah olarak öne çıktığını kaydeden Baran, 'Orta Koridor olarak adlandırılan ve Çin'den başlayıp Orta Asya, Hazar geçişi ve Türkiye üzerinden Avrupa'ya uzanan hat, bu süreçte büyük önem kazanmış durumda. Türkiye, bu koridorun en kritik halkalarından biri. Ankara ise bu yeni dönemde sadece bir geçiş noktası değil; aynı zamanda güçlü bir lojistik merkez olma potansiyelini her geçen gün artıran bir şehir' ifadelerini kullandı. 

'Ankara, bulunduğumuz coğrafya için güçlü bir çekim merkezi olacak'

Tarihi İpek Yolu güzergâhı üzerinde yer alan Ankara'nın tarih boyunca da ulaştırmada önemli bir merkez, stratejik bir kavşak noktası olduğunu ifade eden Baran, 'Ankara'nın merkezi coğrafi konumu, Türkiye'nin çeşitli bölgelerine erişimi kolaylaştırıyor. Karayolu, demiryolu ve havayolu ulaşım ağlarının kesişim noktasında yer alması, şehrimizi ulaşım açısından stratejik bir noktaya taşıyor. Bütün bunlar Ankara'ya lojistik açıdan önemli fırsatlar sunuyor. Hızlı tren, karayolu ağı ve yurtdışı uçuşları ile Ankara, 'Anadolu'nun dünyaya açılan kapısı' konumunda' diye konuştu.  Ankara'nın her anlamda Türkiye'nin kalbi olduğunu vurgulayan Baran, 'Bu kalbin güçlü atması için ulaştırma damarlarının hızlı, sağlıklı ve entegre çalışması gerekiyor. Doğu ile Batı'yı buluşturan, demiryolu ile karayolunu entegre eden, ticaret ile lojistiği aynı potada eriten bir Ankara; yalnızca ülkemiz için değil, bulunduğumuz coğrafya için de güçlü bir çekim merkezi olacaktır' dedi. 

'Artık çok modlu taşımacılık anlayışı söz konusu'

Teknolojideki gelişmeler ve dijital dönüşümün ulaştırma ve lojistiğe etkilerine değinen Baran, 'Dijitalleşme, veri yönetimi, akıllı ulaşım sistemleri ve sürdürülebilirlik bu alanın ayrılmaz parçaları haline geldi. Bugün dünyada lojistik merkezler, sadece yüklerin taşındığı alanlar olmanın ötesine geçmiş; verinin işlendiği, süreçlerin optimize edildiği ve katma değerin üretildiği merkezler haline gelmiştir. Ankara'nın bu dönüşüme öncülük etmesi mümkün' ifadelerini kullandı. Ulaştırmada entegrasyon konusunun önem kazandığını ifade eden Baran, 'Artık çok modlu taşımacılık anlayışı söz konusu... Yani demiryolunun, karayolunun, havayolunun ve lojistik merkezlerin bir bütün olarak çalıştığı bir sistemden söz ediyoruz. Bu bağlamda Ankara Lojistik Üssü gibi projeler, şehrimizin bu gelişimi açısından büyük anlam taşıyor. Lojistik altyapının güçlendirilmesi, Ankara'nın sadece bir üretim ve tüketim merkezi değil, aynı zamanda bir dağıtım ve yönlendirme merkezi haline gelmesini sağlıyor' diye konuştu. 

ATO olarak ulaştırma ve lojistik sektörünü Ankara'nın kalkınmasında stratejik bir alan olarak gördüklerini kaydeden Baran, 'Lojistik altyapının güçlendirilmesi, organize lojistik bölgelerinin yaygınlaştırılması, demiryolu bağlantılarının artırılması ve ulaşım süreçlerinin dijitalleşmesi konularında tüm paydaşlarla iş birliği yapmaya hazırız' dedi. 

Panel, diğer konuşmalarla devam etti

Konuşmaların ardından program, Atılım Üniversitesi Uluslararası Ticaret ve Lojistik Bölüm Başkanı Prof. Dr. Nevzat Saygılıoğlu'nun oturum başkanlığını yaptığı; Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı Ulaştırma Hizmetleri Düzenleme Genel Müdürü Murat Baştor, TCDD Genel Müdür Yardımcısı Nizamettin Çiçek, Gazi Üniversitesi Şehir ve Bölge Planlama Bölümü Öğretim Üyesi Doç. Dr. Hayri Ulvi ve UND Yüksek İstişare Kurulu Üyesi Fatih Şener'in konuşmacı olarak yer aldığı panel ile devam etti.

(ANKARA) - Yurt içi piyasaların gözü kulağı, 2025 yılı bilançosunda 1 trilyon TL'yi aşkın zarar açıklayan Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası'na (TCMB) çevrildi. Para Politikası Kurulu (PPK) 22 Nisan Çarşamba günü toplanacak ve merakla beklenen yeni faiz kararını açıklayacak. Banka, hemen ardından 27 Nisan Pazartesi günü saat 14.00'te olağan genel kurul toplantısını gerçekleştirecek. 2025 yılına ait bilanço, kâr ve zarar hesabı onaylanacak. Üye seçimleri yapılacak.

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası faiz kararı için geri sayım başladı. Banka'nın, 2026 yılı takvimine göre PPK, 22 Nisan Çarşamba günü toplanacak. Kurul, saat 14.00'te faiz kararını açıklayacak. Enflasyon, döviz kuru ve başta ABD-İran savaşı olmak üzere küresel ekonomi üzerinde etkili olan gelişmeler, faiz kararını şekillendirecek.

Merkez Bankası, mart ayında, politika faizini piyasa beklentileri doğrultusunda yüzde 37 düzeyinde sabit tutmuştu. Politika metninde, jeopolitik gelişmelerin maliyet kanalı ve iktisadi faaliyet üzerinden enflasyon görünümüne etkilerinin yakından takip edildiği belirtilerek, sıkı para politikası duruşunun sürdürüleceği mesajını yinelemişti.

Genel Kurul 27 Nisan'da

MB, 2025 yılına ait 94. Hesap Dönemi Olağan Genel Kurul toplantısını, 27 Nisan Pazartesi 14.00'te yapacak. 2025 yılına ait bilanço, kâr ve zarar hesabı onaylanacak. Banka, 2025 yılında 1 trilyon 65 milyar TL'lik zarar açıkladı. Banka Meclisi'nin 30 Nisan bitiminde boşalacak iki, Denetleme Kurulu'nun bir üyeliği için seçim yapılacak.

TÜİK, şubat ayına ilişkin 'Süt ve Süt Ürünleri Üretimi' istatistiklerini açıkladı. Buna göre, ticari süt işletmeleri tarafından toplanan inek sütü miktarı, şubat ayında bir önceki yılın aynı ayına göre yüzde 1,1 azalırken, Ocak-Şubat döneminde ise bir önceki yılın aynı dönemine göre yüzde 0,3 azaldı.

Şubat ayında bir önceki yılın aynı ayına göre, inek peyniri üretiminde 2,4, ayran ve kefir üretiminde yüzde 6,8, yoğurt üretiminde yüzde 7,4 artış oldu. Aynı dönemde içme sütü üretiminde yüzde 4,0, tereyağı ve sadeyağ üretiminde ise yüzde 1,9 artış kaydedildi. 

Ocak-Şubat döneminde ise bir önceki yılın aynı dönemine göre, inek peyniri üretiminde yüzde 2,5, ayran ve kefir üretiminde yüzde 6,9, yoğurt üretiminde yüzde 10,6, içme sütü üretiminde yüzde 4,2 ve tereyağı ile sadeyağ üretiminde yüzde 0,3 artış oldu. 

Bir önceki ay 945 bin 256 ton olan ticari süt işletmelerince toplanan inek sütü miktarı şubat ayında yüzde 6,1 oranında azalarak 887 bin 774 ton olarak kayıtlara geçti. Bir önceki ay 157 bin 435 ton olan içme sütü üretimi şubat ayında yüzde 12,3 oranında azalarak 138 bin 131 ton olarak gerçekleşti.

TÜİK, şubat ayına ilişkin 'Kümes Hayvancılığı Üretimi' istatistiklerini açıkladı. Buna göre, şubat ayında bir önceki yılın aynı ayına göre, tavuk yumurtası üretimi yüzde 17,6, kesilen tavuk sayısı yüzde 5,9, tavuk eti üretimi ise yüzde 4,4 arttı. Ocak-Şubat döneminde bir önceki yılın aynı dönemine göre, tavuk yumurtası üretimi yüzde 16,3 artarken, kesilen tavuk sayısında yüzde 4,4 ve tavuk eti üretiminde yüzde 3,3 artış oldu.

Bir önceki ay 238 bin 794 ton olan tavuk eti üretimi şubat ayında yüzde 4,6 oranında azalarak 227 bin 793 ton oldu. Bir önceki ay 1 milyar 902 milyon 299 bin adet olan tavuk yumurtası üretimi şubat ayında yüzde 4,3 oranında azalarak 1 milyar 820 milyon 97 bin adet oldu.

Diyarbakır Valiliği, Tarımsal Strateji ve Politika Geliştirme Merkezi (TARPOL), Diyarbakır Ticaret ve Sanayi Odası, Diyarbakır Ticaret Borsası, Avrupa Birliği Türkiye Delegasyonu ve Diyarbakır AB Bilgi Merkezi işbirliğinde düzenlenen çalıştayda, 25'er kişiden oluşan dört tematik çalışma grubu 'Bitkisel Üretim', 'Hayvancılık', 'Tarıma Dayalı Sanayi' ve 'Kırsal Kalkınma' başlıklarını masaya yatırdı.

Farklı salonlarda eş zamanlı yapılan oturumlarda, bölgenin stratejik ürünleri, sulama ve iklim değişikliğinin üretime etkisi, sözleşmeli üretim ve dijitalleşme gibi konular ele alındı. Hayvancılık oturumlarında ise mera ve yaylakların etkin kullanımı, hayvan sağlığı ve yetiştiricilik modelleri ile et ve süt piyasalarına entegrasyon gibi başlıklar öne çıktı.

Tarıma dayalı sanayi oturumlarında işleme, pazarlama ve markalaşma faaliyetleri ile yatırım ve finansman olanakları tartışılırken; kırsal kalkınma oturumlarında ise altyapı ihtiyaçları, kooperatifçilik, genç ve kadın istihdamı ile kırsalda refahın artırılması konuları ele alındı.

'Çalıştay ciddi bir heyecan uyandırdı'

Çalıştayın kapanış konuşmasını yapan DTSO Yönetim Kurulu Başkanı Mehmet Kaya, uzun yıllardan sonra ilk kez verimli bir toplantı gerçekleştirildiğini belirtti.

'Biz sivil toplum kuruluşları olarak en çok çalıştay yapan yapılardan biriyiz. Ama açık konuşmak gerekirse, çoğu zaman bu çalışmalar bir kitapçığa dönüşmekten öteye gidemedi' diyen Kaya, bu çalıştayın ise farklı bir noktada durduğunu ifade etti.

Kaya, hem organizasyonu üstlenen TARPOL'un uzmanlığı hem de katılımcı profilinin niteliğinin kendisinde güçlü bir umut yarattığını belirterek, 'Çalıştay ciddi bir heyecan uyandırdı. Katılımcıların tamamı bölgeyi bilen, sahayı tanıyan isimlerden oluşuyor. Bu yüzden ilk kez gerçekten sonuç alabileceğimiz bir sürecin içindeyiz' dedi.

Geçmişte başlatılan ekonomi koordinasyon toplantılarına atıf yapan Kaya, ortak akıl süreçlerinin Diyarbakır'da somut sonuçlar doğurduğunu hatırlatarak '9 yıl önce başlattığımız toplantıların bugün karşılığını görüyoruz. Artık Diyarbakır'ın sanayi altyapısında ciddi bir sorun olmadığını söyleyebiliyoruz. Bu, birlikte düşünmenin ve birlikte hareket etmenin sonucudur' diye konuştu.

Kaya, aynı yaklaşımın tarımda da uygulanması halinde benzer başarı hikayesinin yazılabileceğini ifade etti.

'Bu model Türkiye'nin diğer bölgelerine de örnek olacak'

Çalıştay kapsamının yalnızca Doğu ve Güneydoğu ile sınırlı olmadığını vurgulayan Kaya, Türkiye'nin farklı bölgelerinde benzer sorunların yaşandığına dikkati çekerek, 'Çatışmalı bir sürecin sonucunda fırsat önümüzde çıktı. Evet biz kendi bölgemizi konuşuyoruz ama bu sorunlar sadece burada değil; Ege'de de var, Akdeniz'de de var. Bu nedenle burada ortaya çıkacak modelin Türkiye'nin diğer bölgelerine de örnek olacağına inanıyorum' diye konuştu.

Oda olarak sürecin devamlılığını sağlamak için aktif rol üstleneceklerini ve TARPOL ile birlikte çalışmaya hazır olduklarını ifade eden Kaya, 'Bu sürecin ayaklarının oluşturulacağını biliyoruz. Biz de DTSO olarak hem bölgenin hem Türkiye'nin tarım sorunu olduğunun farkındayız. Bu nedenle her türlü katkıyı sunmaya hazırız' dedi.

Eker: 'Süreçle birlikte tarım yeniden ayağa kalkabilir'

Çalıştayın diğer önemli konuşmacısı olan TARPOL Başkanı ve eski Tarım Bakanı Mehdi Eker ise bölgenin son 40 yılda yaşadığı çatışmalı sürecin tarım ve hayvancılık üzerindeki etkilerine dikkati çekti. Mera ve yayla yasaklarının üretim sistemini köklü biçimde değiştirdiğini, kırsaldan kente göçün üretim dengesini bozduğunu anlatan Eker, barış sürecinin önemine vurgu yaparak, 'Uzun yıllar süren bir çatışmalı dönem yaşadık. Ama bugün daha farklı bir noktadayız. Bu süreç kalıcı hale gelirse, tarım ve hayvancılık bu bölgenin yeniden kalkınmasının ana unsuru olabilir' dedi.

Eker, üretim planlamasında coğrafi gerçeklerin göz ardı edilmemesi gerektiğini vurgulayarak, bölgenin özellikle hububat, bakliyat ve küçükbaş hayvancılık için uygun olduğuna işaret etti. Mehdi Eker, 'Bu coğrafya bize ne yapmamız gerektiğini söylüyor. Yağış miktarı, toprak yapısı belli. Buna uygun üretim modeli kurmazsak sürdürülebilir bir tarım mümkün değil' diye konuştu.

Küresel gelişmelere de değinen Eker, tarımın stratejik öneminin arttığını belirterek, 'Bugün gıda artık sadece bir ekonomik faaliyet değil, gıda güvenliği doğrudan milli güvenlik meselesidir. Bu nedenle tarımı yeniden konumlandırmak zorundayız' ifadesini kullandı.

Çalıştayda ortaya çıkan görüş ve önerilerin kapsamlı bir rapora dönüştürüleceğini bildiren Eker, bu raporun ilgili devlet kurumlarına sunularak politika yapım sürecine katkı sağlayacağını kaydetti.

Rapor kamuoyuna açıklanacak

İki günlük çalıştayda ele alınan konular, tespitler ve çözüm önerileri ile birlikte rapor haline getirilecek ve yakın zamanda kamuoyuna duyurulacak.

TÜİK, 2026 yılı Şubat ayına ilişkin Ciro Endeksleri'ni yayımladı. Verilere göre, sanayi, inşaat, ticaret ve hizmet sektörleri toplamında ciro endeksi, 2026 yılı Şubat ayında yıllık yüzde 34,2 arttı. Toplam cironun alt detaylarına bakıldığında 2026 yılı Şubat ayında yıllık sanayi sektörü ciro endeksi yüzde 31,7 arttı, inşaat ciro endeksi yüzde 20,2 arttı, ticaret ciro endeksi yüzde 36,8 arttı, hizmet ciro endeksi yüzde 34,6 arttı.

Toplam ciro aylık yüzde 2,0 arttı

Sanayi, inşaat, ticaret ve hizmet sektörleri toplamında ciro endeksi, 2026 yılı Şubat ayında aylık yüzde 2,0 arttı.

Toplam cironun alt detaylarına bakıldığında; 2026 yılı Şubat ayında aylık sanayi sektörü ciro endeksi yüzde 4,1 arttı, inşaat ciro endeksi yüzde 3,0 azaldı, ticaret ciro endeksi yüzde 1,5 arttı, hizmet ciro endeksi yüzde 2,5 arttı.

TÜİK, 2026 yılı Şubat ayına ilişkin Ticaret Satış Hacim Endeksi'ni yayımladı. Verilere göre, ticaret satış hacmi, 2026 yılı Şubat ayında bir önceki yılın aynı ayına göre yüzde 4,0 arttı. Aynı ayda motorlu kara taşıtlarının ve motosikletlerin toptan ve perakende ticareti ile onarımı için satış hacmi yüzde 1,5 azaldı, toptan ticaret satış hacmi yüzde 0,1 azaldı, perakende ticaret satış hacmi ise yüzde 15,6 arttı.

Ticaret satış hacmi aylık yüzde 0,6 azaldı, perakende satış hacmi aylık yüzde 0,2 azaldı

Ticaret satış hacmi, 2026 yılı Şubat ayında bir önceki aya göre yüzde 0,6 azaldı. Aynı ayda motorlu kara taşıtlarının ve motosikletlerin toptan ve perakende ticareti ile onarımı için satış hacmi yüzde 5,5 azaldı, toptan ticaret satış hacmi yüzde 0,2 arttı, perakende ticaret satış hacmi ise yüzde 0,2 azaldı.

ABD ile İran arasındaki görüşmeler olumsuz sonuçlandı. Bu gelişmeye ek olarak, ABD'nin Hürmüz Boğazı'nı ablukaya alma kararıyla birlikte Brent petrol ve motorin fiyatları, piyasaların açılmasıyla birlikte hızla yukarı yönlü hareketlendi. Brent petrol, varil başına yaklaşık 104 dolara kadar çıktı. Sonra bir miktar gevşedi.

Küresel piyasalarda motorinin ton fiyatı da fırladı. Sektör temsilcileri, cuma günü metrik tonu bin 335 dolar düzeyinde olan motorinin açılışta 107 dolar arttığını söyledi. Motorine, geçen hafta cuma günü kapanış fiyatlarına bağlı olarak bu gece yarısı 4 TL 35 kuruş indirim bekleniyor.

Sektör temsilcileri, 'Uluslararası piyasalarda motorin fiyatları, bu düzeyini korursa, diğer bir deyişle düşmezse ve çarşamba gününden geçerli olmak üzere bir zam gündeme gelebilir' dedi. Sektör temsilcileri, olası zam tutarına ilişkin soru üzerine, 'Gün içindeki gelişmeler ve fiyat hareketleri son derece önemli. Kapanışa dek fiyatlar takip edilecek. Fiyatlar gevşerse bir zamma da gerek kalmayabilir. Kapanış fiyatı önemli' dedi.

(ANKARA) - Ekonomist Prof. Dr. Yaşar Uysal, Türkiye'de 4 kişilik bir ailenin hayallerini süsleyen bir yaşam için gerekli ekonomik koşulları ortaya koyan çarpıcı bir çalışma yaptı. Uysal, enflasyonun yüzde 5, faizin yüzde 6-7'ye düşürülmesinin zorunlu olduğunu vurguladı. Vergide, radikal bazı adımların atılmasının önemine işaret eden Uysal, 'Özel Tüketim Vergisi'nin bazı ürünlerde kaldırılması gerekir, başta üst gelir gruplarından alınacak ilave vergiler olmak üzere sağlam kaynaklardan 'sosyal dengeleme kaynak havuzu' oluşturulmalı, bu havuz alt ve orta gelir gruplarının konut ve eğitim ihtiyaçları için kullanılmalıdır' dedi.

Türkiye'de 4 kişilik bir ailenin; konut ve otomobil sahibi olabilmesi, bir otelde yılda 7 gün tatil yapabilmesi, ayda 2 kez dışarıda yemek yiyebilmesi, ayda bir tiyatro ve sinema gibi kültürel etkinliklerde bulunabilmesi için gerekli ekonomik koşullar nedir? Bu koşular nasıl sağlanır?

Ekonomist Prof. Dr. Uysal, ANKA'nın sorusu üzerine, 4 kişilik bir aile için bir çalışma yaptı. 4 kişilik bir aile için harcama kalemleri şöyle:

- 2+1 ev, şehre/semte göre değişmekle birlikte en az 5-6 milyon TL,
- Ortalama bir otomobil, 1,5-2 milyon TL,
- Bir otelde, yılda 7 gün tatil 150-200 bin TL,
- 4 kişilik bir aile, ayda iki kez bir lokantada yemek 15-20 bin TL,
- Hafta sonları ayda dört kez kısa bir aile gezintisi en az 8 bin TL.
- Ayda bir tiyatro, konser ve sinema, 8-10 bin TL.

Enflasyon yüzde 5, faiz yüzde 6

Uysal, ailelerin söz konusu mal ve hizmetlere rahatça erişimi için atılması gereken adımları da tek tek belirledi. Uysal'a göre öncelikle enflasyonun ve faizin düşürülmesi gerekiyor. 

Enflasyonun, en adaletsiz vergi olduğunu vurgulayan Uysal, 'Reel yatırımları da engellemektedir. Enflasyon, mutlaka yüzde 5 ve altına çekilmelidir. Böyle olduğunda konut, işyeri ve otomobil için kredi faizleri de yüzde 6-7 düzeyinde oluşacaktır. Başta üst gelir gruplarından alınacak ilave vergiler olmak üzere sağlam kaynaklardan 'sosyal dengeleme kaynak havuzu' oluşturulmalı, bu havuz alt ve orta gelir gruplarının konut ve eğitim ihtiyaçları için kullanılmalıdır' dedi.

Sosyal dengeleme vergisi

Uysal, sosyal dengeleme kaynak havuzunun, yeterli sayıda sosyal konutun inşa edilmesinde kullanılması ile konutun yatırım aracı olmaktan çıkarılabileceğini, böylece tasarrufların üretken yatırımlara yönlendirilebileceğini söyledi. Uysal, 'az kazanandan az, çok kazanandan çok' ilkesi uyarınca vergide adaletin sağlanmasının gerekliliğine de işaret ederek, bu amaçla üst gelir gruplarında vergi oranlarının artırılmasını, 'sosyal dengeleme vergisi' adı altında ek vergi tahsilatının önünün açılmasını önerdi.

Uysal, vatandaşın nefes alabileceği sürdürülebilir bir ekonomi için 'Nereden buldun?' yasasının da önemli olduğunu vurgulayarak, 'Bu yasa çerçevesinde kaynağı açıklanamayan mal-mülk ve paranın da 'sosyal dengeleme kaynak havuzu'na aktarılması gerekir. Temiz bir toplum inşası için de bu adım çok önemli' görüşünü dile getirdi.

On binlerce konut boş

Uysal, dolaylı vergilerin ağırlıkta olduğu, adil olmayan bir vergi sistemiyle toplanan kaynaklarla altyapısı hazırlanmış (su, kanalizasyon, elektrik gibi) ama kentlerde boş tutulan konutlara dikkati çekerek, 'Bu konutlardan, her yıl olası kiralanma durumunda alınacak düzeyde vergi toplanarak 'sosyal dengeleme kaynak havuzu'na aktarılmalıdır' dedi.

Uysal, kola, enerji içecekleri gibi bazı ürünlerden hem halk sağlığını korumak hem de havuza koymak üzere sosyal dengeleme vergisi alınabileceğini ifade etti.

ÖTV kaldırılmalı

Uysal, sosyal adalet ve dengeleme için emekliler, ücretli çalışanlar ve küçük esnafa yönelik yeni ve özel düzenlemeler yapılmasının önemine dikkat çekerek, 'Orta ve alt gelir grubundaki vatandaşların konut, küçük esnafın işyeri kirasından kurtarılması lazım. Bu da Türkiye'de vergi alanında önemli ve radikal bazı düzenlemelerin yapılmasını gerektiriyor. Otomobillerde, Özel Tüketim Vergisi'nin (ÖTV) makul bir motor büyüklüğüne kadar kaldırılması gerekir. Bu, çok önemli bir aşamayı oluşturur' diye konuştu.

Kayıt dışı ile mücadele

Uysal, kayıt dışı ile mücadele için nakit para kullanımının yerine yerli/milli nitelikte geliştirilecek kartlı ödeme sistemine geçilmesini de önerdi.
Uysal, şöyle devam etti:

'Bu şekilde tamamen kayıtlı hale gelecek ekonomide ayrıca hem vergi oranlarının düşürülmesi hem de vergi tahsilatının artması mümkün olabilecektir. Böylece kamunun gelirleri artacak, borçlanma ihtiyacı düşecek, faize giden tutar gerileyerek sosyal harcamalara ayrılabilecek kaynak artacaktır.'

Uysal, harcamalar yönünde özellikle kamuda, devlet dairelerinde, yerel yönetimlerde etkin, saydam ve sonuçları net olarak ölçülebilen tasarrufun önemli olduğunu söyledi. Uysal, 'Bu ülkenin temel sorunu kaynak yetersizliği değil, ahlak yetersizliği ile adaletsiz bölüşümdür' dedi.

(ANKARA) - ABD ve İran arasında Pakistan'da başlayan görüşmelere rağmen, piyasalarda belirsizlik hakim. 'Kırılgan ateşkes ortamı' nın devam edip etmeyeceği merakla bekleniyor. Bu arada rating kuruluşlarından Fitch'in, sürpriz bir zamanlamayla, Türkiye'nin rating notunu değiştirmeden görünümü pozitiften durağana çevirmesi, Türkiye ekonomisi adına bir 'alarm işareti' olarak görülebilir.

Ateşkesin başlamasıyla, Türkiye'nin döviz rezervlerindeki gerileme durdu, son hafta içinde yaklaşık 10 milyar dolar civarında düzelme yaşandı. Fitch'in görümünü geriye çevirmesinde en önemli neden ise rezervlerdeki 50 milyar dolarlık kayıp oldu. Fitch'in rezervlerde yeniden başlayan artışı dikkate almadan hafta sonu yaptığı açıklama, daha çok, 'geçen Ocak'ta görünümü durağandan pozitife yükseltme kararında yaptığı bir düzeltme' olarak algılandı.

Fitch'in bu yılki rutin takviminde, Temmuz'da not değerlendirmesi beklenirken, acil olarak görünümü durağana çevirmesi, piyasalar açısından sürpriz oldu. Diğer rating kuruluşlarının görünümü zaten durağanda kaldığı için, bunların ratinglerinde artı bir görünüm değişikliği yapmaları beklenmiyor.

Görünüm revizyonunun, savaşın başlamasından bu yana Türkiye'nin döviz rezervlerinde yaşanan belirgin düşüşten kaynaklandığı belirtilen Fitch açıklamasında, Merkez'in TL'yi desteklemek amacıyla piyasaya 50 milyar doların üzerinde döviz sattığı belirtilirken, savaşın uzaması halinde dış borç ödemeleri ve enflasyon görünümünde daha fazla bozulma yaşanabileceği kaydedildi. Açıklamada, Türkiye'nin enerji ithalatına yüksek bağımlılığının, bu riskleri artıran temel unsurlardan biri olduğu vurgulandı.

Rakamlarda savaş revizyonu başladı 

Ateşkesin ne kadar süreceği, çatışmaların ne zaman sona ereceği bilinemiyor ama hem küresel hem de ülkeler bazında, mevcut durumun ekonomilerde yarattığı tahribat da konuşulmaya başladı. IMF- Dünya Bankası'nın 13-18 Nisan tarihlerinde yapılacak bahar toplantılarında, bu savaş etkisi ve savaşların ekonomik etkilerini hafifletmeye dönük stratejilerin tartışılması bekleniyor.

Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, geçen hafta bir toplantıda yaptığı değerlendirmede, makro ekonomik göstergelerdeki olası değişikliklere değinerek, enflasyonla mücadeleden vazgeçmeyeceklerini, savaşın ancak bu mücadele süresini uzatabileceğini söyledi.

Şimşek'e göre, enflasyonda 3 puanlık bir sapma kaydedilecek, yüzde 1,5 olarak belirlenen cari açık oranı ise 2,5'e çıkabilir. Yüzde 4 olarak belirledikleri büyümenin yarım ya da 1 puan aşağıda olabileceğini kaydeden Şimşek, bütçe açığının milli gelire oranının ise, yüzde 3,5'den 3,9'a çıkacağını tahmin ettiklerini söyledi.

Fitch de görünümü pozitiften durağana çektiği açıklamasında, Türkiye'nin makro göstergelerinde tahmin ettiği revizyonları açıkladı. 2026'da enflasyonun yüzde 27'ye çıkacağını, büyümenin yüzde 3,6 olacağını tahmin etti. Cari açığın 0,6 puan artışla yüzde 2,5'e çıkacağını, eğer petrol fiyatları 20 dolar artarsa yüzde 1 daha yüksek cari açık gerçekleşeceğini söyledi. Bütçe açığının milli gelire oranının yüzde 3,7'ye çıkmasını bekleyen Fitch, expost reel faizin ise yüzde 5,5 olmasını bekliyor. Bu enflasyona bağlı değişecek bir faiz oranı anlamına gelirken, iktisatçılar, yüzde 27 enflasyonla yılın kapatılması halinde faizin de yıl sonunda yüzde 34 olmasının beklendiği yorumunu yaptılar.

Sıcak para girişi başladı 

Fitch'in kararına dayanak olan 50 milyar dolarlık rezerv kaybının ise ateşkesle birlikte yeniden düzelmeye başladığını görüyoruz. Geçtiğimiz hafta içerisinde, rezervlerdeki artışın 10 milyar dolara çıktığı tahmin ediliyor. 27 Mart'ta 153 milyar dolara kadar inen brüt döviz rezervleri, geçen Çarşamba günü işlemleriyle, 172 milyar dolar kadar çıktı. Swap hariç net rezervler ise 9,2 milyar dolara kadar inmişken, 21,8 milyar dolara yükseldi. Hazine'nin döviz hesabı dahil edildiğinde swap hariç net rezerv rakamı ise 32 milyar dolara yükseldi.

Döviz girişiyle birlikte Merkez Bankası'nın savaştan sonra bankalarla başlattığı swap işlemleri de gerilerken, piyasadaki likidite açığı da tümüyle kapandı diyebiliriz. Pakistan'da yapılan görüşmelerden olumlu karar çıkarsa, sıcak para girişinin devam etmesi, rezerv kaybının büyük ölçüde geri gelmesi beklenebilir.

Ancak Fitch'in dikkati çektiği, önümüzdeki dönemde cari açığın artacak olması ve döviz ihtiyacının, kısa vadeli borçlanmadaki yüksek artış nedeniyle büyümesi, önümüzdeki döneme ilişkin ciddi bir risk unsuru olabilir.

Piyasaların Fitch'in bu kararından olumsuz etkilenmesi beklenmezken, Merkez Bankası'nın 22 Nisan'da vereceği faiz kararında etkisinin de küçük olacağı tahmin ediliyor.

TÜİK, mart ayına ilişkin 'Finansal Yatırım Araçlarının Reel Getiri Oranları' verilerini açıkladı. Buna göre, aylık en yüksek reel getiri, yurt içi üretici fiyat endeksi (Yİ-ÜFE) ile indirgendiğinde yüzde 0,72, tüketici fiyat endeksi (TÜFE) ile indirgendiğinde ise yüzde 1,08 oranlarıyla mevduat faizi (brüt) gerçekleşti.

Yİ-ÜFE ile indirgendiğinde, yatırım araçlarından, Amerikan doları yüzde 1,14, avro yüzde 3,37, Devlet İç Borçlanma Senetleri (DİBS) yüzde 3,87, külçe altın yüzde 5,01 ve BIST 100 endeksi yüzde 8,77 oranlarında yatırımcısına kaybettirdi. TÜFE ile indirgendiğinde ise Amerikan doları yüzde 0,79, avro yüzde 3,03, DİBS yüzde 3,53, külçe altın yüzde 4,68 ve BIST 100 endeksi yüzde 8,45 oranlarında yatırımcısına kaybettirdi.

Külçe altın, üç aylık değerlendirmede; Yİ-ÜFE ile indirgendiğinde yüzde 10,03, TÜFE ile indirgendiğinde ise yüzde 7,57 oranlarında yatırımcısına en yüksek reel getiri sağlayan yatırım aracı oldu. Aynı dönemde avro, Yİ-ÜFE ile indirgendiğinde yüzde 5,03, TÜFE ile indirgendiğinde ise yüzde 7,15 oranlarında yatırımcısına en çok kaybettiren yatırım aracı oldu.

Altı aylık değerlendirmeye göre külçe altın; Yİ-ÜFE ile indirgendiğinde yüzde 29,21, TÜFE ile indirgendiğinde ise yüzde 24,97 oranlarında yatırımcısına en yüksek reel getiri sağlayan yatırım aracı olurken; aynı dönemde avro Yİ-ÜFE ile indirgendiğinde yüzde 5,14, TÜFE ile indirgendiğinde ise yüzde 8,26 oranlarında yatırımcısına en çok kaybettiren yatırım aracı oldu.

Yıllık değerlendirmede en yüksek reel getiri külçe altında gerçekleşti

Finansal yatırım araçları yıllık olarak değerlendirildiğinde külçe altın; Yİ-ÜFE ile indirgendiğinde yüzde 54,39, TÜFE ile indirgendiğinde ise yüzde 51,10 oranlarında yatırımcısına en yüksek reel getiri sağlayan yatırım aracı oldu.

Yıllık değerlendirmede, Yİ-ÜFE ile indirgendiğinde, yatırım araçlarından mevduat faizi (brüt) yüzde 4,20, DİBS yüzde 2,96 ve BIST 100 endeksi yüzde 0,27 oranlarında yatırımcısına reel getiri sağlarken, avro yüzde 0,52 ve Amerikan doları yüzde 7,04 oranlarında yatırımcısına kaybettirdi. TÜFE ile indirgendiğinde ise mevduat faizi (brüt) yüzde 1,98 ve DİBS yüzde 0,76 oranlarında yatırımcısına reel getiri sağlarken; BIST 100 endeksi yüzde 1,86, avro yüzde 2,64 ve Amerikan doları yüzde 9,02 oranlarında yatırımcısına kaybettirdi.

Enflasyon savaş etkisiyle yeniden yükselmeye başlamışken, elektrik ve doğal gaza yapılan yüzde 25'lik zamlar, enflasyonla ilgili hesapları, yine bozdu. Savaşın birkaç ay daha devam etmesi halinde, yıllık enflasyon rakamının yüzde 30'lu rakamlarda takılı kalma ihtimali güçleniyor.

Mart ayında TÜİK'in, diğer anketlere kıyasla, aylık enflasyon rakamını çok düşük açıklaması, Kurumun yeniden sorgulanmasına neden olabilir. Önümüzdeki birkaç ay daha bu kadar farklı açıklamalar yapılırsa, o zaman rakamlardan şikayetlerin artması kaçınılmaz olacaktır. Örneğin, diğer anketlerden yaklaşık 1 puan düşük çıkan gıda fiyatlarındaki artışın, nisanda düzeltmesinin yapılıp yapılmayacağı merakla izlenecek.

Geçen yıl nisan ayında tüketici fiyat artışları yüzde 3 olarak açıklanmıştı. Elektrik ve doğal gaz zamlarından sonra, bu yıl nisan enflasyonunun yüzde 4'ün üzerine çıkması bekleniyor. Web-tüfe, 4 Nisan itibarıyla rakamı yüzde 3.35 olarak saptadı. Geçen ay bu sitede, ayın başındaki rakamlar, ayın sonuna kadar yaklaşık 1,5 puan civarında yükselmişti. Kaldı ki, geçen ay eşel-mobil sistemi devreye alınınca akaryakıt zamları düşük kalmış, bunun dışında önemli bir zam da gerçekleşmemişti.

4 Nisan itibarıyla web-tüfe'de alt gruplara bakıldığında, gıda ve alkolsüz içki fiyatlarındaki artış yüzde 4.54, lokanta ve diğer konaklama hizmetlerindeki artış yüzde 3.97, konut, su elektrik ve diğer kalemindeki artış yüzde 3.94, ulaştırma fiyatlarındaki artış yüzde 2.50 olarak gözüküyor. Bunun yanında daha önceki aylarda eksi olan giyim ve ayakkabı fiyatları yüzde 5.5 civarında yükselmiş.

Enflasyon hedefi hala yüzde 16

Elbette petrol fiyatlarındaki seyir büyük etken olacak ama bu alt gruplardaki artışların ayın sonuna kadar daha da yükselmesi kaçınılmaz olacak. Bununla birlikte Mart ayında yüzde 31'in altına inen, yıllık enflasyonun yeniden yüzde 31'in üzerine çıkması, belki 32'ye yükselmesi sürpriz olmayacaktır.

2025 yılındaki baz etkisine bakıldığında, savaşın uzun sürmesi halinde yıllık enflasyon rakamlarının, daha da yükselmesi beklenebilir. Nisan'daki yüzde 3 oranından sonra, geçen yıl Mayıs'ta 1.53, Haziran'da 1.37, Temmuz'da 2.06, Ağustos'ta 2.04, Eylül'de 3.23, Ekim'de 2.55, Kasım'da 0.87, Aralık'ta 0.89'luk artışlar kaydedilmişti. 2025 yılsonu enflasyon rakamı yüzde 30.89 olmuştu.

Bu gelişmelere karşılık, Merkez Bankası 2026 yılı enflasyon hedefini yüzde 16 olarak koruyor. Yılın ilk toplantısında tahmin aralığını yüzde 21'e kadar çıkarmıştı. Savaş çıkmadan önce piyasalardaki yıl sonu enflasyon beklentisi yüzde 25'lere doğru yükselmeye zaten başlamıştı. Savaşın başlaması ardından ise ilk tahminler yüzde 27'ye doğru revize edilmeye başladı.

Savaşın Nisan'da bitip, hampetrol fiyatlarının 80 dolara kadar inmesi halinde, enflasyonun hala yüzde 25'de kalacağı umudu taşıyan iktisatçılar da vardı. Ancak son zamlardan sonra bu umutların da kaybolduğunu söyleyebiliriz.

Merkez Bankası 22 Nisan'da faiz toplantısı yapıp, 14 Mayıs'ta yılın İkinci Enflasyon Raporunu açıklayacak. Son gelişmelerin ardından, savaşın alacağı şekle de bakılarak, bu toplantıda enflasyon hedefinde önemli değişiklikler yapılması kaçınılmaz olacaktır.

Faizler düşecek derken...

22 Nisan'daki faiz toplantısında faiz artırımı gerekeceği zaten konuşuluyordu. Ekonomi yönetiminin son Londra toplantısından edinilen izlenim de büyük ihtimalle faiz artırımı yapılacağı beklentisini gösteriyordu.

Son zamların ardından, Nisan'da faiz artırımının güçlendiğini söyleyebiliriz. Eşel-mobil'le darbe alan bütçe dengesinin daha da bozulmaması için, belli ki son zamlar devreye alındı. Bu karar, enflasyondaki artış ile bütçedeki zararın dengelenmesi amacının gözetildiğini gösteriyor.

Enflasyondaki artışın yanında, döviz dengesi de faiz kararında etkili olacak. 19 Mart'taki gibi, yine yaklaşık 50 milyar dolar eriyen rezervlerdeki erozyonun, son günlerde durduğu gözleniyor. Buradaki kritik nokta, yerli yatırımcının hala dövize yönelmemiş olması. Ekonomi yönetimi, yerlilerin dövize yönelmesi halinde, çıkan carry trade fonlarının yanında, tahvil-hisse senedi fonlarının da çıkmasından endişe ediyor. Bu nedenle TL faizlerin yükselmesinin, hem carry trade'in yeniden canlanması, hem de yerlilerin dövize yönelmemesi adına, en uygun yol olarak görüldüğünü söyleyebiliriz.

Ancak indirim beklenen faizlerin, tersine yükselmesi, işletmelerin şikayetlerinin artması anlamına da geliyor. Bunun için yeni sübvansiyonlu kredilerle destek verilmesi gündemde. Ancak yüksek seyreden enflasyon, özellikle de gıda fiyatlarındaki artışın, şimdiden asgari ücrette 3 milyon TL'ye yakın gelir kaybı yarattığını da unutmamak gerekir. Enflasyon yüksek seyrettiği takdirde, asgari ücrete Temmuz'da ara zammın gündeme gelmesi, kaçınılmaz olabilir.

Ticaret Bakanlığından yapılan yazılı açıklamada, Haksız Fiyat Değerlendirme Kurulu'nun 3 Nisan 2026 tarihinde yılın ikinci toplantısı için bir araya geldiği ifade edildi. Kurulun bu toplantıda, özellikle temel gıda ürünleri üzerindeki fiyat hareketliliklerini incelediği vurgulanan açıklamada, şunlar kaydedildi: 

'Haksız Fiyat Değerlendirme Kurulu tarafından, toptancı hallerinde sebze ve meyve toptan ticareti yapan işletmeler ile ulusal zincir marketlerden fahiş fiyat artışı yaptığı tespit edilen toplam 183 işletmeye, 96,6 milyon lira tutarında idari para cezası uygulanmasına karar verilmiştir. Ticaret Bakanlığı koordinasyonunda yürütülen denetim faaliyetleri kapsamında, tüketicilerimizin korunması ve piyasada adil fiyat oluşumunun sağlanması amacıyla denetimler kararlılıkla sürdürülecektir.'

(ANKARA) - TEPAV Merkez Direktörü ve ekonomist Prof. Dr. Hakkı Hakan Yılmaz, TÜİK'in açıkladığı mart ayı enflasyon verilerine işaret ederek, 'TÜİK, tüketici enflasyonunu mart ayı için yüzde 1,94 olarak açıkladı. Buna göre üç aylık enflasyon 10,04, son bir yıllık enflasyon yüzde 30,87 oldu. Özellikle endeks içindeki ağırlığı nedeniyle gıda fiyatlarındaki artışın mart ayında 1,80'de, konut grubunun yüzde 1,90'da kalması temel soru işaretlerini oluşturuyor. Çarşı pazarda, fiyat artışlarının neredeyse yüzde10'a yaklaştığı bir ortamda gıdada yüzde 1,80 anlaşılır değil' dedi.

TEPAV Merkez Direktörü ve ekonomist Prof. Dr. Hakkı Hakan Yılmaz, TÜİK'in açıkladığı mart ayı enflasyonuna ilişkin ANKA Haber Ajansı'na değerlendirmelerde bulundu.

Yılmaz, 2026 için Orta Vadeli Program'da (OVP) enflasyon tahmininin yüzde 16 olduğunu hatırlatarak, 'Merkez Bankası da bunu devam ettirmiştir. Yılın ilk çeyreği bittiğinde hedefin neredeyse yüzde 100'ü seviyesinde bir sapma var' dedi.

'Çalışanların ve emeklilerin sofrasından çalınıyor'

Yılmaz, bütçe döneminde OVP'de yer alan enflasyon hedeflerine uygun biçimde çalışan ve emekliliklerin aylık, ücret ve maaşlarının artırıldığını belirterek, 'Dolayısıyla son iki yıl olduğu gibi bu kesimlerin reel ücretleri sapan enflasyon kadar sürekli azalmakta, aslında çalışanların ve emeklilerin sofralarından ve çocukların eğitim harcamalarından çalınmakta. Türkiye'de harcama açısından baktığımızda yoksul sayısı hızla artarak 30 milyonu aşmış durumda' dedi.

2025 yılında enflasyonda sapmanın OVP'de yüzde 77, Merkez Bankası tahmininde yüzde 120 olduğunu vurgulayan Yılmaz, bu sapmaların doğrudan toplumun sabit gelirli kesimleri ile küçük ve orta ölçekli işletmeleri olumsuz etkilediğini söyledi.

Yılmaz, 'Bu durum yoksulluğun ve eşitsizliğin daha da derinleşmesine, ekonomik programın samimiyetten uzaklaşmasına yol açıyor. İzleyen aylarda enerji maliyetleri, gıda ve fiyatlama davranışlarındaki bozulma nedeniyle enflasyonun düşmeyeceği aksine artacağı göz önüne alınarsa çalışanalar ve yoksullar açısından fatura daha da büyüyecek' diye konuştu.

Yılmaz, TÜİK'in açıkladığı enflasyonun sürekli İTO enflasyonun altında kaldığına da işaret ederek, '1 Nisan'da bu konuya dikkat çekmiştim. TÜİK'in, enflasyonu mart ayı için yüzde 1,95-2,16 arasında açıklayacağını kayda geçirmiştim. Bu durum TÜİK'in hesaplama yöntemiyle ilgili kuşkuları artırıyor' ifadelerini kullandı. 

Ticaret Bakanlığı tarafından yapılan yazılı açıklamada, gıda ve tarım sektörünün hammaddelerinde arz güvenliğinin korunması ve üretici-tüketici refahının dengeli şekilde sürdürülebilmesi için dinamik tedbirlerin alındığı belirtildi. Açıklamada, Tarım ve Orman Bakanlığı ile koordineli olarak yürütülen çalışma kapsamında, gübre ürün grubunda maliyet artışlarına karşı koruma sağlanmasının hedeflendiği vurgulandı.

Bakanlık, bölgedeki küresel gerilimlerin tarımsal girdiler üzerindeki etkisine dikkati çekerek, şu ifadeleri kullandı:

'Daha önce bölgede yaşanan mevcut küresel gerilimden kaynaklı olarak tarımsal girdilerde fiyat artışı gözlemlenmesi üzerine, gübre arz güvenliğinin güçlendirilmesi ve sektörün olası maliyet artışlarına karşı korunması amacıyla Tarım ve Orman Bakanlığı ile koordineli olarak üre cinsi eşyanın gümrük vergisi sıfırlanmıştır.'

Spekülatif hareketlere karşı azotlu ve kompoze gübrelerde vergi muafiyeti

Fiyat hareketlerinin anlık olarak izlendiği belirtilen açıklamada, tedarik süreçlerine yönelik risklerin değerlendirilmesi sonucunda temel nitelikteki bazı gübre türlerinin de kapsama alındığı ifade edildi. Açıklamada, şunlar kaydedildi:

'Bu bağlamda, daha önce bölgede yaşanan mevcut küresel gerilimden kaynaklı olarak tarımsal girdilerde fiyat artışı gözlemlenmesi üzerine,
gübre arz güvenliğinin güçlendirilmesi ve sektörün olası maliyet artışlarına karşı korunması amacıyla Tarım ve Orman Bakanlığı ile koordineli olarak üre cinsi eşyanın gümrük vergisi sıfırlanmıştır.

Bölgedeki gelişmelerin takip edilerek tedarik süreçlerine yönelik etkilerinin değerlendirilmesi ve fiyat hareketlerinin anlık izlenmesi sonucunda, yaşanabilecek olası spekülatif fiyat hareketliliklerinin önceden önlenmesi amacıyla Tarım ve Orman Bakanlığı ile koordineli olarak gübre ürün grubunda yer alan bazı temel nitelikteki azotlu ve kompoze gübrelerin de gümrük vergileri sıfırlanmıştır.

Bakanlığımız, bölgede yaşanan tüm gelişmeleri anlık olarak takip etmekte, fiyat hareketliliklerini yakından izlemekte, iç ve dış piyasalarda oluşabilen spekülatif hareketlere karşı ülkemizdeki üreticilerin ve tüketicilerin refahını dengeli bir şekilde koruyacak gerekli tüm tedbirleri almaya devam etmektedir.'