Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası, 2026 yılının ilk çeyreğine ilişkin Finansal Hesaplar Raporu’nu yayımladı. Raporda yer alan veriler, yılın ilk üç ayında finansal yükümlülüklerdeki artışın varlıklardaki yükselişi geride bıraktığını ortaya koydu.
Yurt içinde yerleşik sektörlerin toplam finansal varlıkları mart sonu itibarıyla 231 trilyon 969 milyar liraya ulaşırken toplam yükümlülükler 247 trilyon 604 milyar liraya çıktı. Böylece Türkiye ekonomisinin net finansal pozisyon açığı 15 trilyon 635 milyar lira olarak hesaplandı.
Finansal açık milli gelirin yüzde 23,2’sine çıktı
Merkez Bankası verilerine göre net finansal pozisyon açığının gayrisafi yurt içi hasılaya oranı, bir önceki çeyreğe kıyasla 0,7 puan artarak yüzde 23,2 seviyesine yükseldi.
Ekonomide yılın ilk çeyreğinde gerçekleşen net finansal işlemler incelendiğinde, çeyreklik milli gelirin yüzde 10,2’sine karşılık gelen ölçüde net borçlanmaya gidildiği görüldü.
Yükümlülüklerde 14,2 trilyon liralık artış
Türkiye ekonomisinin finansal varlıkları ilk çeyrekte 12 trilyon 700 milyar lira arttı. Bu yükselişin 7 trilyon 518 milyar lirası yeni işlemlerden, 5 trilyon 182 milyar lirası ise kur ve fiyat hareketlerinin oluşturduğu değerleme etkisinden kaynaklandı.
Aynı dönemde finansal yükümlülükler 14 trilyon 201 milyar liralık artışla 247 trilyon 604 milyar liraya ulaştı. Yükümlülüklerdeki yükselişin 9 trilyon 244 milyar liralık kısmı işlemlerden, 4 trilyon 957 milyar liralık bölümü ise değerleme değişimlerinden oluştu.
Varlıklardaki artışın yükümlülüklerin gerisinde kalmasıyla ekonominin net finansal pozisyonu bir önceki çeyreğe göre 1 trilyon 501 milyar lira geriledi. Toplam borcun milli gelire oranı ise yüzde 94’e yükseldi.
Şirketlerin finansal dengesi bozuldu
İlk çeyrekte en dikkat çekici değişimlerden biri şirketler tarafında yaşandı. Finansal olmayan kuruluşların varlıkları 6 trilyon 366 milyar liralık artışla 111 trilyon 365 milyar liraya çıktı.
Şirketlerin yükümlülükleri ise aynı dönemde 8 trilyon 764 milyar lira artarak 141 trilyon 474 milyar liraya ulaştı. Bu gelişmeyle şirketlerin net finansal pozisyonu 2 trilyon 398 milyar lira kötüleşti.
Şirket borçlarının milli gelire oranı yüzde 39 seviyesinde yatay kalırken borcun toplam finansal varlıklara oranı yüzde 24’e yükseldi. Yükümlülüklerde krediler ile hisse senedi ve özkaynak kalemlerinin etkili olduğu görüldü.
Hanehalkının varlıkları 28,6 trilyon liraya ulaştı
Hanehalkının finansal varlıkları yılın ilk üç ayında 1 trilyon 788 milyar lira artarak 28 trilyon 562 milyar liraya yükseldi. Varlıkların yaklaşık yüzde 54’ünü para ve mevduat hesapları oluşturdu.
Hanehalkının yükümlülükleri ise kredilerdeki artışın etkisiyle 597 milyar lira yükseldi. Buna rağmen varlıklardaki daha güçlü artış sayesinde hanehalkının net finansal pozisyonunda 1 trilyon 191 milyar liralık iyileşme kaydedildi.
Hanehalkı borcunun milli gelire oranı yüzde 10, harcanabilir gelire oranı ise yüzde 25 seviyesinde gerçekleşti. Raporda, yükümlülüklerin neredeyse tamamının kredilerden oluştuğu belirtildi.
Kamunun yükümlülükleri daha hızlı arttı
Genel yönetimin finansal varlıkları ilk çeyrekte 214 milyar lira artarak 15 trilyon 679 milyar liraya çıktı. Kamu kesiminin finansal yükümlülükleri ise 611 milyar liralık yükselişle 20 trilyon 637 milyar liraya ulaştı.
Kamu yükümlülükleri içinde yüzde 72,1’lik payla borçlanma senetleri ilk sırada yer aldı. Kredilerin payı yüzde 8,4, diğer borçların payı ise yüzde 17,2 olarak kaydedildi.
Kredilerde en büyük pay şirketlerin
Merkez Bankasının sektörler arası para hareketlerini gösteren verilerine göre finansal kuruluşlar ilk çeyrekte toplam 29 trilyon 89 milyar liralık kredi kullandırdı.
Bu kredilerin 18 trilyon 729 milyar liralık bölümü şirketlere, 6 trilyon 772 milyar liralık kısmı ise hanehalkına verildi. Yurt içi sektörlerin yurt dışından kullandığı kredi miktarı da 11 trilyon 531 milyar lira olarak hesaplandı.
Mevduatın en büyük sahibi hanehalkı oldu
Toplam mevduat büyüklüğü 48 trilyon 117 milyar liraya ulaşırken bunun 42 trilyon 124 milyar lirası finansal kuruluşlarda tutuldu.
Bankacılık ve finans kuruluşlarındaki mevduatların 15 trilyon 361 milyar liralık bölümü hanehalkına ait olurken şirketlerin mevduatı 7 trilyon 195 milyar lira olarak kaydedildi.
Merkez Bankası, Türkiye’de toplam borcun milli gelire oranının önceki çeyreğe göre sınırlı artmasına rağmen karşılaştırma yapılan ülkelere göre düşük seviyede kalmayı sürdürdüğünü bildirdi.
