(ANKARA) - Türkiye Belediyeler Birliği (TBB), Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi 31. Taraflar Konferansı (COP31) kapsamında hazırladığı Yerel Yönetimler Pozisyon Belgesi ile belediyelerin iklim mücadelesindeki önceliklerini ve çözüm önerilerini uluslararası gündeme taşıdı. 75 ilden 330 belediyenin katkısıyla hazırlanan belge, iklim finansmanından adil geçişe, çok düzeyli yönetişimden yerel katılıma uzanan kapsamlı bir yol haritası sunuyor.
TBB, COP31 kapsamında Mavi Alanda 'Seviyeleri Birleştirerek İklim Eylemini Hayata Geçirmek' başlıklı üst düzey özel etkinlik gerçekleştirdi.
Dünya Liderleri Zirvesi'nin 'Dayanıklı Şehirler ve Yapılı Çevre' tematik gününde düzenlenen oturum; TBB'nin öncülüğünde, Uluslararası Yerel Çevre Girişimleri Konseyi (ICLEI), Yerel Yönetimler ve Belediyeler Seçmen Grubu (LGMA) ve Avrupa Bölgeler Komitesi (CoR) iş birliğiyle hayata geçirildi.
KÜRESEL MÜZAKERECİLER İLE BELEDİYE BAŞKANLARI BİR ARAYA GELDİ
Üst düzey oturumda; ülke müzakerecileri, belediye başkanları, yerel ve bölgesel yönetim temsilcileri ile küresel kent ağlarının temsilcileri fikir alışverişi gerçekleştirdi. Toplantıda, küresel ölçekte verilen iklim taahhütlerinin yerelde nasıl somut eyleme dönüştürüleceği, yerel yönetimlerin ulusal ve uluslararası iklim politikalarının oluşturulmasına nasıl daha güçlü katkı sunabileceği ele alındı.
AYŞE ÜNLÜCE: 'YEREL YÖNETİMLERİN KATKISI KARAR ALINDIKTAN SONRA BAŞLAMAMALI'
TBB Başkan Vekili Ayşe Ünlüce'nin açılış konuşmasıyla başlayan programda, ICLEI ve Malmö Belediye Başkanı Katrin Stjernfeldt Jammeh ile CoR Çevre, İklim Değişikliği ve Enerji (ENVE) Komisyonu Sekretaryası Birim Başkanı Andrea Bodova, LGMA Bileşeninin COP31'den beklentilerini aktardı. Ünlüce, konuşmasında iklim değişikliğinin etkilerinin dünyanın çeşitli bölgelerinde ve kentlerinde farklı biçimlerde hissedildiğini belirterek küresel hedeflere ulaşmak için geliştirilen politikaların yerel koşullara uygun ve uygulanabilir olması gerektiğini vurguladı. Belediyelerin yalnızca uluslararası kararları uygulayan kurumlar olmadığını ifade eden Ünlüce, aynı zamanda bu kararların hangi koşullarda işe yaradığını, nerelerde güçlüklerle karşılaşıldığını ve hangi yeni ihtiyaçların ortaya çıktığını gözlemleyen kurumlar olduğuna dikkati çekti. Ünlüce, büyükşehirlerden küçük ölçekli belediyelere kadar tüm yerel yönetimlerin deneyim ve ihtiyaçlarının iklim politikalarının şekillendirilmesinde dikkate alınmasının önemine işaret etti.
'Yerel yönetimlerin katkısı, bir karar alındıktan sonra onu uygulamakla başlamamalı' diyen Ünlüce, uygulama deneyiminden elde edilen bilgilerin yeni kararların hazırlanmasına ve mevcut politikaların geliştirilmesine de katkı sunabilmesi gerektiğini kaydetti. Ünlüce, uluslararası hedeflerin yerelde başarıyla uygulanabilmesi için belediyelerin üstlendikleri sorumluluklarla sahip oldukları imkanlar arasında uyum bulunmasının önemini vurguladı. TBB olarak COP31 hazırlıklarını hem Türkiye'deki belediyelerle hem de uluslararası ortaklar ve yerel yönetim ağlarıyla yakın iş birliği içinde yürüttüklerini aktaran Ünlüce, LGMA'nın COP31 Pozisyon Belgesi'nin hazırlanmasına katkı sunduklarını ve belgeye kurumsal destek verdiklerini belirtti.
Belediyelerin karşılaştıkları sorunları, uygulama deneyimlerini ve çözüm önerilerini birlikte değerlendirerek TBB COP31 Yerel Yönetimler Pozisyon Belgesi'ni hazırladıklarını ifade eden Ünlüce, 'Bu çalışma, belediyelerimizin ortak deneyimlerini ve beklentilerini uluslararası iklim gündemine taşıma irademizin bir ifadesidir' dedi. Ünlüce, buluşmanın değerinin yalnızca toplantı sırasında yapılacak değerlendirmelerde değil, konferans sonrasında sürdürülecek ilişkilerde ve birlikte geliştirilecek çalışmalarda da ortaya çıkacağını belirtti. İklim değişikliğiyle mücadele ve uyum sürecinde uluslararası hedeflerin, ulusal politikaların ve yerel uygulamaların birbirini tamamlayan bir bütün olarak ele alınması gerektiğini dile getiren Ünlüce, TBB'nin belediyelerin deneyimlerini ulusal ve uluslararası ortaklarıyla buluşturmaya, karşılıklı öğrenmeyi ve iş birliğini güçlendirmeye devam edeceğini kaydetti.
COP31 GÜNDEMİNDE YEREL YÖNETİMLER VE KÜRESEL İŞBİRLİĞİ
Etkinliğin moderatörlüğünü üstlenen ICLEI Küresel İletişim ve Katılım Direktörü Ariel Dekovic, oturumun müzakerelerde gelinen aşamanın değerlendirilmesi ve LGMA'nın önceliklerinin COP31 gündeminde ilerletilmesi açısından önemli bir fırsat sunduğunu belirtti. Dekovic'in ardından söz alan Katrin Stjernfeldt Jammeh, LGMA'nın COP31 Pozisyon Belgesi'ni sundu. Malmö'nün Avrupa Birliği'nin 100 iklim-nötr kentinden biri olduğunu ve 2030 yılına kadar iklim nötrlüğüne ulaşmayı hedeflediğini aktaran Jammeh, 'COP31 Taraflar Konferansı'ndan somut sonuç talep ediyoruz' dedi. LGMA pozisyon belgesinin 80 yerel yönetim birliği tarafından onaylandığını belirten Jammeh, bu desteğin on binlerce yerel ve bölgesel yönetimi temsil ettiklerini gösterdiğini ifade etti.
Andrea Bodova, konuşmasında 'Belediye Başkanları Sözleşmesi', '100 İklim-Nötr ve Akıllı Şehir Misyonu' ile 'Yerel Yeşil Mutabakatlar' gibi çalışmaları örnek gösterdi. Avrupa Bölgeler Komitesi olarak LGMA ailesinin bir parçası olmaktan memnuniyet duyduklarını belirten Bodova, yerel yönetimlerin sesini yalnızca COP toplantılarında değil, yıl boyunca sürdürülen çalışmalar aracılığıyla da uluslararası gündeme taşımayı hedeflediklerini dile getirdi.
Oturumda, dünyanın farklı bölgelerinden müzakere sürecinde görev alan temsilciler de COP31'deki görüşmelerin seyri ve öne çıkan başlıklar hakkında değerlendirmelerini paylaştı. Görüş alışverişinde, iklim eyleminin yerelde uygulanması ve yerel yönetimlerin bu süreçteki rolü de ele alındı.
POZİSYON BELGESİNDE ÜÇ TEMEK ÖNCELİK
TBB COP31 Yerel Yönetimler Pozisyon Belgesi'nin hazırlık süreci, temel bulguları ve politika önerilerini TBB Genel Sekreter Yardımcısı Dr. Şengül Altan Arslan paylaştı. Belgenin belediyelerin iklim eylemi alanındaki deneyimleri ve karşılaştıkları sorunlardan hareketle hazırlandığını belirten Arslan, hazırlık sürecinde 75 ilden 330 belediyenin katıldığı anket çalışmasında 346 yanıt alındığını, belediye toplantıları ile ulusal ve uluslararası birliklerle yürütülen istişarelerin de çalışmaya katkı sunduğunu aktardı.
Anket sonuçlarına göre açık uçlu yanıtların yüzde 63'ünde finansman, yüzde 41'inde uzman personel, yüzde 35'inde merkezi idareyle koordinasyon, yüzde 32'sinde ise yetki ve mevzuat sorunları öne çıktı. Bu bulguların yerel iklim eyleminin önündeki engellerin birbiriyle bağlantılı olduğunu gösterdiğini söyleyen Arslan, finansman, teknik kapasite, açık sorumluluklar ve kurumlar arası iş birliğinin birlikte güçlendirilmesi gerektiğine dikkati çekti.
Pozisyon belgesinde yerel iklim eyleminin güçlendirilmesine yönelik üç temel politika önceliğinin öne çıkarıldığını belirten Arslan, bunları 'adil geçişe anlamlı yerel katılım, iklim finansmanına erişim ve çok düzeyli yönetişim' olarak sıraladı. Adil geçiş sürecinde belediyelerin yalnızca görüşlerine başvurulan kurumlar olmaması gerektiğini ifade eden Arslan, yerel bilgi ve deneyimin dönüşüm politikalarının önceliklerini ve destek mekanizmalarını şekillendirmesini istedi. Arslan, belediyelerin ve birliklerinin beceri geliştirme, sosyal koruma ve ekonomik çeşitlendirme çalışmalarına tasarım aşamasından itibaren katılmasının önemini vurguladı. İklim finansmanına erişimin yalnızca yatırım kaynağı bulmakla sınırlı olmadığını belirten Arslan, proje hazırlık süreçlerinin desteklenmesi, özellikle küçük belediyeler için başvuru, eş finansman ve raporlama koşullarının kapasiteleriyle uyumlu hale getirilmesi gerektiğini kaydetti. Aynı havzayı, kıyıyı veya ekosistemi paylaşan belediyelerin ortak yatırımlar geliştirmesinin önemine değinen Arslan, yatırımların işletme ve bakım maliyetlerinin de finansman süreçlerinde dikkate alınması gerektiğini ifade etti.
Çok düzeyli yönetişim başlığında ise ulusal iklim hedefleriyle yerel planların uyumlu olması kadar, yerel yönetimlerin uygulama deneyimlerinin ulusal karar süreçlerine yansımasının da önemli olduğunu belirten Arslan, belediyelerin ve birliklerinin koordinasyon mekanizmalarına düzenli katılımının, yerel verilerin plan ve bütçe kararlarında değerlendirilmesinin ve sonuçların birlikte izlenmesinin gerekliliğine dikkati çekti.
İKLİM EYLEMİNDE PLANLAMADAN UYGULAMAYA
Pozisyon belgesinde enerji verimliliği, su güvenliği, aşırı sıcaklara uyum, atık ve metan yönetimi gibi farklı uygulama alanlarına da yer verildi. Arslan, iklim eyleminin yalnızca planların hazırlanmasıyla tamamlanan bir süreç olarak görülmemesi gerektiğini belirterek, eylemlerin sorumlularının, takvimlerinin ve kaynaklarının açıkça tanımlanması, sonuçlarının ise düzenli olarak izlenmesi gerektiğini ifade etti. Belediye birliklerinin ortak ihtiyaçları karar süreçlerine taşımanın yanı sıra proje hazırlığı, teknik kapasite geliştirme, deneyim paylaşımı ve belediyeler arası iş birliği alanlarında da sorumluluk üstlenmesi gerektiğini kaydeden Arslan, TBB'nin pozisyon belgesini kendi çalışma gündemini de yönlendiren bir çerçeve olarak değerlendirdiğini belirtti.
COP31 sonrasında yerel yönetimlerin katkılarının kararların hazırlanmasına ve uygulanmasına yansıması, iklim finansmanının proje hazırlığından hizmetin sürekliliğine kadar erişilebilir olması ve çalışmaların kentlerde yaşayan insanların hayatında somut iyileşmelere dönüşmesinin beklendiğini vurgulayan Arslan, COP31'in yerel yönetimler açısından kalıcı değerinin alınan kararların kentlerde yarattığı değişimle ortaya çıkacağını ifade etti.
Pozisyon belgesi sunumunun ardından TBB Genel Sekreteri Suat Yıldız'ın moderatörlüğünde, CoR ile 'Çok Taraflı İş Birliğini Yeniden Düşünmek' başlıklı yuvarlak masa toplantısı gerçekleştirildi.
