(ANKARA) - Tüm Eğitim Çalışanları Sendikası'nın (TEÇ-SEN) Ağustos 2026 tarihli 'İnsani Yaşam Endeksi' raporunda, büyükşehir koşullarında insanca yaşam için aylık bütçe tek kişilik hanede 125 bin, iki kişilik ailede 193 bin 500, beş kişilik ailede 377 bin lira olarak hesaplandı. Sendika, ücret politikalarının gerçek yaşam maliyetine göre yeniden değerlendirilmesini istedi.
TEÇ-SEN AR-GE Birimi tarafından hazırlanan 'İnsani Yaşam Endeksi' raporunda, farklı büyüklükteki hanelerin aylık yaşam maliyetleri ele alındı. Tek yetişkin, iki yetişkin ve iki yetişkin ile üç çocuktan oluşan haneler için hazırlanan bütçelerde barınma, beslenme ve faturaların yanı sıra ulaşım, sağlık, eğitim, sosyal yaşam, tatil ve gelecek güvencesine ayrılan paylar değerlendirildi.
Çalışmanın resmi bir fiyat endeksi değil, belirli yaşam varsayımlarına göre oluşturulmuş aylık bütçe modeli olduğu belirtildi. Hesaplamaların, büyükşehir koşullarında borçlanmadan, araç kullanımını, sosyal yaşamı, yıllık tatili ve düzenli birikimi sürdürebilen bir yaşam standardını esas aldığı kaydedildi.
'İNSANCA YAŞAM BİR AYRICALIK DEĞİLDİR'
TEÇ-SEN Genel Başkanı Ümit Demirel, raporun sunuş bölümünde, ücretlerin yalnızca açlık ve zorunlu giderler üzerinden tartışılmasının eksik olduğunu belirterek, şu değerlendirmeyi yaptı:
'Kamu çalışanlarının ve bütün emekçilerin talebi, ayakta kalmaya yetecek bir gelir değil; insan onuruna yaraşır, güvenli ve geleceğe umutla bakılabilen bir yaşamdır.'
Çalışanların gelirlerinin sosyal hayata katılmayı, dinlenmeyi, çocukların gelişimini ve geleceğe karşı güvence oluşturmayı mümkün kılacak düzeyde belirlenmesi gerektiğini vurgulayan Demirel, çalışmayı ücret politikalarının gerçek yaşam maliyeti temelinde yeniden değerlendirilmesine, kamu çalışanlarının satın alma gücünün korunmasına ve adil gelir dağılımının güçlendirilmesine katkı sunmak amacıyla paylaştıklarını ifade etti.
TEK KİŞİLİK HANE İÇİN AYLIK BÜTÇE 125 BİN LİRA
Raporda, tek başına yaşayan bir yetişkin için aylık insanca yaşam bütçesi 125 bin lira olarak hesaplandı. Bu bütçede kira için 30 bin, gıda ve market harcamaları için 18 bin, birikim ve güvence payı için 15 bin lira öngörüldü.
Araç yakıtı, bakım, sigorta, motorlu taşıtlar vergisi ve ek ulaşım giderlerinin toplamı 16 bin lira olarak belirlenirken, sosyal yaşam ve yıllık tatilin aylık karşılığı için ayrı ayrı 8 bin lira ayrıldı.
Tek kişilik hanelerde kira, aidat, internet, ev eşyası ve ulaşım gibi sabit giderlerin tek gelir üzerinden karşılandığına dikkati çekilen raporda, bu nedenle kişi başına maliyetin en yüksek bu hane türünde olduğu belirtildi.
İKİ KİŞİLİK AİLEDE KİŞİ BAŞINA MALİYET AZALIYOR
İki yetişkinden oluşan aile için aylık bütçe 193 bin 500 lira, kişi başına maliyet ise 96 bin 750 lira olarak hesaplandı. Kira için 38 bin, gıda ve market için 30 bin, birikim ve güvence için 25 bin lira öngörüldü.
Bu hane türünde sosyal yaşam ve tatil için toplam 29 bin, beklenmedik giderler ve gelecek güvencesi için toplam 33 bin lira ayrıldı.
Raporda, kira, internet, araç ve ev eşyası gibi giderlerin paylaşılmasının, tek kişilik haneye göre kişi başına maliyeti yaklaşık yüzde 22,6 azalttığı belirtildi.
BEŞ KİŞİLİK AİLEDE ÇOCUK VE EĞİTİM GİDERLERİ 55 BİN LİRA
İki yetişkin ve üç çocuktan oluşan beş kişilik aile için aylık insanca yaşam bütçesi 377 bin lira olarak hesaplandı. Bu bütçede kira için 50 bin, gıda ve market için 60 bin, birikim ve gelecek güvencesi için 45 bin lira öngörüldü.
Eğitim, kurs ve kırtasiye için 30 bin, okul yemeği, harçlık ve kantin için 15 bin, çocukların sosyal gelişimi için 10 bin lira ayrıldı. Böylece çocuk ve eğitim başlığı altındaki giderlerin toplamı aylık 55 bin liraya ulaştı. Ailenin sosyal yaşam ve tatil bütçesi ise toplam 50 bin lira olarak hesaplandı.
Çocuklu hanelerde barınma ve gıdanın yanı sıra eğitim, sağlık ve sosyal gelişim giderlerinin bütçede belirleyici hale geldiği vurgulanan raporda, şunlar kaydedildi:
'Gelir azaldığında aile yalnızca bugünkü konforundan değil; çocukların eğitimi, sağlıklı beslenmesi, kültürel faaliyetleri ve gelecek için ayrılan güvenceden kısmaya başlar.'
ÜCRETLERİN YAŞAM MALİYETİNE GÖRE BELİRLENMESİ TALEBİ
Raporda, gelir yetersizliğinin yalnızca tüketimin azalmasına yol açmadığı; sosyal bağların zayıflaması, sağlık harcamalarının ertelenmesi, çocukların gelişim olanaklarının daralması ve geleceğe karşı ekonomik kırılganlığın artması gibi sonuçlar da doğurduğu ifade edildi.
TEÇ-SEN, kamu çalışanlarının ücretlerinin gerçekleşen ve beklenen enflasyonun gerisinde bırakılmamasını, yaşam maliyetindeki değişimlerin ücretlere zamanında yansıtılmasını ve çalışanları yalnızca zorunlu ihtiyaçlarla sınırlamayan adil bir ücret politikasının hayata geçirilmesini talep etti.
