Haber: Narin Diri | Kamera: Gurbetelli Yalçın
(ANTALYA) - Uluslararası Af Örgütü, Antalya'da düzenlenen Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Konferansı'nda (COP31) yaptığı açıklamada, iklim adaletinin sağlanabilmesi için ifade, örgütlenme ve barışçıl gösteri haklarının güvence altına alınması gerektiğine dikkat çekti. Örgütün Türkiye Direktörü Ruhat Sena Akşener, 14 Kasım'da Antalya'da yapılması planlanan iklim yürüyüşünün Türkiye'nin barışçıl gösteri hakkına yaklaşımı açısından önemli bir sınav olacağını belirtti.
Uluslararası Af Örgütü, COP31'in ikinci gününde Mavi Bölge'de 'İnsan Hakları Olmadan İklim Adaleti Olmaz' başlıklı basın toplantısı düzenledi. Uluslararası Af Örgütü Küresel Medya Yöneticisi Nazia Erum'un moderatörlüğünde düzenlenen toplantıda, örgütün Türkiye Direktörü Ruhat Sena Akşener, İklim, Ekonomik ve Sosyal Adalet ve Kurumsal Hesap Verebilirlik Programı Direktörü Marta Schaaf ile Uganda merkezli Kadınların Toprak Hakları Merkezi (Center for Women's Land Rights) İcra Direktörü Lillian Babirye konuştu. Toplantıda Türkiye'deki insan hakları ortamı, iklim aktivistlerinin karşılaştığı kısıtlamalar, çevre savunucularının hakları ve fosil yakıt sektörünün iklim politikaları üzerindeki etkisi ele alındı.
AKŞENER: İKLİM ADALETİ TALEP ETME ÖZGÜRLÜĞÜ OLMADAN SAĞLANAMAZ
İklim krizinin yalnızca çevresel değil, aynı zamanda bir insan hakları krizi olduğunu vurgulayan Akşener, krizden en ağır biçimde etkilenen toplulukların karar alma süreçlerine katılabilmesi gerektiğini söyledi.
Akşener, 'İklim krizinden etkilenen insanlar, kendi geleceklerini belirleyen kararlarda söz sahibi olabilmeli. İnsanlar çevrelerini etkileyen bilgilere erişebilmeli, karar alma süreçlerine katılabilmeli, bu kararlara itiraz edebilmeli ve gerektiğinde barışçıl biçimde protesto edebilmeli. İşte tam da bu nedenle ifade özgürlüğü, örgütlenme özgürlüğü ve barışçıl toplanma hakkı iklim adaletinden ayrı düşünülemez. İklim adaletini talep etme özgürlüğü olmadan iklim adaleti sağlanamaz' dedi.
Türkiye'nin COP31'e ev sahipliği yapmasının önemli bir uluslararası sorumluluk getirdiğini belirten Akşener, konferansın başarısının yalnızca müzakere masalarında alınan kararlarla ölçülemeyeceğini ifade etti.
Akşener, şöyle konuştu:
'Bir COP konferansına ev sahipliği yapmak yalnızca delegasyonları ağırlamak, toplantı salonlarını hazırlamak veya güvenlik önlemleri almak anlamına gelmez. Türkiye, konferans boyunca ifade özgürlüğünü, örgütlenme özgürlüğünü ve barışçıl toplanma hakkını güvence altına almalıdır. Bu haklar yalnızca Birleşmiş Milletlerin kontrolündeki Mavi Bölge'de veya konferans süresince değil, sonrasında da korunmalıdır. Aynı haklar konferans alanının dışında, Antalya sokaklarında ve Türkiye'nin diğer bütün şehirlerinde de geçerli olmalıdır.'
'KONFERANSIN GÜVENİLİRLİĞİ, İNSANLARIN KORKMADAN KONUŞABİLMESİYLE DE ÖLÇÜLECEK'
Türkiye'de ifade, örgütlenme ve barışçıl gösteri haklarına yönelik kısıtlamaların uzun yıllardır belgelendiğini söyleyen Akşener, şöyle konuştu:
COP31, Türkiye'deki insan hakları durumundan bağımsız bir ortamda gerçekleşmiyor. Uluslararası Af Örgütü olarak Türkiye'de ifade özgürlüğü, barışçıl toplanma hakkı ve örgütlenme özgürlüğüne yönelik ciddi kısıtlamaları uzun yıllardır belgeliyoruz. Barışçıl gösterilerin yasaklanması, göstericilerin gözaltına alınması, insan hakları savunucuları hakkında soruşturmalar açılması ve gazetecilerin çalışmalarına müdahale edilmesi Türkiye'de uzun süredir devam eden sorunlar.'
Bu tür uygulamaların yalnızca doğrudan hedef alınan kişileri değil, toplumun diğer kesimlerinde de caydırıcı bir etki oluşturduğunu belirten Akşener, şöyle devam etti:
'Örneğin bir gazeteci yaptığı haber nedeniyle soruşturulursa diğer gazeteciler de işlerini yaparken kendilerini sansürlemeye başlayabilir. Bir aktivist barışçıl bir protestoya katıldığı için gözaltına alınırsa başka insanlar gösterilere katılmamaya karar verebilir. İnsan hakları örgütlerinin faaliyetleri engellenirse diğer kuruluşlar benzer sonuçlarla karşılaşmamak için çalışmalarını sınırlandırabilir. Biz buna caydırıcı etki diyoruz. İnsanların konferans sırasında ve sonrasında konuşurken kendilerini güvende hissetmeleri gerekiyor. Gözetim, gözaltı, kovuşturma veya konferans sonrasında misillemeyle karşılaşma korkusu varsa insanların özgürce katılım göstermesini bekleyemeyiz.'
'14 KASIM YÜRÜYÜŞÜ ÖNEMLİ BİR SINAV OLACAK'
Antalya'da 14 Kasım'da yapılması planlanan iklim yürüyüşüne de değinen Akşener, etkinliğin Türkiye'nin COP31 sırasında barışçıl gösteri hakkını nasıl koruduğunu değerlendirmek açısından somut bir fırsat sunacağını belirtti.
Akşener, '14 Kasım'da Antalya'da yapılması planlanan yürüyüş, ev sahibi ülke ve konferans açısından önemli bir sınav olacak. Türkiye'nin COP31 sırasında barışçıl protesto hakkını ne ölçüde koruduğunu görmek için somut bir fırsatımız olacak. Yetkililer, barışçıl gösterilerin nerede ve nasıl gerçekleştirilebileceğine ilişkin açık, erişilebilir ve zamanında bilgi sağlamalı. Bu yürüyüş sırasında herhangi bir kısıtlama uygulanmamalı' dedi.
SCHAAF: COP31'DE PLANLADIĞIMIZ EYLEM İÇİN HENÜZ ONAY ALAMADIK
Uluslararası Af Örgütü'nün İklim, Ekonomik ve Sosyal Adalet ve Kurumsal Hesap Verebilirlik Programı Direktörü Marta Schaaf da iklim politikalarının etkili olabilmesi için sivil toplumun özgürce faaliyet gösterebildiği bir ortamın gerekli olduğunu söyledi.
Çevre ve insan hakları savunucularının karşılaştığı kısıtlamalara değinen Schaaf, COP31 kapsamında düzenlemek istedikleri bir eylem için henüz onay alamadıklarını açıkladı. Schaaf, 'Uluslararası Af Örgütü, ilgili aktivist ağı ve İnsan Hakları ve İklim Değişikliği Çalışma Grubu olarak dünyanın dört bir yanındaki hak savunucularıyla dayanışma amacıyla bir eylem düzenlemeye çalışıyoruz. Bugün gerçekleştirmek istediğimiz eylem için kurallara uygun şekilde izin başvurusunda bulunduk. Ancak geçmişte düzenlediğimiz eylemlerle neredeyse aynı olmasına rağmen henüz onay alamadık. Bunun nedenini bilmiyoruz ancak eylemi hafta içinde gerçekleştirebilmeyi umuyoruz' diye konuştu.
'FOSİL YAKIT ŞİRKETLERİ İKLİM TARTIŞMALARINI ŞEKİLLENDİRİYOR'
Fosil yakıt sektörünün yalnızca enerji politikalarını değil, iklim krizi hakkındaki kamusal tartışmaları da etkilediğini belirten Schaaf, şirketlerin yanıltıcı söylemler ve lobi faaliyetleri yoluyla iklim eylemini sınırlandırmaya çalıştığını savundu. Schaaf, 'Fosil yakıt sektörü, iklim değişikliğinin gerçekliğini kabul ederken kendisini çözüm sunabilecek enerji uzmanı olarak konumlandırıyor. Aynı zamanda fosil yakıtlardan uzaklaşmanın çok maliyetli olduğunu öne süren yanıltıcı veya yanlış anlatıları yaymak için milyonlarca dolar harcıyor. Bunu yaparken fosil yakıt kullanımının yol açtığı muazzam insani ve maliyetli sonuçları ve dünyanın dört bir yanındaki vergi mükelleflerinden aldıkları doğrudan ve dolaylı sübvansiyonları gizliyor' dedi.
Sektörün protesto hakkını sınırlandıran yasal düzenlemeleri de desteklediğini belirten Schaaf, şirketlerin özel güvenlik uygulamaları ve stratejik davalar yoluyla çevre savunucuları üzerinde baskı oluşturduğunu ifade etti. Schaaf, 'Sağlıklı bir sivil alan ve iklim eylemi yalnızca protesto hakkına ilişkin iyi yasaların varlığına bağlı değil. Kendi çıkarlarını gözeten şirketler daha yüksek sesle konuşuyor, daha fazla mali kaynağa sahip oluyor ve yanlış bilgiler yayıyorsa bu hak anlamını yitiriyor' diye konuştu.
