Küresel enerji ticaretinin en kritik geçiş noktalarından biri olan Hürmüz Boğazı’ndaki belirsizlik sürüyor. İran basınında yer alan son haberde, boğazın yeniden gemi trafiğine açılması konusunda ABD ile anlaşmaya varıldığı yönündeki iddiaların gerçeği yansıtmadığı öne sürüldü.
İran’ın yarı resmî Fars Haber Ajansı, nükleer müzakereleri yürüten heyete yakın ve adı açıklanmayan bir kaynağa dayandırdığı haberinde, Hürmüz Boğazı’nın açılması için herhangi bir mutabakat sağlanmadığını aktardı.
İran basınından anlaşma iddialarına yalanlama
Haberde, Hürmüz Boğazı’nın ticari gemilerin geçişine tamamen açılacağı yönünde uluslararası basına yansıyan bilgilerin doğru olmadığı savunuldu.
Müzakere heyetine yakın olduğu belirtilen kaynak, taraflar arasında boğazın açılmasını içeren bir anlaşmanın kabul edilmediğini ileri sürdü. Açıklama, ABD Başkanı Donald Trump’ın bölgedeki çatışmaların sona erdirilmesine yönelik olası bir anlaşmanın ana hatlarında ilerleme sağlandığını duyurmasının ardından geldi. Trump’ın sözünü ettiği çerçevenin Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılmasını da içerdiği bildirilmişti.
Gemi geçişleri izne bağlanacak
İran medyasına konuşan ve kimliği açıklanmayan askerî bir kaynak ise ABD’nin bölgede “düşmanca” olarak nitelendirilen faaliyetlerini sürdürmesi hâlinde Hürmüz Boğazı’nın kapalı tutulacağını belirtti.
Kaynak, geçişine izin verilen gemilerin yalnızca önceden ilan edilen deniz rotasını kullanabileceğini bildirdi. Ticari gemilerin boğazdan geçebilmesi için İran Devrim Muhafızları Ordusu Deniz Kuvvetlerinden onay alınmasının zorunlu olacağı ifade edildi.
ABD ile İran arasındaki görüşmeler izleniyor
Boğazın statüsüne ilişkin karşılıklı açıklamalar, ABD ile İran arasında yürütülen diplomatik temasların henüz kesin bir sonuca ulaşmadığını gösteriyor.
Uluslararası basına yansıyan haberlerde, gemilerin İran ve Umman kara sularından geçmesini öngören farklı formüllerin değerlendirildiği ileri sürüldü. Ancak İran tarafından yayımlanmış ve taraflarca imzalandığı doğrulanmış yeni bir anlaşma metni şu ana kadar kamuoyuyla paylaşılmadı.
Bu nedenle boğazın tamamen açıldığı ya da açılması konusunda kesin uzlaşma sağlandığı yönündeki bilgilerin temkinli değerlendirilmesi gerekiyor.
Hürmüz Boğazı neden kritik önemde?
İran ile Umman arasında bulunan Hürmüz Boğazı, Basra Körfezi’ni Umman Körfezi ve açık denizlerle birleştiriyor. Bölgedeki petrol ve sıvılaştırılmış doğal gaz ihracatının önemli bir bölümü bu güzergâh üzerinden dünya pazarlarına ulaştırılıyor.
Uluslararası Enerji Ajansının verilerine göre 2025 yılında boğazdan günlük ortalama yaklaşık 20 milyon varil ham petrol ve petrol ürünü taşındı. Bu miktar, dünyadaki deniz yoluyla yapılan petrol ticaretinin yaklaşık dörtte birine karşılık geliyor.
Enerji piyasalarında belirsizlik sürüyor
Hürmüz Boğazı’ndaki geçişlerin sınırlandırılması; petrol arzı, navlun ücretleri ve gemi sigortaları üzerinde doğrudan baskı oluşturuyor. Boğazın uzun süre kapalı kalması veya geçişlerin sıkı izin sistemine bağlanması hâlinde küresel enerji fiyatlarında yeni dalgalanmalar yaşanabileceği değerlendiriliyor.
İran medyasından gelen son açıklama, boğazın kısa süre içinde koşulsuz biçimde açılacağı beklentilerini zayıflattı. Gözler şimdi Washington ve Tahran’dan yapılacak resmî açıklamalara, yürütülen görüşmelerin sonucuna ve ticari gemilerin bölgedeki fiilî geçiş durumuna çevrildi.
