Ticaret Bakanlığı, araç kiralama sektöründe kapsamlı değişikliklere gidiyor. Resmî Gazete’de yayımlanan “Motorlu Kara Taşıtlarının Kiralanması Hakkında Yönetmelik” ile kiralama şirketlerinden araçların yaş ve kilometre sınırına, depozito iadelerinden tüketici haklarına kadar birçok konuda yeni kurallar getirildi.
Düzenlemeyle sektörde kayıt dışılığın ve haksız rekabetin önlenmesi, hizmet kalitesinin yükseltilmesi ve kiralama yapan tüketicilerin daha güçlü şekilde korunması hedefleniyor.
Yönetmelik, tüketiciler tarafından yapılan araç kiralamalarını kapsayacak. Kiracısı tüketici olmayan kısa süreli kiralamalar, uzun süreli kiralamalar ve kamp taşıtı kiralamaları ise kapsam dışında tutulacak.
Yetki belgesi olmadan araç kiralanamayacak
Yeni dönemde ticari amaçla motorlu kara taşıtı kiralama faaliyeti yürüten işletmelerin yetki belgesi alması zorunlu olacak.
Yetki belgesi almak isteyen işletmelerin meslek odasına kayıtlı ve vergi mükellefi olması gerekecek. İşletme sorumlularında ise en az ilköğretim mezuniyeti, belirlenen suçlardan hüküm giymemiş olma ve Mesleki Yeterlilik Kurumu onaylı “Seviye 4” yeterlilik belgesi şartı aranacak.
Ticaret Bakanlığı ayrıca sektördeki işletmeler ile kiralanan araçların takibi için Motorlu Kara Taşıtı Kiralama Bilgi Sistemi kuracak. Sistemin 1 Ocak 2027’ye kadar faaliyete geçirilmesi planlanıyor.
6 yaşından büyük araçlar kiralanamayacak
Yönetmeliğin en dikkat çeken başlıklarından biri kiralık araçlara getirilen yaş ve kilometre sınırı oldu.
Klasik araçlar dışında 6 yaşından büyük taşıtların kiralanmasına izin verilmeyecek. Kilometresi 180 bini aşan araçlar da kiralama filosunda kullanılamayacak.
Elektrikli araçlarda ise kilometre üst sınırı 300 bin olarak uygulanacak.
Periyodik bakımları zamanında yapılmayan veya ağır hasar kaydı bulunan araçların da tüketicilere kiralanması yasak olacak.
Kiralama şirketlerine asgari filo şartı
Araç kiralama işletmelerinin sahip olması gereken minimum araç sayısı da yeni yönetmelikle belirlendi.
Büyükşehir statüsündeki illerin nüfusu 30 bini geçen ilçelerinde faaliyet gösteren işletmelerin toplam en az 10 araca sahip olması gerekecek. Bu araçların en az 5’inin şirket adına kayıtlı olması zorunlu olacak.
Nüfusu 30 bini aşmayan ilçeler ile büyükşehir olmayan illerdeki işletmeler için ise en az 5 araç şartı aranacak. Bu araçlardan en az 2’sinin işletme adına tescilli olması gerekecek.
Filolarda elektrikli araç zorunluluğu geliyor
Büyükşehirlerde nüfusu 30 bini aşan ilçelerde faaliyet gösteren işletmelere çevreci araç şartı da getirildi.
Bu işletmelerin filolarında en az 2 hibrit veya tamamen elektrikli araç bulundurması zorunlu olacak. Bu araçlardan en az birinin Türkiye’de üretilmiş olması gerekecek.
Düzenlemeyle hem çevre dostu ulaşımın yaygınlaştırılması hem de yerli otomotiv üretiminin desteklenmesi amaçlanıyor.
Depozitoya üst sınır getirildi
Yeni yönetmelik tüketicilerin kiralama sırasında ödediği depozito tutarlarını da sınırlandırıyor.
1 ila 6 günlük kiralamalarda alınabilecek depozito en fazla 3 günlük kira bedeli kadar olacak. 7 ila 29 günlük veya haftalık kiralamalarda ise depozito en fazla 7 günlük kira bedeline ulaşabilecek.
Araç teslim edildikten sonra depozitonun en geç 7 gün içerisinde tüketiciye iade edilmesi zorunlu olacak.
Rezervasyon iptalinde kesinti yapılamayacak
Ön ödemeli rezervasyonlara ilişkin de tüketici lehine yeni bir düzenleme getirildi.
Aracın teslimine 24 saatten fazla süre bulunması halinde tüketici, herhangi bir gerekçe göstermeden rezervasyonunu değiştirebilecek veya iptal edebilecek. Bu işlemler nedeniyle tüketiciden kesinti yapılamayacak.
Normal yıpranmanın bedeli tüketiciden alınamayacak
Araçların olağan kullanımından kaynaklanan aşınma ve yıpranmalar nedeniyle kiracıdan ek ücret talep edilemeyecek. Bu gerekçelerle depozitodan da kesinti yapılamayacak.
Mevsim şartları ile trafik ve yolcu güvenliğinin gerektirdiği durumlarda işletmelerin kış lastiği sağlaması zorunlu olacak.
Sigorta güvenceleri kiralama ücretine dahil edilecek ve tüketicinin sigortadan yararlanması ek ücret veya başka bir şartla sınırlandırılamayacak.
Tarafların anlaşması dışında, sigorta tahkim kararı veya ilam niteliğinde bir karar olmadan araç değer kaybı gerekçesiyle tüketiciden ücret tahsil edilemeyecek.
Kiralama şirketlerine 7/24 iletişim şartı
İşletmeler, kiralanan araçta hasar veya arıza yaşanması halinde müşterilerin ulaşabileceği sürekli ve erişilebilir bir iletişim sistemi kurmak zorunda olacak.
Böylece tüketicinin kiralama süresi boyunca karşılaşabileceği acil durumlarda işletmeyle doğrudan bağlantı kurabilmesi güvence altına alınacak.
İlan siteleri de yetki belgesini kontrol edecek
Yeni kurallar yalnızca araç kiralama şirketlerini değil, internet üzerinden hizmet veren ilan ve aracı platformları da kapsayacak.
Platformlar, ilan veren kiralama işletmelerinin yetki belgesine sahip olup olmadığını kontrol etmek zorunda olacak. Yetki belgesi bulunmayan işletmelerin platformlara üye olması ve kiralık araç ilanı yayımlaması engellenecek.
Aracı platformların haksız ticari uygulamalarda bulunmasına da izin verilmeyecek.
Yeni dönem 1 Ocak 2027’de başlayacak
Motorlu Kara Taşıtlarının Kiralanması Hakkında Yönetmelik, sektörün hazırlık yapabilmesi için 1 Ocak 2027’de yürürlüğe girecek.
Mevcut işletmelere yetki belgesi almaları için 1 Temmuz 2027’ye kadar süre tanınacak. Asgari araç sayısı ve araç niteliklerine ilişkin şartların ise 1 Ocak 2028’e kadar tamamlanması gerekecek.
Yönetmelik yürürlüğe girmeden önce kiralama şirketleri ile aracı platformlar arasında yapılan sözleşmelerin de 1 Temmuz 2027’ye kadar yeni kurallara uygun hale getirilmesi istenecek.
Yeni düzenlemeyle araç kiralama sektöründe daha şeffaf ve denetlenebilir bir yapı kurulması, tüketicilerin haklarının güçlendirilmesi ve standartlara uymayan işletmelerin önüne geçilmesi hedefleniyor.
