Türkiye’nin idari yapısında değişiklik yapılmasına yönelik tartışmalar yeniden gündeme geldi. Mevcut 81 il sayısının 100’e çıkarılmasını öngören öneriler kapsamında, il statüsü kazanma potansiyeli bulunan ilçeler merak konusu oldu. Nüfus büyüklüğü, ekonomik faaliyetleri ve bulundukları bölgedeki konumlarıyla öne çıkan 24 ilçe arasında özellikle 5 yerleşim yeri dikkat çekiyor.
MHP Genel Başkanı Devlet Bahçeli’nin daha önce dile getirdiği “100 il, 1000 ilçe” önerisiyle birlikte Türkiye’nin idari haritasının yeniden düzenlenmesi ihtimali tartışılmaya devam ediyor. Ancak ilçelerin il statüsüne geçirilmesine ilişkin kesinleşmiş bir karar veya açıklanmış resmî takvim bulunmuyor.
Türkiye’de son il değişikliği 1999 yılında yapıldı
Türkiye’nin il sayısı son olarak 1999 yılında Düzce’nin il statüsü kazanmasıyla 81’e yükseldi. Aradan geçen yaklaşık 27 yıllık süreçte yeni bir il kurulmadı.
Bu süreçte birçok ilçenin nüfusu artarken sanayi, turizm, tarım ve ticaret alanlarında gelişen yerleşim merkezleri de il olma talepleriyle gündeme geldi.
Özellikle bağlı bulundukları il merkezlerine uzaklıkları ve ekonomik büyüklükleri nedeniyle bazı ilçelerin ayrı birer il olarak yönetilmesi öneriliyor.
İl olmaya aday 5 ilçe öne çıkıyor
İl statüsü kazanma potansiyeli taşıdığı belirtilen yerleşim yerleri arasında Antalya’nın Alanya, Balıkesir’in Bandırma ve Edremit, Muğla’nın Fethiye ve Aydın’ın Nazilli ilçeleri bulunuyor.
Söz konusu ilçeler, nüfuslarının yanı sıra turizm, ticaret, sanayi ve tarımsal üretim alanlarındaki faaliyetleriyle dikkat çekiyor.
Paylaşılan değerlendirmelerde ilçelerin nüfusları şu şekilde sıralanıyor:
* Alanya (Antalya): 359 bini aşan nüfus
* Bandırma (Balıkesir): 166 bin 836 nüfus
* Edremit (Balıkesir): 171 bin 700 nüfus
* Fethiye (Muğla): 177 bin 569 nüfus
* Nazilli (Aydın): Yaklaşık 162 bin nüfus
Bu rakamlar haberde aktarılan nüfus verilerini yansıtıyor. İlçelerin il yapılmasına yönelik resmî bir adaylık sıralaması açıklanmış değil.
Alanya turizm ve nüfusuyla öne çıkıyor
Antalya’ya bağlı Alanya, il statüsü kazanabilecek ilçeler arasında en fazla dikkat çeken yerleşim merkezlerinden biri olarak gösteriliyor.
359 bini aşan nüfusuyla birçok ilin nüfusunu geride bırakan Alanya, turizm faaliyetleri ve ticari hareketliliğiyle bölgenin önemli ekonomik merkezleri arasında bulunuyor.
İlçenin ekonomik büyüklüğü ve nüfus yoğunluğu, il olma tartışmalarında öne çıkan unsurlar arasında yer alıyor.
Bandırma ve Edremit de listede bulunuyor
Balıkesir’in iki büyük ilçesi Bandırma ve Edremit de il statüsü kazanabilecek yerleşim merkezleri arasında gösteriliyor.
Bandırma, liman faaliyetleri, sanayi kuruluşları ve ticaret hacmiyle dikkat çekerken Edremit, turizm ve bölgesel ekonomik faaliyetleriyle öne çıkıyor.
Her iki ilçenin de nüfus büyüklüğü ve ekonomik yapısı, idari statülerinin değiştirilmesine yönelik değerlendirmelerde gündeme geliyor.
Fethiye ve Nazilli için de il olma beklentisi
Muğla’nın Fethiye ilçesi, turizm sektöründeki faaliyetleri ve nüfus büyüklüğü nedeniyle il olmaya aday yerleşim merkezleri arasında bulunuyor.
Aydın’ın Nazilli ilçesi ise tarımsal üretim, ticaret ve bölgesel ekonomik faaliyetleriyle listede yer alıyor.
Her iki ilçenin de bağlı bulundukları illerin önemli ekonomik merkezlerinden olması, il statüsü tartışmalarında isimlerinin öne çıkmasına neden oluyor.
İl olabilecek diğer ilçeler hangileri?
İl statüsü kazanma potansiyeli bulunduğu belirtilen diğer yerleşim merkezleri arasında Türkiye’nin farklı bölgelerinden ilçeler de bulunuyor.
Bu kapsamda Yüksekova, Midyat, Elbistan, Polatlı, Kahta, Kozan, Ünye, Ergani, Karadeniz Ereğli, Lüleburgaz, Cizre, Erciş, İskenderun, Manavgat, Siverek, Çorlu, İnegöl ve Tarsus’un isimleri de gündeme geliyor.
Bu ilçelerin nüfusları, ekonomik faaliyetleri ve bağlı bulundukları il merkezlerine uzaklıkları, il olma tartışmalarında dikkate alınan başlıklar arasında bulunuyor.
İl olmak için hangi kriterler değerlendiriliyor?
Bir ilçenin il statüsü kazanması konusunda yalnızca nüfus büyüklüğü belirleyici olmuyor. İdari yapılanma açısından farklı koşulların da değerlendirilmesi gerekiyor.
İl olma tartışmalarında öne çıkan kriterler arasında nüfus, ekonomik gelişmişlik, bağlı bulunulan il merkezine uzaklık, ulaşım imkânları ve kamu hizmetlerinin yürütülmesine uygun idari altyapı yer alıyor.
Bununla birlikte bu kriterleri karşılamak, bir ilçenin kendiliğinden il statüsü kazanmasını sağlamıyor. Yeni bir ilin kurulması için yasal düzenleme yapılması gerekiyor.
Yeni iller için gözler TBMM’de
Türkiye’de il sayısının artırılmasına ilişkin önerilerin hayata geçirilmesi, Türkiye Büyük Millet Meclisi’nde yapılacak yasal düzenlemelere bağlı bulunuyor.
“100 il, 1000 ilçe” önerisi kapsamında yeni illerin kurulması yeniden tartışılırken, öne çıkan ilçelerin hangi aşamada ve hangi koşullarla il statüsüne kavuşabileceği henüz netleşmedi.
Mevcut durumda Türkiye’nin il sayısı 81 olarak devam ediyor. İl olmaya aday gösterilen ilçelerle ilgili herhangi bir statü değişikliği ise ancak gerekli yasal sürecin tamamlanmasının ardından gerçekleşebilecek.
