Haber: Nilgün Hande ÖZTÜRK
(ANKARA) - Avrupa'da hayat pahalılığı, düşük ücretler ve güvencesiz çalışma koşullarına karşı protestolar sürerken İtalya'da yaşayan Türk vatandaşı Begüm, ANKA Haber Ajansı'na ülkedeki ekonomik koşulları anlattı. Gıda fiyatlarına dikkati çeken Begüm, 'Ben Floransa'ya 30 dakika uzaklıkta Prato diye bi kentte yaşıyorum, domatesin kilosu burada beş avro. Türkiye hizasına adım atıyoruz. Güneyde, marketler boşaldı kamyoncular artık gıda taşımıyor benzin pahalılaştığı için. Kamyoncular ve çiftçiler protesto ediyor' dedi. İtalya'da ulusal asgari ücret bulunmadığını belirten Begüm, 'Geçen yıl saati dört avroya çalıştım. Sigorta ve sözleşme yapmak artık yasal hak değil, lüks olmuş' dedi.
Avrupa'da son haftalarda artan yaşam maliyetleri, düşük ücretler, konut krizi ve kamu hizmetlerindeki sorunlara yönelik tepkiler kitlesel protestolara dönüştü. Fransa'da eylül ayında öğrenci protestoları olarak başlayan eylemler, geniş kitlelere yayılırken; İtalya, İspanya, Belçika ve Arnavutluk gibi Avrupa'nın diğer ülkelerinde geniş çaplı protestolar meydana geldi.
İtalya'da özellikle Milano, Torino ve Bologna'da düzenlenen gösterilerde hükümetin ekonomi politikaları, düşük ücretler ve artan yaşam maliyetleri protesto edildi. Milano'da 17 Ekim'de düzenlenen gösterilerin ardından bazı protestocularla güvenlik güçleri arasında çatışmalar çıktı. Başbakan Giorgia Meloni hükümeti, olayların ardından güvenlik önlemlerini artırırken Milano'ya 500 asker konuşlandırılması kararlaştırıldı. Güney İtalya'da kamyon şoförlerinin artan akaryakıt fiyatlarına karşı başlattığı eylemler ise gıda tedarik zincirinde aksamalara yol açtı. Bazı makarna üreticileri, ham madde tedarikindeki sorunlar nedeniyle üretimlerini durdurmak veya azaltmak zorunda kaldı.
İtalya'da 17 Ekim'de Milano'da yaşanan olayların ardından hükümet güvenlik önlemlerini artırırken 24 Ekim'de Roma, Milano ve Torino başta olmak üzere çeşitli kentlerde yeni gösteriler düzenlenmesi planlanıyor. Sendikalar ise 30 Ekim'de ülke genelinde genel greve gitmeye hazırlanıyor.
İTALYA'DA ENFLASYON YÜZDE 4,2'YE YÜKSELDİ, REEL ÜCRETLER GERİLEDİ
İtalya'da da artan yaşam maliyetleri, düşük ücretler ve güvencesiz çalışma koşulları toplumsal tepkilerin başlıca nedenleri arasında yer aldı. İtalya Ulusal İstatistik Enstitüsü'nün (ISTAT) eylül ayı verilerine göre ülkede yıllık enflasyon, ağustostaki yüzde 3,3 seviyesinden yüzde 4,2'ye yükseldi. İşlenmemiş gıda fiyatları bir yılda yüzde 5,5 artarken enerji fiyatlarındaki yükseliş, enflasyonun hızlanmasında belirleyici oldu. Ekonomik İşbirliği ve Kalkınma Örgütü'nün (OECD) 2026 İstihdam Görünümü raporuna göre ise İtalya'da reel ücretler, yılın ilk çeyreğinde önceki yılın aynı dönemine göre yüzde 1,3 artmasına karşın 2021 yılının ilk çeyreğindeki seviyenin yüzde 6,1 altında kaldı. OECD, enerji fiyatlarındaki artış nedeniyle 2026 yılı genelinde reel ücretlerin yüzde 0,9 gerilemesini öngördü.
İtalya'da tüm çalışanları kapsayan, kanunla belirlenmiş tek bir ulusal asgari ücret bulunmuyor. Ücretlerin alt sınırları büyük ölçüde sektörler bazında imzalanan toplu iş sözleşmeleriyle belirlenirken çalışanların ücret ve iş güvenceleri sektörlere göre farklılık gösteriyor. Ülkede kira fiyatları da özellikle büyükşehirlerde önemli bir gider kalemi oluşturuyor. Gayrimenkul platformu idealista'nın 2026 yılının ikinci çeyreğine ilişkin verilerine göre Milano'da metrekare başına ortalama ilan kirası 23,3 avroya, Floransa'da 22,3 avroya, Venedik'te 21,7 avroya ve Roma'da 19,8 avroya ulaştı. Buna göre 50 metrekarelik bir konutun aylık kirası Milano'da yaklaşık bin 165 avroya, Floransa'da bin 115 avroya, Venedik'te bin 85 avroya ve Roma'da 990 avroya karşılık geliyor.
ISTAT'ın 15 Ekim'de yayımladığı 2025 yılı yoksulluk raporuna göre ülkede 5,4 milyondan fazla kişi mutlak yoksulluk içinde yaşıyor. Nüfusun yüzde 9,3'ünü oluşturan bu kesimin karşılaştığı ekonomik güçlükler, özellikle ülkenin güney bölgelerinde daha belirgin hale geliyor.
İTALYA'DA YAŞAYAN BEGÜM: 'GEÇEN YIL SAATİ DÖRT AVROYA ÇALIŞTIM'
İtalya'nın Floransa kentine yaklaşık 30 dakika uzaklıktaki Prato'da yaşayan Türk vatandaşı Begüm, ANKA Haber Ajansı'na yaptığı açıklamada, gıda fiyatlarındaki artışa ve düşük ücretlere dikkati çekti. Begüm, kendi çalışma deneyimini anlatarak, 'Ben Floransa'ya 30 dakika uzaklıkta Prato diye bi kentte yaşıyorum, domatesin kilosu burada beş avro. Türkiye hizasına adım atıyoruz. Güneyde mesela marketler boşaldı kamyoncular artık gıda taşımıyor benzin pahalılaştığı için. Kamyoncular ve çiftçiler protesto ediyor. Burada mesela asgari ücret diye bir şey yok her iş veren kafasına göre saatine göre ödüyor, benim geçen yıl saatine dört avroya çalıştığım var' dedi.
GÜNEY İTALYA'DAKİ AKARYAKIT PROTESTOLARI GIDA TEDARİKİNİ ETKİLEDİ
İtalya'nın güneyinde kamyon şoförlerinin yüksek akaryakıt fiyatlarına karşı başlattığı protestolar, gıda ve temel tüketim ürünlerinin taşınmasında aksamalara neden oldu. Campania, Puglia ve Sicilya bölgelerinde gerçekleştirilen eylemler nedeniyle bazı marketlere ürün teslimatları gecikirken üreticilerin ham madde tedarikinde de sorunlar yaşandı. İtalya İşletmeler ve Made in Italy Bakanlığı'nın 14 Ekim verilerine göre otoyollardaki self-servis akaryakıt istasyonlarında benzinin litre fiyatı ortalama 2,046 avroya, motorinin litre fiyatı ise 2,268 avroya ulaştı.
Batı medyasında yer alan haberlere göre ülkenin önemli makarna üreticilerinden Rummo, ham madde tedarikinde yaşanan sıkıntılar nedeniyle üretimini durdurdu. Bazı üreticilerin de stoklarının azalması üzerine İtalya hükümeti, taşımacılık sektörüne 150 milyon avronun üzerinde mali destek sağlamak için hazırlıklara başladı.
Begüm, 'Referandum yapmışlardı minimum ücret konulsun diye ama kaybettik referandumu' ifadelerini kullandı. Begüm'ün sözünü ettiği referandum, 8-9 Haziran 2025 tarihlerinde düzenlendi. Referandumda haksız işten çıkarmalara karşı çalışanların korunması, belirli süreli iş sözleşmeleri, iş güvenliği ve vatandaşlığa geçiş koşullarıyla ilgili beş soru oylandı. Ancak katılımın yaklaşık yüzde 30,6'da kalması nedeniyle gerekli yüzde 50 artı bir katılım eşiğine ulaşılamadı ve referandum geçersiz oldu. Söz konusu referandumda doğrudan ulusal asgari ücret uygulamasının getirilmesi oylanmadı.
'SİGORTA VE SÖZLEŞME YAPMAK ARTIK YASAL HAK DEĞİL, LÜKS OLMUŞ'
İtalya'da özellikle göçmenlerin düşük ücretlerle ve güvencesiz koşullarda çalıştırıldığını belirten Begüm, 'En düşük ücrette çalışanlar, genelde mülteci oluyor orda da sömürü var. Bazen tarlalarda iki avroya bile çalıştırıyorlar. Asgari ücret olmaması çok kötü, sigortasız sözleşmesiz, nakit para ile çalıştırıyorlar. Sigorta ve sözleşme yapmak artık yasal hak değil, lüks olmuş. Bu, kanunen yasak işte ama uyan yok' ifadelerini kullandı.
İtalya'da işverenlerin iş sözleşmesi yapmayı bir tercih olarak değerlendirdiğini öne süren Begüm, 'Yani işin kötü yanı, kimse doğru dürüst tepkisini koymuyor. İş verenler için sözleşme yapıp yapmamak, seçenek haline gelmiş. Ben de bu şekilde çalıştım iki sene' dedi.
İtalya'da özellikle tarım, tekstil, imalat ve teslimat sektörlerinde göçmen işçilerin düşük ücretlerle çalıştırıldığına ilişkin vakalar da gündeme geliyor. Bazı tarım bölgelerinde göçmen işçilerin uzun çalışma saatlerine karşın saatlik 1,50 ila 2,70 avro arasında ücret aldıkları, tekstil ve imalat sektöründe ise kayıt dışı çalıştırılan işçilere saatlik yaklaşık iki avro ödendiği yönünde tespitler bulunuyor. İtalya'da yasa dışı işçi aracılığı ve işçi sömürüsü uygulamaları, caporalato olarak adlandırılıyor. Bu tür uygulamalar, ülkede iş güvencesi ve kayıt dışı istihdama ilişkin tartışmaların önemli başlıkları arasında yer alıyor.
'ÜÇ YIL ÖNCE 50 CENT OLAN EKMEK ŞİMDİ 2-3 AVRO'
İtalya'da artan gıda fiyatlarının çalışanların geçim koşullarını zorlaştırdığını anlatan Begüm, ücretlerin yaşam maliyetlerinin gerisinde kaldığını belirtti. Begüm, ülkedeki ücretlere ve temel tüketim ürünlerindeki fiyat artışlarına ilişkin, 'Ekmek üç sene önce 0,50 cent satılıyordu, şimdi iki ile üç avro arası. Genel oranda maaşlar, bin - bin 400 avro arasında. Örneğin, orta okul - lise öğretmeni bin 400, garson bin - bin 200, muhasebeci bin - bin 300 avro ciavrında kazanıyor. Stajyerlere ücret ödemiyorlar hiçbir şekilde, ödeyen varsa da ayda 200-300 avro ödüyor' diye konuştu.
'PROTESTOLAR İKİ GÜN SONRA BİTİYOR, BİR ŞEY ELDE EDEMİYORLAR'
İtalya'daki protestoların sonuçlarına ilişkin değerlendirmelerde bulunan Begüm, 'Sendikalar en son Filistin protestolarında genel grev yaptılar sonra ceza yediler o dönemden sonra da daha kalkınmadılar' dedi.
