Sağlık hizmetlerinde milyonlarca hastayı ilgilendiren yeni bir uygulama hayata geçiriliyor. Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Bilgilendirilmiş Rızanın Elektronik Ortamda Alınması Hakkında Yönetmelik ile tıbbi müdahaleler öncesinde hastalardan alınan onayların elektronik ortamda da verilmesinin önü açıldı.
Yeni düzenlemeyle birlikte hastalar, kendilerine sunulan bilgilendirilmiş rıza formlarını e-Nabız üzerinden inceleyebilecek, elektronik ortamda onaylayabilecek ve geçmiş rıza kayıtlarına dijital olarak erişebilecek.
Hastanelerde ıslak imzaya dijital alternatif geldi
Bugüne kadar ağırlıklı olarak kâğıt formlar ve ıslak imzayla yürütülen bilgilendirilmiş rıza işlemleri, yeni yönetmelikle elektronik ortamda da gerçekleştirilebilecek.
Büyük cerrahi ameliyatlar, girişimsel işlemler, anestezi ve sedasyon uygulamaları gibi tıbbi müdahalelerde hastanın işlem öncesinde bilgilendirilmesi ve gerekli rızasının alınması uygulaması devam edecek.
Ancak yeni sistem sayesinde bu süreçlerin elektronik ortamda yürütülmesi mümkün olacak.
Düzenleme, hastaların bilgilendirilme hakkını ortadan kaldırmıyor. Yalnızca rıza işlemlerinin gerçekleştirilebileceği yöntemlere dijital seçenekler ekliyor.
e-Nabız üzerinden onay verilebilecek
Yeni yönetmeliğin en dikkat çekici yeniliklerinden biri, e-Nabız sisteminin bilgilendirilmiş rıza süreçlerinde kullanılabilecek olması.
Hastalar, tıbbi müdahale öncesinde kendilerine sunulan rıza formlarını e-Nabız hesapları üzerinden inceleyebilecek.
Gerekli bilgilendirme yapıldıktan sonra hasta, elektronik ortamda rıza beyanında bulunabilecek.
Böylece sağlık kuruluşlarında yürütülen onay süreçlerinin dijital sistemler üzerinden tamamlanabilmesi sağlanacak.
SMS ile doğrulama dönemi başlıyor
Elektronik rıza işlemlerinde kısa mesajla doğrulama yöntemi de kullanılabilecek.
Hastaların doğrulanmış cep telefonu numaralarına gönderilecek tek kullanımlık şifre sayesinde rıza beyanı elektronik ortamda alınabilecek.
Dijital sistemleri kullanmakta güçlük çeken vatandaşlar için de kolaylaştırıcı bir yöntem uygulanacak.
Bu kapsamda hasta, telefonuna gelen doğrulama kodunu sağlık kuruluşundaki yetkili personele iletebilecek. Kodun ilgili sağlık bilgi sistemine girilmesiyle elektronik rıza işlemi tamamlanabilecek.
Hasta ve sağlık personelinin kimliği doğrulanacak
Yeni sistemde işlem güvenliğinin sağlanması amacıyla kimlik doğrulaması zorunlu olacak.
Elektronik rıza sürecinde hem hastanın hem de bilgilendirme işlemini gerçekleştiren ilgili sağlık meslek mensubunun kimliği tıbbi müdahale öncesinde doğrulanacak.
Hastanın rıza beyanı ise e-Nabız veya doğrulanmış cep telefonuna gönderilen tek kullanımlık şifre aracılığıyla alınacak.
Bu yöntemle onayın ilgili hasta tarafından verildiğinin teyit edilmesi amaçlanıyor.
Rıza formları e-Nabız'da saklanacak
Yönetmelikle birlikte elektronik ortamda alınan bilgilendirilmiş rıza kayıtlarına erişim de kolaylaşacak.
Elektronik rıza formları, Sağlık Bakanlığının merkezi veri kayıt sistemine aktarılacak.
Vatandaşlar, kendileri adına oluşturulan elektronik rıza kayıtlarını e-Nabız üzerinden görüntüleyebilecek.
Böylece hastaların geçmişte verdikleri elektronik onaylara daha kolay ulaşabilmeleri sağlanacak.
Yaşlı ve engelli hastalar için kolaylık sağlanacak
Yeni düzenleme, dijital hizmetleri kullanmakta güçlük yaşayan hastaların da elektronik rıza sisteminden yararlanabilmesini öngörüyor.
Sağlık durumu, engellilik veya dijital sistemlere erişim güçlüğü nedeniyle desteğe ihtiyaç duyan vatandaşlar, yetkili sağlık personelinin yardımıyla işlemlerini tamamlayabilecek.
Bu süreçte hastanın kimliğinin doğrulanması ve rıza beyanının kendisinden alınması şartları korunacak.
Hastanın onayı olmadan işlem yapılabilecek mi?
Yeni yönetmelik, hastaların tıbbi müdahaleler öncesinde bilgilendirilmesi ve özgür iradeleriyle karar vermesi ilkesini değiştirmiyor.
Sağlık çalışanlarının, gerçekleştirilecek işlemler hakkında hastaya yeterli, anlaşılır ve zamanında bilgi vermesi gerekiyor.
Elektronik sistem üzerinden onay alınması, hastanın bilgilendirilme hakkının yerine geçmiyor.
Rıza gerekliliği ve mevzuatta düzenlenen istisnalar mevcut hukuki çerçeve kapsamında değerlendirilmeye devam edecek.
Sağlık hizmetlerinde dijitalleşme hızlanıyor
Bilgilendirilmiş rıza işlemlerinin elektronik ortama taşınmasıyla sağlık kuruluşlarında kâğıt belge kullanımının azaltılması ve kayıtların daha kolay takip edilmesi hedefleniyor.
e-Nabız ve SMS doğrulamasıyla yürütülecek yeni sistem, hastaların onay süreçlerine dijital ortamda katılabilmesini sağlayacak.
Sağlık Bakanlığının hayata geçirdiği düzenlemeyle birlikte hem hasta haklarının korunması hem de sağlık hizmetlerindeki işlem güvenliğinin güçlendirilmesi amaçlanıyor.
