Emeklilik için gün sayan milyonlarca çalışanın yakından takip ettiği fiili hizmet süresi zammı, kamuoyunda bilinen adıyla “yıpranma payı”, bazı ağır ve riskli mesleklerde çalışanlara önemli avantajlar sağlıyor. Uygulama kapsamında şartları karşılayan sigortalıların prim günlerine ek süre eklenebiliyor ve belirli koşullarda emeklilik yaşından indirim yapılabiliyor.
SGK’nın mevcut mevzuatında yer alan uygulama yeni bir erken emeklilik düzenlemesi değil; 5510 sayılı Kanun’un 40’ıncı maddesi kapsamında belirlenen iş ve mesleklerde çalışanlara yönelik mevcut bir hak olarak uygulanıyor.
YIPRANMA PAYI EMEKLİLİĞİ NASIL ETKİLİYOR?
Fiili hizmet süresi zammından yararlanan çalışanların, kapsamdaki işlerde geçirdikleri her 360 günlük süreye mesleğine göre 60, 90 veya 180 gün ilave edilebiliyor. Böylece çalışan hem prim gününü daha hızlı tamamlayabiliyor hem de şartları karşılaması halinde yaş indirimi avantajından yararlanabiliyor.
SGK’ya göre ilave edilen sürenin genel olarak en fazla 5 yıla kadar olan bölümü prim ödeme gün sayısına ekleniyor. Eklenen sürenin yarısı ise, çoğu meslek grubu için en fazla 3 yıl olmak üzere emeklilik yaşından indirilebiliyor. Bazı meslek ve çalışma alanları için farklı sınırlar uygulanıyor.
HANGİ MESLEKLER YIPRANMA PAYINDAN YARARLANIYOR?
Halk TV'nin haberine göre SGK’nın fiili hizmet süresi zammı kapsamında gösterdiği iş ve meslekler arasında yer altı maden işçileri, emniyet ve polis personeli, MİT mensupları, Türk Silahlı Kuvvetleri personeli, itfaiyeciler, basın kartı sahibi gazeteciler, ceza infaz kurumu çalışanları ve belirlenen sağlık meslek mensupları bulunuyor.
Bunun yanı sıra kurşun ve arsenik işleri, cam, çimento, demir-çelik, döküm ve alüminyum fabrikalarındaki belirli görevler ile radyoaktif maddelerle ve su altında çalışan bazı sigortalılar da şartları sağlamaları halinde uygulama kapsamında yer alıyor.
MADENCİLER İÇİN DİKKAT ÇEKEN AYRICALIK
Yer altında maden ocakları, kanalizasyon ve tünel yapımı gibi işlerde çalışanlara her 360 günlük çalışma karşılığında 180 gün fiili hizmet süresi zammı uygulanabiliyor. SGK, bu grupta emeklilik yaşından yapılacak indirimde genel süre sınırının uygulanmadığını belirtiyor.
TSK ile emniyet personelinde ise fiili hizmet süresi zammının 8 yıla kadar çıkabilmesi mümkün. Bu kapsamdaki çalışanların her 360 günlük uygun hizmet süresine 90 gün ilave ediliyor.
HERKES OTOMATİK OLARAK YARARLANAMIYOR
Listede yer alan bir meslek grubunda çalışmak tek başına erken emeklilik için yeterli değil. Çalışanın kanunda belirtilen işi fiilen yapması, ilgili risklere maruz kalması ve hizmetinin SGK’ya uygun şekilde bildirilmesi gerekiyor.
Bu nedenle aynı meslek unvanına sahip iki çalışanın fiili hizmet süresi zammından yararlanma durumu görevlerinin niteliğine ve çalışma koşullarına göre farklılık gösterebiliyor.
YAŞ İNDİRİMİ İÇİN ÇALIŞMA SÜRESİ ŞARTI VAR
Yaştan indirim hakkının kullanılabilmesi için de belirli çalışma sürelerinin tamamlanması gerekiyor. SGK’ya göre yer altı işlerinde en az 1800 gün, diğer birçok kapsamdaki işte ise en az 3600 gün fiili hizmet süresi zammına tabi işlerde çalışma şartı aranıyor.
Çalışanlar hizmet dökümlerini kontrol ederek yıpranma payına tabi çalışmalarının SGK kayıtlarına doğru şekilde işlenip işlenmediğini takip edebiliyor. Eksiklik bulunduğunu düşünen sigortalılar SGK birimlerinden bilgi alabiliyor.
