Haber: Erva GÜN - Ogün AKKAYA
(TBMM) - TBMM Plan ve Bütçe Komisyonu'nda, 2027 Yılı Merkezi Yönetim Bütçe Kanunu Teklifi'nin geneli üzerindeki görüşmeler başladı. İYİ Parti Samsun Milletvekili Erhan Usta'nın fon soruşturmalarına değinerek istifaya davet ettiği Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz, 'İftira etmenizin vebali boynunuza olacak. Siz iftira etmenizin vebalini boynunuzda taşıyacaksınız' ifadesini kullandı. Bunun üzerine Usta, 'O gün müdahale edilmiş olsaydı mağduriyet 297 milyar liraydı. Sizler bu işi teşvik ettiniz. Derhal istifa etmeniz lazım. Kendinizin yüce divanda yargılanması için...' karşılığını verdi.
TBMM Plan ve Bütçe Komisyonu, AK Parti Samsun Milletvekili Mehmet Muş başkanlığında toplandı. Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz'ın geçtiğimiz hafta komisyonda 2027 Yılı Merkezi Yönetim Bütçe Kanunu Teklifi'ni sunmasının ardından bugün, 2027 yılı bütçesi ve 2025 Yılı Merkezi Yönetim Kesin Hesap Kanunu Teklifinin Geneli ile Sayıştay Raporları üzerinde görüşülüyor. Komisyonda, milletvekillerinin bütçe üzerine konuşmalarının ardından Cumhurbaşkanı Yardımcısı Yılmaz, kanun teklifine ilişkin soruları yanıtlayacak.
YENİ Parti Grubu, komisyon toplantısına 'Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Fon Vurgununun Siyasi Sorumlusu' yazılı, isimlerin bulunduğu bir döviz getirdi. Dövizde, fon soruşturması kapsamında ilişkisi bulunduğu iddia edilen Türkiye Varlık Fonu, Devlet Denetleme Kurulu, Cumhurbaşkanlığı ile bazı bakanlıklarda yer alan isimlerin ilişkisine yer verildi.
YENİ Parti Grup Sözcüsü ve Antalya Milletvekili Cavit Arı, komisyonda sadece bütçe teklifinin görüşülmediğini, vergilerin nasıl toplandığı ve hangi önceliklere harcandığının konuşulacağını dile getirdi. Bütçenin vatandaşın cebinden çıkan paranın hangi kamu hizmetine dönüştüğünün görmesi açısından önemine dikkati çeken Arı, 2027 yılı bütçe teklifinde gelir bütçesi olarak 23 trilyon 408 milyar lira öngörüldüğü ve bütçe açığının daha başlangıçta 3 trilyon 868 milyar, faiz giderinin de yine 3 trilyon 975 milyar lira olduğunu vurguladı.
Cumhurbaşkanı Yardımcısı Yılmaz'ın bütçe sunumundaki 'bütçenin temel dayanağının dayanıklılık, refah ve dönüşüm bütçesi olduğu' yönündeki sözlerini hatırlatan Arı, konuşmasını şöyle sürdürdü:
'Dayanıklılık bütçesi deseniz de her dönem sizin bir mazeretiniz var. Geçmişte Kovid dönemini mazeret olarak, enflasyonun ve ekonominin kötü gidişatının gerekçesi yaptınız. Ukrayna-Rusya Savaşı aynı, deprem aynı. Şimdi son sunumunuzda da Orta Doğu'da yaşanan savaş sürecini de yeni bir mazeret olarak, bu yılın mazeretini de o şekilde ilan etmişsiniz. İfade ediyorsunuz ki, 'Enflasyonun 7 puan artmış olmasının sebebi bu savaştır'. Esas söylenmesi gereken artık sizin ülkeyi doğru yönetemediğiniz, yeterli yönetemediğiniz, bu anlamda da enflasyonu düşürecek artık yapacağınız bir şeyin kalmadığını gösteriyor.'
DEM PARTİLİ DOĞAN: 'BARIŞ VE DEMOKRATİK TOPLUM SÜRECİ BÜTÇEYE YANSIMAMIŞ'
DEM Parti Erzurum Milletvekili Meral Danış Beştaş, başka bir bütçenin mümkün olduğunu ifade ederek, talep ve mücadele sebeplerini sıraladı. Danış Beştaş, en düşük emekli aylığının ve asgari ücretin arttırılması gerektiğini söyleyerek, 'Vergi dilimleri emekçi lehine güncellensin, EYT mağduriyeti giderilsin, şiddetle mücadele için yeterli kaynak ayrılsın. İstanbul Sözleşmesi'ne dönülsün. Ev işçisi kadınların sosyal güvenlik primleri bütçeden ödensin. Her mahallede parasız kreş açılsın. Çocuk yoksulluğuna karşı temel gelir güvencesi sağlansın. Mesleklerde kurulan sömürü düzenine bir an önce son verilsin. Bütün çiftçinin borçları silinsin. Mazot, gübre, ilaç, yem, tohum giderleri kamuca karşılansın. Esnafın vergi, banka borçları faizsiz ve uzun dönemli vadeli yapılandırılsın. Fosil yakıt teşvikleri kaldırılmalı. Kanal İstanbul gibi ekokırım projeleri iptal edilmeli. Nükleer santral bütçeleri ormanlaştırmaya aktarılmalı. Tüm inançların temsil edildiği bir inanç hizmetleri kurulu kurulsun' şeklinde konuştu.
DEM Parti Sözcüsü ve Şırnak Milletvekili Ayşegül Doğan ise 2027 yılı merkezi bütçesinde kadınların, gençlerin ve yoksulların olmadığını dile getirerek, bütçenin 'geleceksizlik' vaat ettiğini belirtti. Doğan, 'Bütçeye baktığınız zaman siyasal iktidarın kimden yana olduğu okunur. Bu bütçe o yüzden halktan yana bir bütçe değil. Ne yazık ki sermayeden yana, sermayeyi güçlendirmekten yana bu bütçe. Orta Doğu'daki gelişmeler, ülkemizdeki barış ve demokrasi arayışı tam da halkın bütçesini yapmaya zemin oluşturabilecek bir zamanı işaret etmiyor mu?' ifadelerini kullandı.
Doğan, bütçede 'barış arayışı' ile ilgili bir kalemin bulunmadığını belirterek, 'Devlet politikası olarak ortaya çıkmış olan barış ve demokratik toplum süreci bu bütçeye yansımamış. 2027 bütçesi toplumsal yaşamın hiçbir alanına dokunmuyor' dedi.
TÜRELİ'DEN BÜTÇEDE 'TASARRUF' VURGUSU
CHP Grup Başkanvekili Rahmi Aşkın Türeli, AK Parti iktidarları döneminde 24 yılda beş tane kalkınma programı, 21 tane de orta vadeli program hazırlandığını anımsattı. 24 yılda Türkiye'nin temel ve yapısal sorunlarının çözülmediğini savunan Türeli, 2027 yılı merkezi bütçesine yönelik, 'Yurt içi tasarruflar yetersiz. Tasarruf yatırım ve denge açısından baktığımızda açık verdiğimiz için dışarıdan kaynak transfer ediyoruz. Ülkenin büyümesi için tasarrufa ihtiyacı var. Dış borç stoğu gittikçe bir kartopu gibi büyüyor. İş gücü piyasasındaki sorunlar devam ediyor. İş gücüne katılım oranları hala çok düşük. İşsizlik oranları yüksek. Sendikalaşma oranları düşük. Ücretler seviyesi düşük. Emeğin yeterliliği düşük. Verimlilikte bağ kopmuş' eleştirilerini yöneltti. Türeli, konuşmasında, fon soruşturmalarına da değinerek, şöyle devam etti:
'Bu sermaye piyasası açısından çok büyük bir kriz. Bunun için bir araştırma komisyonu kurulmak zorunda. Gelin, iktidarıyla muhalefetiyle bir komisyon kurulsun. Sadece kanunla bu sorunu çözemezsiniz. Hepsi gelsin Meclis Araştırma Komisyonuna, onların görüşlerini ve ifadelerini alalım gerekirse bu sürecin içinde. Bu kriz ve bütün bu olanlar aslında Türkiye'deki kurumların nasıl bir tasfiye içinde olduğunu, bürokrasinin nasıl çürük olduğunu gösteriyor.'
USTA: '25 YILIN SONUNDA TÜRKİYE'NİB YAPISAL SORUNLARI ÇÖZÜLMEDİ'
İYİ Parti Samsun Milletvekili Erhan Usta, Türkiye ekonomisinin büyüme, enflasyon, istihdam, gelir dağılımı ve sanayi üretimine ilişkin değerlendirmelerde bulundu. Ekonomi yönetiminin politikalarını eleştiren Usta, ekonomik büyümenin potansiyelin altında kaldığını, gelir artışının toplumun en zengin yüzde 20'lik kesiminde yoğunlaştığını savundu. Türkiye'nin büyüme performansının özellikle 2020 sonrasında gerilediğini belirten Usta, geçmişte yüzde 6-6,5 düzeyinde hesaplanan potansiyel büyümenin 2026-2028 dönemi için yüzde 4,5'e düştüğünü ifade etti. Usta, 'Türkiye'nin potansiyel büyümesi 2,5 puan düşmüş. Türkiye'nin büyümesi bu potansiyelin de 2 puan altına gelmiş' diye konuştu. Bu tablonun kötü yönetim ve yanlış politikaların sonucu olduğunu ileri süren Usta, ekonomi yönetiminin dolar cinsinden büyüme rakamları üzerinden başarı anlatısı oluşturduğunu söyledi.
'GELİR ARTIŞI EN ZENGİN YÜZDE 20'DE'
Gelir dağılımındaki bozulmaya dikkati çeken Usta, ekonomik göstergelerdeki artışın toplumun tüm kesimlerine yansımadığını savundu. Fon gelirlerindeki artışın Türkiye'nin toplam gelirindeki artış gibi sunulduğunu öne süren Usta, 'Geliri artan kısım en zengin yüzde 20' dedi. Çalışanların ücret düzeylerine ve emeklilerin gelirlerine de değinen Usta, çalışanların yüzde 42'sinin asgari ücret düzeyinde ücret aldığını, asgari ücretin biraz üzerinde kazananların da ekonomik açıdan benzer koşullarda bulunduğunu belirtti. Usta, emekli aylıklarının açlık sınırının 14 bin lira, asgari ücretin ise 9 bin 700 lira altında kaldığını ifade ederek, bu koşullarda vatandaşların gelirinin arttığını söylemenin doğru olmadığını dile getirdi.
USTA İLE YILMAZ ARASINDA FON KRİZİ TARTIŞMASI: 'İFTİRA ETMENİZİN VEBALİ BOYNUNUZA OLACAK'
Usta, konuşmasının devamında fon krizine ilişkin konuştu. Usta, Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz'ı istifaya davet etti. Usta'nın konuşmasına karşılık veren Cumhurbaşkanı Yardımcısı Yılmaz, 'İftira etmenizin vebali boynunuza olacak. Siz iftira etmenizin vebalini boynunuzda taşıyacaksınız' ifadesini kullandı.
Usta sözlerinin devamında, 'Pusulacılarla açılış yapıyorsunuz, 14 Mart'ta, tutuklular. Emre Tezmen, o gün sizin söylediğiniz sözleri elleri yırtılırcasına alkışlıyor. Alkışlar tabi çünkü işine geliyor. O gün müdahale edilmiş olsaydı mağduriyet 297 milyar liraydı. Sizler bu işi teşvik ettiniz. Derhal istifa etmeniz lazım. Kendinizin yüce divanda yargılanması için... 12 tane soru sordum birine cevap vermediniz' diye konuştu.
KISACIK: '2027 BÜTÇESİ EN DAYANIKSIZ GÜNLERİNE GİDİYOR'
Yeni Yol Adana Milletvekili Sadullah Kısacık, bütçenin gerekçesinde, 'Ekonomide dayanıklılığın korunması ve güçlendirilmesi temelinde bu bütçenin hazırlandığı' ifadelerine yer verildiğini hatırlatarak, ekonomideki dayanıklılığın en temel noktasını kurumların itibarı ve gücü, demokrasi, adalet ve hukuk olarak sıraladı. Kısacık, 'Eğer bunu sağlamadığınız sürece, istediğiniz kadar rezerviniz olsun, istediğiniz kadar rakamlarda güçlü burada tablolar getirin. Adalet ve hukuku tesis etmediğiniz, kurumları güçlendirmediğiniz sürece, hem uluslararası ülkelerin hem de kendi milletinizin kendi kurumlarınıza güvenini artırmadığınız sürece hiçbir ekonomi dayanıklı değildir. Dolayısıyla belki de şu anda 2027 bütçesi en dayanıksız günlerine gidiyor' değerlendirmesinde bulundu.
Teklifin geneli üzerindeki görüşmeler, komisyon üyesi milletvekillerinin konuşmasıyla devam ediyor.
