Haber: Berfin BAYSAN - Kamera: Özgür ŞENGÜL
(İZMİR) - Ekonomik kriz ve hayat pahalılığı, pazar yerlerinde etkisini göstermeye devam ediyor. Sebze ve meyve fiyatlarının yüksek olduğunu belirten vatandaşlar, temel ihtiyaçlarını karşılamakta zorlandıklarını dile getirirken; pazarcı esnafı ise müşteri sayısındaki düşüşten ve satışların azalmasından yakındı.
Bornova Doğanlar Kapalı Pazar Yeri'nde ANKA Haber Ajansı'na konuşan vatandaşlar ve esnaf, pazarların mevcut durumuna ilişkin değerlendirmelerde bulundu.
Pazarda domatesin kilosu 45 lira, kiraz ve erik 100 lira, limon 120 lira, taze fasulye 100 lira, biber ve patlıcan 50 lira, patates ve soğanın 4 kilosu ise 100 liradan satılıyor.
YURTTAŞLAR FİYATLARDAN YAKINDI
Yurttaşlardan Seval Yılmaz, 'Aslında pahalı ama çiftçinin durumunu düşünecek olursan onlara göre ucuz. Yok pahasına satıyorlar. Yani herkes kendince haklı işin açıkçası. Benim alım gücüm var, ben alabiliyorum ama başkası alamayabiliyor. Onları düşünmek lazım. Şu an bir kurban kesemeyen o kadar çok insan var ki, evine et girmeyen. Bunlara bir el atılması lazım ama denetlemeler ne sıklıkla yapılıyor veya ne derece insanlar gerçekten denetleniyor, kurumlar ne derece fiyatlara sadık kalıyor? Bunlar araştırılması lazım ama bu konuda yetersiz kalıyor devlet' dedi.
Uzun yıllardır Almanya'da yaşadığını belirten Hüseyin Ceylan ise Türkiye'deki ekonomik şartların vatandaşları zorladığını söyledi. Ceylan, 'Burası ölmüş. Türkiye ölmüş bir kere. Ben Almanya'da yaşıyorum. Bir maaş orada alıyorum, bir maaş da burada alıyorum. Benimki yetiyor. Tavuk da almıyorum hep kuzu eti alıyorum, idare ediyorum. Evim de var ama diğer insanlara baktığım zaman içim gidiyor. Ama nereye kadar gidiyor bilmiyoruz bunu. Almanya'da sen para pul almadığın zaman sana yardım ediyor. Burada öyle bir şey de yok. Her türlü destek veriyor. Ben orada buranın parasıyla 53 bin lira para alıyorum. Burada 22 bin lira alıyorum. O kadar da emek verdim. Yani içinden çıkılmıyor. Ben kurtarıyorum ama benim oğlum var, ona destek oluyorum' ifadelerini kullandı.
Pazardaki fiyatların geçmiş yıllara göre önemli ölçüde arttığını söyleyen Nami Erkmen, 'Vallahi fiyatlar pahalı. Durumu kötü olanlara Allah yardımcısı olsun. Ne diyelim? 20 lirayla, 15 lirayla geliyordum, çantayı dolduruyordum. İnanır mısınız, ek para da kalıyordu. Çocuklara kıyafet falan alıyordum. Şimdi 1,5-2 bin liraya geliyorsun, hiçbir şey almadan gidiyorsun' diye konuştu.
Bir başka vatandaş ise 'Fiyatları sormayın, uçuyor vallahi. Alacak gücümüz bile zor yetişiyor. Yarım kilosunu bile zor alıyoruz şimdi. Meyve var, meyvecik var' şeklinde konuştu.
'BİR ÇARE BEKLİYORUZ'
Emekli olduğunu belirten Nazife Bayram, 'Vallahi bizim için pahalı. Çok aşırı yani. Yalan değil. Gerçekten bir emekli olduğum için yani birini alsak birini alamıyoruz. Ne aylığımızdan memnunuz ne artık aldığımızdan memnunuz. Mesela daha çocuklarımıza da yani alışveriş de yapabiliyorduk. Ama şimdi ne alabiliyorsun? Vallahi bak, bir alabildiğimi alamıyorum. Böyle dolaş, dolaş, dolaş akşama kadar pazar dolaşıyoruz biz. Ama kimin elinde, biz de bilmiyoruz artık. Mesela aylığın hepsi yetmez. Peynirin de zeytinin de yani şunundu, bunundu de vallahi yetmez. Ama bizim ayırabildiğimiz şurayı mesela bak, patlıcan alıyorsun, fasulye alamıyorsun. Fasulyeyi alsam öbür ürünleri alamıyorsun. Yani hepsi göz önünde. Artık bunu da kim yapıyor? Bunları da biz bilmiyoruz. Biz de bir çare bekliyoruz yani. Ya bizim aylıklarımıza bir şey koysunlar ya da bu şeyleri düzeltsinler. Artık yani biz de bıktık. Bir de çocuğu çok olanlar için daha zor. Evi kira olanlar için daha zor. Yani evet. Herkesi düşünmemiz lazım. Bir başımız değil' dedi.
'TAYYİP ERDOĞAN BİRAZ GÖZÜNÜ AÇ'
Pazarda alışveriş yapan bir başka vatandaş ise 'Fiyatlar mı? Felaket. Yarım kilodan az peynir alıyorsun, 360 milyon. Daha ne diyebilirim? Evet, Tayyip Erdoğan, hepsini tuttuk bugüne kadar. Senden taraf olduk, seninle gurur duyduk. Ama artık benim için gurur duyulacak bir durum yok. Ya hayat şartlarını düzene sokarsın, emekli maaşlarına zam yaparsın ya da senden tarafa değiliz. En ucuz peynir aldım, en ucuz yumuşak kayısı aldım. Bu kadar. Bu kadar bak. Et yok. Zeytin yok. Hiçbir şey yok. Ama gene de hamdolsun, şükürler olsun aç kalmıyoruz ama Tayyip Erdoğan biraz gözünü aç' ifadelerini kullandı.
PAZARCI ESNAFI SATIŞLARDAN MEMNUN DEĞİL
Pazarcı esnafı ise fiyatların yüksek olduğu yönündeki değerlendirmelere katılmadıklarını ifade etti. Esnaf Fırat Yaşar, 'Bayramdan önce biraz daha hareketliydi ama bayram aradan geçtikten sonra pazarlar tenhalaştı. Milletin çoğu pazarlara gelmiyor. Genel olarak pazarlar zaten yazın sıcak olduğu için milletin çoğu pazara gelmiyor. Ama akşam oluyor, genelde kalabalık olması lazım ama pazarlar kesiliyor. Ev kiraları çok yüksek. Ya insanlar var, bazen asgari ücretle zaten hiç geçindiremiyor. 20-25 bin ev kirası var. Zaten asgari ücret o para yapıyor. Bir de üç tane çocuk oldu mu hiç geçindiremiyor. Allah herkesin yar ve yardımcısı olsun' dedi.
Pazarcı Gürsel Çanak ise 'Her şey ucuz. Şu an pazara geliyor müşteri ama kıt kanaat alıyorlar yani. Ama her şey ucuz yani. O kadar pahalı bir şey yok. Yeterli gelmiyor. Millete yetmiyor yani aldığı maaş olsun, emekli maaşı olsun. Yetmiyor yani. Yetmediği için de ne yapsın? Olduğu kadar alıyor. Ama fiyatlar ucuz. Yani çok pahalı değil fiyatlar. Gerçi uygun da satıyoruz zaten, görüyorsun fiyatlar 20 lira. Bunlar 20 lira. Yeşillikler 4 tane 30. Zaten fiyatlar üstünde yazıyor etiketlerde ama pahalı değil yani. Dış pazarlara göre İzmir pazarları ucuz. Şehir dışları daha pahalı mesela ama tabii insanlar maddi durumuna göre alıyor yani. Onu yapabilecek bir şey yok. Her şey maliyet. Mazot demek tamamen maliyet demek. Her şeyde; sulamadan, getirmeden, götürmeden, her şey mazot. Türkiye'nin kuralı mazota bağlı' ifadelerini kullandı
Bir diğer pazarcı Yusuf Koç da son aylarda birçok ürünün fiyatında düşüş yaşandığını ancak buna rağmen satışların azaldığını söyledi. Koç, 'Pahalılık yok gerçekten. Fiyatlar da düştü. Son 3 ay önceki pazarla aynı değil. Geçinemiyoruz gerçekten, para alamıyoruz patronlardan. Para alamıyoruz, gidip bedavaya çalışıyoruz böyle. Tabii ki fiyat yükselince millet alıyordu. Şu anda bütün fiyatlar düştü, görüyorsunuz. 50 TL. Bundan 3 ay önce 150-200 liraydı, millet alıyordu kilo kilo. Şimdi kimse yüzüne bakmıyor' diye konuştu.
'HER GELEN DESTE DESTE 200'LÜKLERİ ÇIKARTIYOR'
Pazarcı Barış Demir, 'Mesela millet pazarda kaç para olmasını bekliyor? 1 kilo kayısı 35 lira. 1 kilo erik 50 lira. 1 kilo çilek 70-80 lira. Kiraz... Bu kiraz geçen sene 1000 liraydı. Yerinde bin liraydı. Bu sene 100 lira. Daha neyi yani, ne kadar ucuzluk bekliyor bu millet? Neyi bekliyor? Biz anlamadık bir şey ya. Pazar bomboş bak. Bir mal ne kadar pahalı olursa o kadar iyi. Ama bak her şey ucuz. Kimse kimsenin yüzüne bile bakmıyor. Her gelen deste deste 200'lükleri çıkartıyor. Ama bir şeyleri geldiğinde para yok. Bu iş nasıl oluyor, ne oluyor ben anlamadım. Her Suriyeli geliyor, ceplerinde deste deste para. Bizim insanlarımızın ceplerinde deste deste para. Herkes alışveriş merkezinde yiyor, içiyor, geziyor ama iş paraya geldi mi de para yok diyorlar' dedi.
Bir başka pazarcı ise 'Fiyatlar çok iyi. Bu gidişle tımarhaneyi boylayacağız. Durumlar çok sakat. Enflasyon yüksek. Hayat şartları zor. Ya bizde yok eskisi kadar bir randıman yok. Yani eskiden sattığımız fiyatlarla şu anki fiyatlar arasında dağlar kadar fark var. Çiftçi de haklı ama elimden bir şey gelmiyor. Biz de alıyoruz, satıyoruz. Mazot fiyatları biraz daha düşse yani bu bizim için daha iyi olur. Mesela bu 5 bin ise diyelim, 15 bin masraf biniyor. Bu şekilde olduğu zaman da fiyatlar otomatikman yükseliyor' ifadelerini kullandı.
