Emeklilikte Yaşa Takılanlar düzenlemesinin ardından çalışma hayatının en çok tartışılan başlıklarından biri kademeli emeklilik oldu. Özellikle 8 Eylül 1999 sonrasında sigortalı olan çalışanlar, işe giriş tarihindeki birkaç günlük veya birkaç yıllık fark nedeniyle değişen emeklilik şartlarına dikkat çekiyor.
Türkiye’de yaklaşık 23,3 milyon zorunlu sigortalı çalışan bulunurken, emeklilik yaşı ve gerekli prim günleri ilk sigorta başlangıç tarihine göre önemli ölçüde farklılaşıyor.
EYT İLE YAŞ ŞARTI KALDIRILDI
2023 yılında yürürlüğe giren EYT düzenlemesiyle 8 Eylül 1999 ve öncesinde sigortalı çalışmaya başlayanların emekliliğinde yaş şartı kaldırıldı.
Bu gruptaki çalışanlar açısından temel kriterler prim günü ve gerekli durumlarda sigortalılık süresi oldu. Prim gününü tamamlayan çalışanlar, diğer koşulları da karşılamaları halinde emeklilik hakkı elde edebiliyor.
Halen çalışma hayatında bulunan ve ilk sigorta başlangıcı 8 Eylül 1999 öncesine dayanan yaklaşık 2,5 milyon kişinin bulunduğu belirtiliyor.
8 EYLÜL 1999 SONRASINDA ŞARTLAR DEĞİŞİYOR
Kademeli emeklilik beklentisinin merkezinde ise 8 Eylül 1999 ile 30 Nisan 2008 arasında sigortalı olanlar yer alıyor.
Bu dönemde SSK kapsamında ilk kez çalışmaya başlayanlarda sigortalılık süresi şartı bulunmuyor. Normal emeklilik için 7 bin prim gününün tamamlanması gerekiyor.
Mevcut sisteme göre gerekli prim gününü tamamlayan kadınlar 58, erkekler ise 60 yaşında emekli olabiliyor.
MİLYONLAR 58 VE 60 YAŞ SINIRINDA
İşçi, memur ve esnaf statüsünde bulunan yaklaşık 4-5 milyon kişinin emeklilik yaşı bakımından 58-60 yaş grubunda yer aldığı ifade ediliyor.
Bu durum, EYT kapsamına yalnızca sigorta başlangıç tarihi nedeniyle giremeyen çalışanların kademeli emeklilik talebini yeniden gündemde tutuyor.
Çalışanların beklentisi, sigorta başlangıç tarihine göre daha aşamalı bir yaş ve prim sistemi oluşturulması yönünde. Ancak mevcut kurallarda bu gruba özel yeni bir kademeli emeklilik düzenlemesi bulunmuyor.
30 NİSAN 2008 SONRASI İÇİN 7200 VE 9000 GÜN
İlk kez 30 Nisan 2008 sonrasında sigortalı olanlarda ise farklı şartlar uygulanıyor.
SSK yani 4/a kapsamında çalışanların normal emeklilik için 7 bin 200 prim gününü tamamlaması gerekiyor. BAĞ-KUR kapsamında 4/b ve Emekli Sandığı kapsamında 4/c statüsünde çalışanlarda ise normal emeklilik için 9 bin prim günü esas alınıyor.
Prim gününün ne zaman tamamlandığı da emeklilik yaşının belirlenmesinde önemli rol oynuyor.
2036’DAN SONRA EMEKLİLİK YAŞI KADEMELİ ARTIYOR
Gerekli prim gününü 31 Aralık 2035 tarihine kadar tamamlayan kadınlar 58, erkekler 60 yaşında emeklilik hakkı kazanabiliyor.
Prim şartının daha sonraki yıllarda tamamlanması durumunda ise yaş sınırı aşamalı olarak yükseliyor.
Örneğin prim gününü 1 Ocak 2036 ile 31 Aralık 2037 arasında tamamlayanlarda emeklilik yaşı kadınlar için 59, erkekler için 61 olarak uygulanıyor. Sonraki dönemlerde yaş şartı belirli aralıklarla yükselmeye devam ediyor.
17 MİLYON ÇALIŞANI YAKINDAN İLGİLENDİRİYOR
Aktif sigortalıların yaklaşık 17 milyonunun ilk kez 30 Nisan 2008 sonrasında çalışma hayatına başladığı belirtiliyor.
Bu çalışanların bir bölümü 58-60 yaş grubunda yer alırken, bir bölümünde emeklilik yaşı kadınlarda 59’dan 64’e, erkeklerde ise 61’den 64’e kadar kademeli şekilde yükseliyor. Bir diğer grup için ise emeklilik yaşı 65’e kadar çıkabiliyor.
GÖZLER KADEMELİ EMEKLİLİK DÜZENLEMESİNDE
EYT sonrasında özellikle 8 Eylül 1999’dan hemen sonra sigortalı olan çalışanların kademeli emeklilik beklentisi devam ediyor.
Mevcut sistemde sigorta başlangıç tarihi, prim günü, sigortalılık statüsü ve primlerin tamamlandığı tarih emeklilik zamanını doğrudan etkiliyor. Yeni bir yasal düzenleme yapılmadığı sürece çalışanların emeklilik koşulları yürürlükteki bu kurallara göre hesaplanmaya devam edecek.
